İngiltere Filistinli mülteci programında Gazze’den doğrudan başvuruya izin yok

İngiltere Filistinli mülteci programı, 28 Eylül’de yeniden açılan Birleşik Krallık Mülteci Yeniden Yerleştirme Programı (UKRS) kapsamında yalnız Ürdün ve Lübnan’daki son derece acil Filistinli mülteci dosyaları için işletiliyor. Gazze’de yaşayanların bu mekanizma üzerinden doğrudan başvuru yapacağı bir kanal bulunmuyor. Programın yönlendirme ortağı IRAP’ın 7 Ekim’de güncellediği açıklama, insani yardım kuruluşlarının belirlediği çok sınırlı sayıdaki dosyanın değerlendirmeye alınacağını bildiriyor.

The Guardian’ın 10 Ekim tarihli haberi, eylüldeki hükümet duyurusu ile uygulamadaki coğrafi kapsam arasındaki ayrımı ve buna yöneltilen eleştirileri gündeme taşıdı. Yeniden yerleştirme için adaylar önce Ürdün veya Lübnan’daki insani yardım kuruluşlarınca saptanıyor. Dosya IRAP’a ulaştıktan sonra mülakat ve uygunluk incelemesi yapılıyor; kabul kararını ise Birleşik Krallık İçişleri Bakanlığı veriyor.

İngiltere Filistinli mülteci programı kimleri kapsıyor?

Birleşik Krallık Avam Kamarası Kütüphanesinin 9 Ekim tarihli araştırma notuna göre UKRS, Ürdün ve Lübnan’da bulunan, bulunduğu yerde yaşamı sürdürülemez hale gelmiş ve yeniden yerleştirmeye çok ciddi insani ihtiyaç duyan az sayıdaki Filistinli mülteciye yönelik. Uygun kişileri ülkelerde faaliyet gösteren kuruluşlar IRAP’a yönlendiriyor. IRAP, görüşmelerin ardından kişinin koruma ihtiyacını ve program ölçütlerini inceliyor.

Doğrudan internet başvurusu için açık bir kayıt formu sunulmuyor. İngiltere Filistinli mülteci programı başvurucuları, insani yardım kuruluşlarının sevki üzerinden değerlendiriliyor. IRAP doğrudan başvuru kabul etmiyor. Dosyalar insani yardım ortakları aracılığıyla geliyor. Bu başvuru yolunun kısıtlı kapasitesi nedeniyle Ürdün veya Lübnan’a tehlikeli yolculuk yapılmasını da önermiyor. IRAP, bir kişinin hangi aşamada ne kadar bekleyeceğine ilişkin henüz süre veremiyor.

Gazze’de yaşayan Filistinliler için duyurulan UKRS sevk zincirinde Gazze merkezli bir kayıt veya yönlendirme noktası yer almıyor. Gazze’den Ürdün veya Lübnan’a gitmeyi planlayanlar açısından da kuruluşun belirttiği doğrudan başvuru yokluğu ve çok sınırlı kontenjan geçerli. Kuruluşun bu programda işlem yapacağı dosyalar, söz konusu iki ülkede yardım ortaklarının belirlediği vakalar arasından geliyor. IRAP, yerleştirmenin gönüllü ve bireysel bir tercih olduğunu, karar veren ailelerin ülkelerine geri dönme haklarını korumayı da savunduğunu açıklıyor. Kuruluşun değerlendirme ölçütü, Ürdün veya Lübnan’da yaşam koşulları ağırlaşmış kişiler için başka bir çözümün kalmamış olması.

Eylül ayında hükümet hangi duyuruyu yaptı?

İçişleri Bakanlığının 28 Eylül tarihli açıklamasına göre UKRS yeniden yönlendirme almaya başladı. Bakan Shabana Mahmood, yönlendirilecek dosyaların yaklaşık dörtte birinin Afgan kadın ve kız çocukları ile Filistinli mültecilerden oluşmasının beklendiğini bildirdi. Bu oran iki grubun birlikte toplam yönlendirmeler içindeki payı için açıklandı. Bakanlık, programın Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği ve IRAP ile yürütüleceğini kaydetti. İlk yönlendirmelerin açıldığı tarih 28 Eylül olarak açıklandı. Başvuruları adayların kendileri yerine ortak kuruluşlar belirliyor. Bakanlık, söz konusu yeniden yerleştirme için ülkeye varışların yıl sonuna dek başlamasını öngörüyor.

Hükümet ilk kişilerin 2026 sonuna kadar Birleşik Krallık’a ulaşmasını bekliyor. UKRS ve ayrıca planlanan topluluk destekli üç yeni kabul yolundan ilk dönemde toplam yüzlerce kişinin yararlanması öngörülüyor. Filistinlilere ayrılmış kesin bir sayı açıklanmadı. Avam Kamarası Kütüphanesi de 9 Ekim itibarıyla hükümetin 2026–2027 yönlendirme kotasını kamuoyuna açıklamadığını kaydetti.

Afgan kadın ve kız çocuklarının dosyalarını belirleme sürecinde UNHCR’nin rolü bulunuyor. IRAP ise Filistinliler için belirlenmiş ortak olarak çalışıyor. Kuruluşun bilgi notuna göre Filistinli mülteciler kapsamında UNHCR veya UNRWA bu özel program için dosyaları doğrudan İngiliz hükümetine gönderemiyor. İngiltere Filistinli mülteci programı kapsamında IRAP’ın rolü sadece Filistinli vakalara ayrılmış durumda. Afgan dosyalarının ilk sevkinde ise UNHCR görev yapıyor.

Başvuruları kim inceleyecek, karar nasıl verilecek?

Ürdün ve Lübnan’daki insani yardım örgütleri acil koruma ihtiyacı bulunan vakaları IRAP’a iletebilecek. Kuruluş daha sonra başvuranla görüşüp korunma ihtiyacını, kişinin savunmasızlık durumunu ve yeniden yerleştirmenin gerekliliğini inceleyecek. Uygun görülen dosyalar İçişleri Bakanlığına gönderilecek. Bakanlık güvenlik ve geçmiş kontrollerinin ardından yerleştirme hakkında son kararı verecek.

IRAP’ın kamuya açık bilgilendirmesine göre kuruluş kaç kişinin nihai olarak kabul edileceğini henüz bilmiyor. Kabul edileceklerin sayısı, hükümetin değerlendirmesiyle birlikte finansman ve yerel yönetimlerin barınma kapasitesine de bağlı. IRAP üzerinden yapılan hukuki yardımlar ücretsiz. Kuruluş, programa yönlendirilme vaadiyle ücret isteyen kişilere para verilmemesi gerektiğini belirtiyor.. İngiltere Filistinli mülteci programı için kaç kişinin sevk edilip kabul edileceği hükümetin kesinleşmiş bir sayısı olarak yayımlanmadı.

İngiltere’de iltica itirazlarına ilişkin 24 haftalık hedefi ele alan önceki düzenleme mahkemelerdeki dosya sürelerine yönelikti. Yeni UKRS uygulaması ise yurt dışında seçilen mültecilerin Birleşik Krallık’a yeniden yerleştirilmesine ilişkin farklı bir idari süreç. UKRS’de değerlendirme, kişinin İngiltere dışında tespit edilmesi ve ortak kuruluşlar üzerinden İçişleri Bakanlığına yönlendirilmesiyle ilerliyor.

Gazze kapsamı hakkındaki eleştiriler nasıl başladı?

The Guardian’ın 10 Ekim haberine göre Communities for Palestinians, eylül duyurusunda Filistinli mülteciler için yeni kabul yolundan söz edilirken pratik kapsamın açık anlatılmadığını savundu. Kuruluş, açıklamanın Gazze’de yaşayanlar arasında gerçekleşmesi güç beklentiler yarattığını belirtti. İçişleri Bakanlığı ise yeniden yerleştirme düzeninin çoğunlukla kişinin kendi ülkesi dışında bulunmasına dayandığını bildirdi.

Avam Kamarası Kütüphanesinin 9 Ekim notu, yeniden yerleştirme ölçütlerinin özellikle milliyete bağlı olmadığını; koruma ihtiyacının ve kişinin bireysel koşullarının incelendiğini aktarıyor. Hükümetin eylülde açıkladığı Afgan ve Filistinli gruplara ayrılacak yaklaşık dörtte birlik pay, gelecek toplam sevkler için bir beklenti olarak verildi. Filistinli grup için ayrı kesin kabul sayısı paylaşılmış değil. Mevcut sistemde sevklerin başlangıcı 28 Eylül duyurusuyla birlikte açıldı; ilk yerleştirmelerin 2026 yılı bitmeden yapılması bekleniyor. İngiltere Filistinli mülteci programı kapsamındaki bu seçme usulü, iki ülkede yaşayan mültecilerin kişisel korunma ihtiyaçlarının IRAP tarafından ele alınmasına dayanıyor.

Yerleştirilen kişiler için hangi oturum yolu öngörülüyor?

Home Office açıklaması, UKRS ve üç yeni sponsorluk programıyla gelen kişilerin beş yıllık kalıcı yerleşim yoluna yerleştirileceğini bildiriyor. Topluluk destekli yerleştirme ve üniversite sponsorluğu programları için ilk gelişlerin 2027 sonbaharında başlaması planlanıyor. İş sponsorluğu yolunda başvuruların 2027 ilkbaharında açılması ve ilk gelişlerin daha sonraki dönemde gerçekleşmesi bekleniyor.

Genel kalıcı oturum planlarında tartışılan bekleme süreleri ile UKRS kapsamında hükümetin açıkladığı beş yıllık yerleşim yolu ayrı başlıklarda düzenleniyor. IRAP’ın mevcut bilgi notu, Ürdün ve Lübnan’dan sevk edilen Filistinli mültecilerin başvurularının ne kadar sürede biteceğini belirtmiyor. İngiliz makamlarının güvenlik kontrolü ve yerel yerleştirme imkânı son karar aşamasında değerlendirilecek.

Ürdün’de mültecilerin çalışma hakkına ilişkin mevcut araştırmalar da insani koruma ve geçim koşullarını ele alıyor. Yeni UKRS mekanizmasında IRAP’ın belirlediği temel ölçüt, Ürdün veya Lübnan’da son derece ağır koşullarda bulunan kişilerin acil yeniden yerleştirme ihtiyacı. Kurum başvurunun doğrudan kendisine yapılmasına izin veren bir kayıt sayfası açmadı.

IRAP, ilk sevklerin başlamasıyla birlikte programın işleyişi hakkında yeni açıklamalar yapacağını bildirdi. İngiltere İçişleri Bakanlığı henüz Filistinlilere ayrılan kesin kontenjanı duyurmadı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İsrail İngiltere’nin Kudüs başkonsolosluğunu kapattı: Binada 7 diplomat kalacak

İngiltere aile hayatına dayalı oturumu daraltmayı planlıyor: 3 yeni şart

Çekya’da 5 yıllık oturum için 57 bin adayın yarısından fazlası ret aldı