Iki ülkeden emekli maaşı, Türkiye ile kişinin çalıştığı yabancı ülkede emeklilik şartlarının ayrı ayrı değerlendirilmesine bağlı olarak mümkün olabiliyor. Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde hizmet süreleri hak kazanma hesabında birleştirilebiliyor; aylığın bağlanması ve tutarı ise her ülkenin kendi mevzuatı ile sözleşme hükümlerine göre belirleniyor. Türkiye’deki aylık ayrıca 3201 sayılı Kanun kapsamında yurt dışı borçlanmasına dayanıyorsa çalışma ve ikamete dayalı ödenek şartları da dosyaya giriyor.
Iki ülkeden emekli maaşı hangi durumda alınabiliyor?
Türkiye’nin halen sosyal güvenlik sözleşmesi uyguladığı 35 ülkeye ilişkin SGK sözleşme sayfasında, iki ülkedeki sigortalılık süreleri aylığa hak kazanma koşullarının denetiminde bir araya getirilebiliyor. Yetkili kurumların her biri kendi mevzuatına göre ayrı karar veriyor. Kişi bir ülkede hizmet birleştirmesine ihtiyaç duymadan aylık koşullarını karşılıyorsa o kurum, kendi ülkesinde geçen sigortalılık sürelerine göre aylığı hesaplıyor. Böyle bir dosyada iki ülkeden emekli maaşı iki kurumun ayrı hak ve ödeme kararlarının aynı kişide buluşmasıyla ortaya çıkabiliyor.
Dosyayı üç yola ayırmak gerekiyor: Türkiye ve yabancı ülkede ayrı ayrı hak kazanılan müstakil aylık, hizmetlerin birleştirilmesiyle doğan sözleşme aylığı ve 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanılarak bağlanan Türkiye aylığı. Aynı kişinin dosyasında bu yolların hangisinin kullanıldığı, aylığın hangi hizmetlere dayanarak hesaplandığını ve Türkiye’den bağlanan aylık için hangi devam şartlarının aranacağını değiştiriyor.
Müstakil aylık ile sözleşme aylığı nasıl ayrılıyor?
Sosyal güvenlik sözleşmesine göre aylık hesabı iki ayrı yoldan ilerliyor. Kişi bir ülkenin kendi mevzuatındaki şartları o ülkedeki süreleriyle zaten karşılıyorsa kurum aylığı yalnız kendi mevzuatına tabi sürelerden hesaplıyor. Hak ancak iki ülkedeki sürelerin birleştirilmesiyle doğuyorsa önce bütün süreler o kurumun mevzuatında geçmiş gibi nazari bir tutar bulunuyor; ardından o ülkedeki sigortalılık süresinin toplam süre içindeki payı oranında fiilî sözleşme aylığı belirleniyor. Böylece iki ülkeden emekli maaşı hesabında her ödemenin dayandığı süre ve hesap yöntemi ayrı kalıyor.
Almanya örneği bu ayrımı somutlaştırıyor. Deutsche Rentenversicherung’ın Türkiye irtibat sayfası, Alman ve Türk sigortalılık sürelerini bekleme süresi ile diğer hak koşullarının hesabında birlikte dikkate aldığını; Almanya’daki emekli aylığının Alman emeklilik sigortası kurallarına göre ödendiğini bildiriyor. Kurum ayrıca Türkiye’de prim ödenmiş olmasının Alman aylığını azaltmadığını ve Alman emekli aylığının Türkiye’ye de ödenebildiğini belirtiyor.
Hizmet süreleri birleştirilince ödeme nasıl hesaplanıyor?
Sözleşmedeki hizmet birleştirme kuralı öncelikle aylık hakkının doğup doğmadığını belirlemeye yarıyor. SGK’nın formülünde Türkiye, kendi mevzuatına tabi sürelere karşılık gelen payı hesaplıyor. Karşı ülkenin kurumu da kendi mevzuatı ve ilgili ikili sözleşmenin hükümlerini uyguluyor. Bazı sözleşmelerde özel tercih veya tek taraflı aylık hükümleri bulunduğu için uygulanacak hesap formülü ilgili ülke sözleşmesinin kendi hükmüne göre belirleniyor. SGK bu farklılıklara İngiltere, Hollanda, İsviçre, Fransa, Danimarka ve Norveç sözleşmelerinden örnekler veriyor.
Ülke değiştirirken emeklilik hakkının nasıl korunduğunu daha geniş çerçevede görmek isteyenler Transit Haber’in ülke değiştiren Türkler için emeklilik ve sosyal güvenlik hakları rehberine bakabilir. Aynı kişinin Türkiye ve yabancı ülke aylıklarını birlikte aldığı dosyalarda, aylığın hangi kurumca ve hangi hukukî yolla bağlandığı ile Türkiye aylığının devam şartları ayrı ayrı izleniyor.
Yurt dışı borçlanması hangi dosyada devreye giriyor?
Türkiye’de aylık için gereken prim günleri eksikse 3201 sayılı Kanun kapsamındaki yurt dışı süreleri borçlanma seçeneği ayrı bir yol oluşturuyor. Transit Haber’in yurt dışı borçlanma ve emeklilik rehberi, hangi sürelerin borçlandırılabildiğini ve “kesin dönüş” şartının borçlanma başvurusunda değil aylık talebinde arandığını ayrıntılandırıyor. Borçlanma yoluyla Türkiye aylığında hizmet ve aylık koşullarını SGK ayrı hesaplıyor; yabancı ülke kurumu kendi emeklilik dosyasını kendi mevzuatına göre yürütüyor.
GEMS Schindhelm’in 2026 tarihli 3201 sayılı Kanun incelemesi de borçlanılabilecek sürelerin tamamının satın alınmasının zorunlu olmadığını; başvuranın ihtiyacı kadar süreyi borçlanabileceğini ve 2026’da borçlanma tutarının seçilen günlük kazanç üzerinden hesaplandığını aktarıyor. Bu ayrım, iki ülkeden emekli maaşı planlayan kişinin önce yabancı kurumdan hangi aylığa hak kazandığını, ardından Türkiye’de sözleşme veya borçlanma yoluyla hangi koşulu tamamlaması gerektiğini ayrı kontrol etmesini gerektiriyor.
3201 aylığı yurt dışında hangi durumlarda kesiliyor?
3201 kapsamında bağlanan Türkiye aylığı için SGK’nın Yurt Dışı Aylık İşlemleri sayfasında, borçlanılan sürelerle bağlanan aylığın yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışmaya başlanması halinde, kısa süreli çalışma istisnası dışında kesileceğini belirtiyor. Aynı sayfada ikamete dayalı sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği alınmaya başlanması da kesinti nedeni olarak sayılıyor. Çalışma ya da bu nitelikteki ödeme sona erdiğinde kişi yazılı talepte bulunursa aylık, talep tarihini izleyen ödeme döneminden itibaren yeniden ödenmeye başlanıyor.
Aynı resmî açıklama, Almanya ve Bulgaristan’dan gelir veya aylık alan ve Türkiye’de daimî ikamet eden kişilerin bu ödemelerine protokoller uyarınca aracılık ettiğini de kaydediyor. 3201 aylığının kesinti listesi ise yabancı mevzuata tabi çalışma ile ikamete dayalı sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği üzerinden kuruluyor. iki ülkeden emekli maaşı dosyasında yabancı yaşlılık aylığının türü, Türkiye aylığının hangi hukuki yolla bağlandığı ve kişinin çalışma durumu ayrı belge setleri gerektiriyor.
Borçlanılan sürelerle Türkiye’den aylık alan kişi altı aydan uzun süre yurt dışında kalırsa SGK ayrıca yoklama belgesi ve çalışma/ödenek durumunu gösteren belgeleri istiyor. Kurumun kuralına göre, altı aylık sürenin dolmasından sonra üç ay içinde bu belgeler verilmezse aylık belgeler ulaşıncaya kadar durdurulabiliyor. Yurt dışında yaşamayı sürdüren emekliler için ödeme hakkı kadar bildirim takviminin de takip edilmesi gerekiyor.
Başvuru iki ülke için tek noktadan başlayabilir mi?
Başvuru yöntemi ikili sözleşmeye göre değişiyor. Almanya-Türkiye uygulamasında Deutsche Rentenversicherung, iki ülkede de sigortalılık süresi bulunan kişinin Almanya’da yaptığı emeklilik başvurusunun Türkiye’deki karşılık gelen aylık için de başvuru sayıldığını; aynı kuralın Türkiye’den Almanya’ya doğru da işlediğini bildiriyor. Türkiye’de yaşayanların başvuruları SGK birimlerince alınabiliyor. Almanya-Türkiye örneği dışındaki dosyalarda başvuru yolu, ilgili ülkeyle yapılan sözleşmenin kendi hükmünden belirleniyor.
İki kurum aylık başlangıç tarihini kendi mevzuatındaki yaş, sigortalılık süresi ve diğer hak koşullarına göre belirliyor; bu tarihler aynı dosyada farklı çıkabiliyor. Kişi bir ülkede daha erken aylığa hak kazanırken diğer ülkedeki yaş şartını daha sonra tamamlayabilir. iki ülkeden emekli maaşı araştırmasında yalnız toplam çalışma yılına bakmak yerine her kurumun aylık başlangıç tarihi ve hesap kararını ayrı dosya olarak izlemek daha sağlıklı sonuç veriyor.
Türkiye ve yabancı ülke emeklilik dosyasında hangi sıra izlenir?
İlk kontrol, çalışılan ülkeyle Türkiye arasında uygulanan bir sosyal güvenlik sözleşmesi bulunup bulunmadığı ve sözleşmenin yaşlılık sigortasını kapsayıp kapsamadığı. Ardından Türkiye ile yabancı ülkedeki hizmet dökümleri karşılaştırılarak kişinin her ülkede müstakil aylığa hak kazanıp kazanmadığı veya hizmet birleştirmesine ihtiyaç duyup duymadığı belirleniyor. Türkiye’de eksik süre varsa 3201 borçlanması ayrı maliyet ve emeklilik statüsü hesabıyla ele alınıyor.
Borçlanma gerektiğinde 2026 günlük tutarı ve farklı gün sayılarına göre toplam maliyeti Transit Haber’in yurt dışı borçlanma ücreti hesaplama rehberinde bulunuyor. Son aşamada Türkiye aylığının sözleşme aylığı mı, müstakil aylık mı yoksa 3201 borçlanmasına dayalı aylık mı olduğu netleştiriliyor; yabancı kurumun kararı da kendi aylık türü ve başlangıç tarihiyle birlikte dosyada tutuluyor. Böylece iki ülkeden emekli maaşı sorusunun yanıtı kişiye ait gerçek hizmet süreleri ve iki kurumun ayrı kararları üzerinden kurulabiliyor.