İstanbul’da 7 ülkelik diplomasi masası: İran ve Yemen’den Ukrayna’ya

R4+E3 dışişleri bakanları toplantısı, Türkiye’nin davetiyle 23 Ekim 2026 Cuma günü İstanbul’da yapılacak. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan; Mısır ile Pakistan ve Suudi Arabistan’dan meslektaşlarını ağırlayacak. Üç Avrupa ülkesinin dışişleri bakanları da genişletilmiş görüşmeye katılacak. Bakanlar, Filistin meselesini ve İran savaşını görüşecek. Deniz geçişleri ile Rusya-Ukrayna savaşı da gündemde. T.C. Dışişleri Bakanlığının 22 Ekim tarihli 203 numaralı duyurusu toplantı tarihini ve katılımcı ülkeleri doğruladı.

Türkiye’nin girişimiyle gerçekleştirilecek görüşmede önce dört bölge ülkesinin R4 toplantısı, ardından Avrupa’dan üç bakanın katılımıyla R4+E3 görüşmesi yapılması planlanıyor. Reuters’ın 22 Ekim’de Türk diplomatik kaynağa dayandırdığı haber, genişletilmiş formatın ilk toplantısının yapılacağını ve bakanların bölgesel krizlere ilişkin ortak çalışma alanlarını değerlendireceğini aktardı. Duyurulan gündem, ertesi gün yapılacak görüşmelerin hazırlık çerçevesini oluşturuyor.

R4+E3 masasında hangi yedi ülke yer alacak?

R4 adı altında Türkiye ve Mısır ile Pakistan ve Suudi Arabistan bir araya geliyor. Avrupa’dan katılan E3 grubu Almanya ile Birleşik Krallık ve Fransa’dan oluşuyor. Anadolu Ajansının Dışişleri kaynaklarına dayanan 22 Ekim tarihli haberine göre Almanya’yı Johann David Wadephul, Birleşik Krallık’ı Ed Miliband ve Fransa’yı Jean-Noël Barrot temsil edecek. Mısır’dan Bedir Abdulati, Pakistan’dan Muhammed İshak Dar ve Suudi Arabistan’dan Faysal bin Ferhan’ın toplantıya katılması bekleniyor.

İlk R4 oturumu 18 Mart’ta Riyad’da yapıldı. Türkiye’nin de yer aldığı dörtlü, 21 Eylül’de New York’ta altıncı dışişleri bakanları toplantısını düzenledi. E3 ise İran’ın nükleer programı etrafında 2003’ten itibaren diplomatik eşgüdüm yürüten Avrupa ülkelerinin grubu. İstanbul’daki buluşma iki mekanizmayı ortak görüşme formatında birleştiriyor. Ev sahibi Türkiye’ye altı konuk ülke eşlik ediyor.

İsrail-Filistin meselesi ve İran savaşı nasıl görüşülecek?

Reuters’a konuşan Türk diplomatik kaynak, Hakan Fidan’ın ABD ile İran arasındaki savaşın diplomatik yollarla sona erdirilmesinin önemini vurgulayacağını bildirdi. İsrail-Filistin meselesinin de bakanların gündeminde olduğu açıklandı. Anadolu Ajansının aktardığı hazırlık notlarında Fidan’ın Filistin’deki gelişmelerin uluslararası barış çabalarına etkisini değerlendirmesi ve İsrail’in bölgedeki faaliyetlerine yönelik Türkiye’nin görüşlerini paylaşması bekleniyor.

İran ve İsrail, Türk Dışişleri Bakanlığının açıkladığı katılımcı listesinde bulunmuyor. AFP’nin aynı gün aktardığı diplomatik bilgi de İstanbul’a gelecek heyetleri bölgesel R4 ülkeleriyle üç Avrupa devleti olarak sıralıyor. Görüşmelerin ardından yapılacak açıklamalar, tarafların hangi konularda ortak bir ifade üzerinde uzlaştığını gösterecek.

Hürmüz ve Babülmendep neden gündemde?

Hürmüz Boğazı ile Babülmendep geçidi, Körfez’den Hint Okyanusu’na ve Kızıldeniz üzerinden Süveyş’e uzanan deniz trafiğinin iki ayrı boğaz noktası. Türk diplomatik kaynağa göre Fidan, her ikisinde de seyrüsefer serbestisini savunacak. Yemen’deki Husi saldırıları ve İran savaşı nedeniyle gemi geçişleriyle bölge güvenliği diplomatik gündemde birlikte ele alınıyor. Reuters’ın 22 Ekim’de aktardığı çerçevede bu iki kritik boğaz aynı günün güvenlik görüşmelerine alınmış durumda.

Suudi Arabistan’ın deniz ve enerji altyapısının korunması da bu tartışmanın parçası. Türkiye ile Pakistan ve Suudi Arabistan’ın Mekke Ortak Savunma Anlaşması çerçevesindeki ilişkileri, özellikle Yemen’den yönelen saldırılar dolayısıyla gündeme gelmişti. Transit Haber’in Suudi diplomatın İran hakkındaki suçlamalarını ele aldığı haberinde Riyad’ın Husi saldırılarına ilişkin açıklamaları ve Tahran’ın yanıtı kaynaklarına dayanarak aktarılmıştı.

Mekke Anlaşması İstanbul görüşmelerinde nasıl yer alacak?

Reuters’ın haberine göre Fidan’ın, Suudi Arabistan’ın Husi saldırıları karşısındaki güvenliğine Türkiye’nin desteğini yinelemesi bekleniyor. Bu açıklama, üç ülke arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması ile bağlantılı. Anlaşmanın kamuoyuna açıklanan hükümlerini ve TBMM’deki onay sürecini Transit Haber’in 16 maddelik metin haberinde bulmak mümkün. İstanbul’da bir araya gelecek R4+E3 ülkelerinin toplantısı ise daha geniş bir dışişleri istişaresi olarak ilan edildi.

Suudi Arabistan ile İran arasındaki diplomatik temasların gündemi, R4 ülkelerinin önceki toplantılarında da vardı. Riyad için hazırlanan R4 buluşmasını anlatan önceki haberde Husilere ilişkin İran önerisi, Hürmüz geçişleri ve bölgesel güvenlik ele alınmıştı. İngiltere ve Fransa ile Almanya’nın katılımıyla bu güvenlik dosyaları Avrupa heyetlerinin de görüşeceği başlıklara dönüşüyor.

Ukrayna savaşı ve Karadeniz için hangi mesaj bekleniyor?

Fidan’ın Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz’e yayılmaması için Türkiye’nin güvenlik çağrılarını aktarması bekleniyor. Reuters’ın diplomatik kaynağı, Ankara’nın çatışmaların Karadeniz’de daha geniş bir alana taşınmasını önlemeye yönelik çalışmalarından söz edileceğini bildirdi. Anadolu Ajansının haberine göre Fidan’ın Karadeniz’de sivil can kayıplarını önlemeye yönelik çağrılarını tekrarlaması bekleniyor.

Karadeniz’in deniz ticareti ve bölgesel güvenliği ve Hürmüz ile Babülmendep’ten coğrafi olarak farklı. Görüşmenin ortak tarafı, üç ayrı su yolunda çatışmaların gemi trafiği ve kıyı devletleri üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi. 23 Ekim oturumunun davetlileri Türk Dışişleri Bakanlığının 22 Ekim listesinde açıklanan yedi ülkeyle sınırlı.

23 Ekim toplantısında hangi sonuçlar açıklanabilir?

Resmî açıklamada toplantı 23 Ekim için ilan edildi. Bakanlığın 203 numaralı duyurusu, toplantının R4 ve R4+E3 olarak ayrı formatlarda düzenleneceğini belirtiyor.

Yedi dışişleri bakanını İstanbul’da buluşturan programın iki aşamalı düzenlenmesi, R4’ün kendi bölgesel istişarelerini yürütürken E3 ile de aynı masaya geçmesini sağlayacak. Hakan Fidan’ın 23 Ekim Cuma günü ev sahipliği yapacağı toplantıdan duyurulmuş ilk somut bilgi, dışişleri bakanlarının kimlikleri ve Filistin ve İran, deniz geçişleri ile Ukrayna dosyalarının ortak gündeme alınması. R4+E3 katılımcılarının görüşme sonrasındaki açıklamaları ayrıca izlenecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Fidan Mekke Anlaşması için sınırı çizdi: Türkiye saldırı operasyonuna katılmayacak

Mekke Anlaşması için üç ülkenin komutanları Riyad’da buluştu

Hakan Fidan Yunan gazetesine konuştu, Atina küplere bindi