Oruç Reis Doğu Akdeniz’e çıkınca Atina itiraz etti
Oruç Reis Doğu Akdeniz’de 1–25 Ekim tarihlerini kapsayan yeni araştırma görevine başladı. Türkiye’nin yayımladığı NAVTEX, araştırma gemisinin KKTC’ye uzanması planlanan doğal gaz boru hattı için deniz tabanı çalışmaları yapacağını duyurdu. Yunanistan ise ilan edilen çalışma alanının bir bölümüne itiraz etti. Böylece doğal gaz hattı projesi, Ankara ile Atina arasındaki deniz yetki alanları tartışmasının yeni başlıklarından biri haline geldi.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına göre Türkiye ile KKTC arasında planlanan hat yaklaşık 101 kilometre uzunluğunda olacak. Bunun 97 kilometresinin deniz altında, yaklaşık dört kilometresinin karada inşa edilmesi öngörülüyor. Hat Anamur’dan Teknecik’e uzanacak ve KKTC’de doğal gazla elektrik üretimine imkân vermesi hedefleniyor. Oruç Reis’in mevcut görevi, yapım öncesi deniz tabanı araştırmalarının bir parçası. Bakanlık projenin mühendislik ve yapım sürecini 24–30 ay içinde tamamlamayı planlıyor.
Atina’nın itirazı aynı gün kamuoyuna yansıdı. Yunan diplomatik kaynakları, NAVTEX 0953/26 kapsamındaki bazı araştırma alanlarının Kıbrıs Rum Kesimi’nin karasuları ve kıta sahanlığı içinde kaldığını ileri sürdü. Türkiye tarafı ise çalışmaları KKTC’nin enerji güvenliği için yürütülen altyapı projesinin hazırlık aşaması olarak tanımlıyor. Oruç Reis’e Denar Pathfinder, Denar Echo ve Kırıcı gemilerinin eşlik edeceği bildirildi.
Doğu Akdeniz’de aynı dönemde Great Sea Interconnector elektrik kablosu da yeniden gündeme geldi. Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesimi’ni deniz altından elektrik hattıyla bağlamayı amaçlayan proje için Millî Savunma Bakanlığı, Türkiye’nin kıta sahanlığında yapılacak kablo, boru ve bilimsel araştırma faaliyetlerinin Ankara ile önceden koordine edilmesi gerektiğini açıkladı. Bakanlık, Türkiye’nin 18 Mart 2020’de Birleşmiş Milletlere bildirdiği kıta sahanlığına ve bölgedeki deniz yetki alanı anlaşmalarına atıf yaptı.
Oruç Reis Doğu Akdeniz görevi, doğal gaz hattı ile deniz yetki alanı tartışmasını aynı takvimde buluşturuyor. Türkiye–KKTC doğal gaz hattı ile Great Sea Interconnector aynı dönemde ilerlerken Ankara ve Atina’nın kıta sahanlığı yaklaşımı yeniden karşı karşıya geldi. İlk kritik tarih 25 Ekim. NAVTEX’in geçerlilik süresi bu tarihte sona erecek ve araştırma programının tamamlanması bekleniyor. Aynı dönemde elektrik kablosu için yeni saha çalışmaları açıklanırsa iki enerji projesi üzerindeki diplomatik trafik de sürecek.
Türkiye’nin açıklamalarında projenin enerji boyutu da ayrı bir yer tutuyor. Doğal gaz hattının tamamlanmasıyla KKTC’de elektrik üretiminde yeni bir yakıt seçeneği oluşturulması planlanıyor. Ankara, su hattından sonra ikinci büyük deniz altı altyapı bağlantısını doğal gaz üzerinden kurmayı hedefliyor. Yunanistan tarafı ise deniz yetki alanı itirazını sürdürüyor. Bu yüzden teknik araştırma programı ile diplomatik itirazlar aynı takvim içinde ilerliyor ve bölgedeki her yeni gemi hareketi iki ülkenin açıklamalarına yansıyor.