Oruç Reis için yeni NAVTEX: Atina itiraz etti, MSB kablo projesi için uyardı

Doğu Akdeniz’de aynı gün iki ayrı enerji projesi Ankara ile Atina’yı yeniden karşı karşıya getirdi. NAVTEX 0953/26, Oruç Reis’in 1–25 Ekim arasında Türkiye ile KKTC arasında planlanan doğal gaz boru hattına yönelik deniz tabanı araştırmaları yapacağını duyurdu. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Oruç Reis’in Akdeniz’de KKTC’ye doğal gaz boru hattı için deniz tabanında araştırma yaptığını ve hattın yaklaşık 100 kilometre olacağını resmî olarak açıkladı.

Yunan diplomatik kaynakları aynı gün NAVTEX’e itiraz etti; Oruç Reis NAVTEX gerilimi böylece Ankara–Atina hattına taşındı. Kathimerini’nin aktardığı açıklamada Atina, NAVTEX 0953/26’nın Kıbrıs Rum Kesimi’nin karasuları ve kıta sahanlığında “yasadışı araştırmalar” ilan ettiğini savundu. Türkiye tarafı ise projeyi KKTC’nin enerji güvenliği için yürütülen altyapı çalışmasının hazırlık aşaması olarak tanımlıyor.

Oruç Reis NAVTEX gerilimi hangi projeyle başladı?

Türkiye ile KKTC arasında planlanan doğal gaz boru hattı, Anamur’dan Teknecik’e uzanacak yaklaşık 101 kilometrelik bir hat olarak tasarlanıyor. Enerji Bakanlığının 10 Temmuz tarihli açıklamasına göre hattın 97 kilometresi deniz altında, yaklaşık dört kilometresi karada olacak. Proje için Türkiye ve KKTC arasında mutabakat zaptı imzalandı ve yapım çalışmalarının 2028 hedefiyle ilerlemesi planlanıyor. NAVTEX 0953/26 bu projenin deniz tabanı araştırma aşamasına ilişkin. Oruç Reis’e Denar Pathfinder, Denar Echo ve Kırıcı gemilerinin eşlik edeceği bildirildi. Hürriyet Daily News, ilan edilen çalışma alanının Türkiye’nin güney kıyılarından KKTC yönüne uzandığını ve araştırmaların 25 Ekim’e kadar sürmesinin planlandığını aktardı.

Atina NAVTEX’e neden itiraz etti?

Yunan diplomatik kaynakları, ilan edilen araştırma alanının bir bölümünün Kıbrıs Rum Kesimi’nin karasuları ve kıta sahanlığı içinde kaldığını ileri sürdü. Atina açıklamasında Türkiye’nin NAVTEX’ini “tek taraflı ve provokatif” olarak nitelendirdi ve bölgesel istikrara zarar verdiğini savundu. Bu değerlendirme Yunanistan’ın pozisyonunu yansıtıyor; Ankara ise KKTC ile yürüttüğü boru hattı projesini kendi enerji ve deniz yetki alanı yaklaşımı içinde ele alıyor.

Türkiye ile Yunanistan arasında Oruç Reis NAVTEX gerilimi ile yeniden öne çıkan Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanları, kıta sahanlığı ve enerji altyapısı konularındaki görüş ayrılıkları uzun süredir devam ediyor. Son gelişmede doğal gaz hattı projesiyle Yunanistan–Kıbrıs Great Sea Interconnector elektrik kablosu aynı gün yeniden gündeme geldi. Böylece tartışma tek bir gemi hareketinden çıkarak iki farklı enerji altyapısının hukuki ve siyasi çerçevesine yayıldı.

MSB Yunanistan–Kıbrıs elektrik kablosu için ne dedi?

Millî Savunma Bakanlığı, 1 Ekim’deki haftalık basın bilgilendirmesinde Great Sea Interconnector güzergâhına ilişkin Türkiye’nin tutumunu yineledi. Bakanlık, Türkiye’nin kıta sahanlığında yapılacak kablo veya boru döşeme ve bilimsel araştırma faaliyetlerinin kıyı devleti olarak Türkiye ile önceden koordine edilmesi gerektiğini belirtti.

MSB açıklamasında, Oruç Reis NAVTEX gerilimi sürerken Türkiye’nin 18 Mart 2020’de Birleşmiş Milletlere bildirdiği kıta sahanlığına atıf yapıldı. Bakanlık, Doğu Akdeniz’de KKTC ve Libya ile yapılan deniz yetki alanı sınırlandırma anlaşmaları çerçevesindeki hak ve yetkilerin korunacağını ve Türkiye’nin kendi kıta sahanlığında izinsiz faaliyete izin vermeyeceğini bildirdi.

Great Sea Interconnector neden Türkiye’nin gündeminde?

Great Sea Interconnector, Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesimi’ni deniz altından elektrik kablosuyla bağlamayı hedefleyen bir proje. Güzergâhın bazı kesimleri Türkiye’nin kendi kıta sahanlığı olarak bildirdiği alanlarla kesiştiği için Ankara önceden koordinasyon talep ediyor. Atina ise Türkiye’nin bu iddiasını kabul etmiyor ve projenin uluslararası hukuk temelinde yürütüldüğünü savunuyor.

Aynı gün ilerleyen iki enerji projesi, deniz yetki alanı görüş ayrılığını yeniden gündeme taşıdı. Türkiye’nin araştırma programını başlatmasıyla MSB’nin GSI kablosuna ilişkin uyarısının aynı güne denk gelmesi, enerji altyapısını Ankara–Atina gündeminin merkezine taşıdı.

Türkiye–KKTC doğal gaz hattında takvim ne?

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, boru hattının mühendislik ve yapım sürecinin 24–30 ay içinde tamamlanmasını planladıklarını açıkladı. Bakanlık verilerine göre yaklaşık 101 kilometrelik hat Anamur’dan Teknecik’e uzanacak ve KKTC’de doğal gazla elektrik üretimine imkân verecek. Oruç Reis’in mevcut görevi bu inşaat öncesi deniz tabanı araştırmalarının parçası.

Proje, Türkiye’den KKTC’ye kurulan su hattından sonra ikinci büyük deniz altı altyapı bağlantısı olacak. Ankara hattı KKTC’nin enerji güvenliği için stratejik bir yatırım olarak tanımlıyor.

Oruç Reis NAVTEX gerilimi bundan sonra nasıl izlenecek?

Oruç Reis NAVTEX gerilimi açısından ilk kritik tarih 25 Ekim. NAVTEX’in geçerlilik süresi bu tarihte sona eriyor ve Oruç Reis’in araştırma programının tamamlanması bekleniyor. Aynı dönemde GSI elektrik kablosu için yeni saha çalışmaları veya gemi hareketleri açıklanırsa Ankara ile Atina arasındaki yetki tartışması yeniden gündeme gelebilir.

Transit Haber’in Meis deniz parkı haberinde Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanı yaklaşımı ve Atina’nın itirazı ele alınmıştı. Fidan–Hafter/Libya dosyası Yunanistan’ın Türkiye–Libya deniz yetki mutabakatını neden yakından izlediğini; Miçotakis–Sisi görüşmesi haberi ise Doğu Akdeniz’de enerji ve deniz yetki alanı başlıklarının Atina’nın bölgesel temaslarındaki yerini ele alıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Atina kablo rotası değişti iddiasına yanıt verdi: İlk güzergâh değişmedi

Yunanistan NAVTEX yayınlayacağını açıkladı

Yunanistan’ın Ege tatbikatında kayalıkları tutma ve gece geri alma senaryosu