BM mülteci kurumunun 5,5 milyar doları eksik: Kayıt ve koruma hizmetleri kesiliyor

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği bütçesi 2026 için gereken 8,5 milyar doların 3 milyar dolarlık kısmıyla finanse edilebildi. Kurumun başındaki Barham Salih, 12 Ekim 2026’da Cenevre’de düzenlenen yürütme komitesi toplantısında finansman oranını yüzde 35 olarak açıkladı. Reuters’ın toplantı haberine göre açık, mültecilerin kayıt ve koruma hizmetleri üzerinde şimdiden etkisini ortaya koyuyor. Salih, çalışan sayısının iki yıl içinde yaklaşık 20 binden 12 binin altına indiğini de bildirdi.

UNHCR’nin 77. Yürütme Komitesi toplantı takviminde oturumun 12–16 Ekim tarihlerinde Cenevre’de yapıldığı bulunuyor. Salih’in 12 Ekim toplantısının resmî konuşma dökümü kurum tarafından yayımlandı. Konuşmanın odağında, dünya genelinde artan yerinden edilme karşısında daralan yardım kaynakları ile mülteci koruma sisteminin hizmet kapasitesi bulunuyor. Kurumun finansman hesabı, yıl içinde ihtiyaç duyulan toplam kaynak ile elde edilen fonları karşılaştırıyor.

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği bütçesi ne kadar açık verdi?

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği bütçesi kapsamında 2026 için açıklanan 8,5 milyar dolarlık ihtiyaç ile temin edilen 3 milyar dolar arasındaki fark yaklaşık 5,5 milyar dolar. Bu tutar, ihtiyaç tahmininin yaklaşık yüzde 65’ine karşılık geliyor. BM Haber Merkezi’nin 12 Ekim tarihli değerlendirmesi de 117 milyon kişinin zorla yerinden edildiği bir dönemde UNHCR’nin aldığı kaynağın talep edilen finansmanın ancak üçte biri düzeyine ulaştığını bildiriyor. Bütçe açığının büyüklüğü, yıl sonunda kullanılabilecek kaynağın açıklanan operasyonel ihtiyaçları karşılamakta zorlandığını ortaya koyan doğrudan iki sayının farkı.

Salih’in duyurduğu yüzde 35 oranı, 12 Ekim itibarıyla sağlanan finansmanı ifade ediyor. Yılın geri kalanında yapılacak bağışlar toplamı değiştirebilir. Reuters’a göre UNHCR, aralık ayında bağışçı ülkelerin taahhütlerini açıklayacağı bir toplantı bekliyor. 2027 için henüz yaklaşık 2,68 milyar dolarlık kaynak beklentisi bulunduğunu söyleyen Salih, bağışçı taahhütleri sonrasında bu görünümün değişebileceğini belirtti. Böylece 2026’daki mevcut finansman ile 2027’ye ilişkin beklenti, farklı dönemlere ait veriler olarak ayrılıyor.

Personel sayısı iki yılda nasıl değişti?

2024 yılında yaklaşık 20 bin çalışanı bulunan UNHCR’nin kadrosu, Salih’in 12 Ekim açıklamasına göre 12 binin altına indi. Bu, iki yıl içinde en az yaklaşık 8 bin kişilik daralmaya karşılık geliyor. Salih, yeniden yapılanmanın kurum tarihindeki en geniş kapsamlı süreçlerden biri olduğunu ifade etti. Reuters’ın aktardığı konuşmada ön saflarda hizmet veren ekipleri korumaya çalıştıklarını anlatırken daha az bağışla çalışan bir kurumun üstlenebileceği iş yükünün sınırlarına işaret etti.

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği bütçesi nedeniyle yapılan personel azaltımı idari bir istatistikle sınırlı değil. UNHCR mülteci kayıtları, barınma ve koruma yönlendirmeleri, acil durum yardımı ve gönüllü geri dönüşler için saha çalışanları ile ortak kuruluşlara dayanıyor. Reuters’ın haberinde Salih, küresel personelin yüzde 88’inin saha faaliyetleriyle bağlantılı görevlerde bulunduğunu ve korumayla ilgili çalışanların yüzde 95’inin elde tutulduğunu söyledi. Bu dağılım, mevcut hizmetlerin sürdürülmesinde saha personelinin rolünü duyuruyor.

Etiyopya ve Çad’da hangi işlemler etkilendi?

Etiyopya’daki bazı mülteci kayıt faaliyetlerinin durdurulması, finansman baskısının somut örneklerinden biri. Kayıt, yeni gelen kişilerin ihtiyaçlarının saptanmasında ve hizmetlere yönlendirilmesinde temel işlem olarak kullanılıyor. Reuters, Çad’da cinsel şiddetten sağ kurtulanlara yönelik koruma ve yardım hizmetlerinin de kesintilerden etkilendiğini bildirdi. Bu iki ülkedeki durum, bütçe açığının ülke bazında farklı hizmet alanlarında ortaya çıktığını ortaya koyuyor.

BM’nin yayımladığı haber finansman krizi nedeniyle çeşitli bölgelerde insani koruma hizmetlerinin daraldığını aktarıyor. Çad, Sudan kaynaklı yerinden edilmenin başlıca varış ülkelerinden biri. Etiyopya ise çatışma ve sınır ötesi hareketlilikle bağlantılı koruma ihtiyacının sürdüğü bir ülke. Sahadaki hizmet açığı, sadece yeni gelenlerin kaydını değil, mevcut mültecilerin ihtiyaçlarının tespitini ve vaka takibini de ilgilendiriyor.

2027 için Amerika kıtasında ne planlanıyor?

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği bütçesi üzerinden yapılan 2027 bölgesel planlamasında en büyük kesinti Amerika kıtasında öngörülüyor. Salih’in Reuters’a aktarılan verilerine göre bölgenin bütçesi 2026’ya göre yaklaşık yüzde 32, parasal olarak da 485 milyon dolar azaltılacak. Aynı dönemde Amerika kıtasındaki zorla yerinden edilmiş veya vatansız kişilerin sayısının yüzde 4 artarak yaklaşık 24,5 milyona ulaşması bekleniyor. Bunlar 2027’ye yönelik tahmin ve planlama verileri; mevcut yılın gerçekleşmiş nüfus sayılarıyla aynı ölçüm değil.

Son aylarda UNHCR’nin kaynak ve personel sorunları farklı açıklamalarda da yer almıştı. 12 Ekim toplantısında açıklanan yüzde 35’lik oran, 2026 yılı finansmanının o günkü durumuna ilişkin yeni bir ara bilanço sundu. Önümüzdeki aralık ayında düzenlenecek bağış toplantısı, 2027 için beklenen finansman düzeyinin gözden geçirilmesinde bir sonraki tarihli aşama olacak.

Türkiye ile bağlantılı mülteci dosyaları

Türkiye’de mülteci ve sığınma politikalarını izleyenler açısından UNHCR’nin küresel koruma bütçesi, kurumun farklı ülkelerde yürüttüğü destek programlarıyla ilgili. Transit Haber’in Suriyeli mültecilerin çalışma hakkı ve yardım finansmanı haberinde çalışma piyasasına erişim ile insani yardımların maliyetleri ayrı kaynaklarla ele alınmıştı. İsveç’in 2026 mülteci kotası haberinde ise Türkiye’deki Afgan kadınlar ve çocuklarına öncelik verilen yerleştirme süreci anlatılıyor. Üçüncü ülkeye yerleştirmedeki kabul sayıları, programları yürüten devletlerin kararlarına bağlı.

Yeni Zelanda’nın mülteci sponsorluğu programı, UNHCR koruması altındaki kişilerin üçüncü ülkelere yerleştirilmesinde devlet dışı destek düzeneklerinin kullanımına ilişkin ayrı bir örnek sunuyor. UNHCR’nin 12 Ekim’de açıkladığı finansman bilançosu ise kurumun küresel operasyonları için toplanan kaynakları içeriyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Farage 90 bin iltica dosyasını kapatmayı önerdi: İngiltere için 5 yıllık plan

Güney Afrika’da sığınma genelgesi geri çekildi: İnternetten ön kayıt kararı alındı

İngiltere Filistinli mülteci programında Gazze’den doğrudan başvuruya izin yok

Malezya, Myanmar’a geri göndermede 5 binde kalmayacak: Yıl bitene kadar…