Portekiz vatandaşlık başvuruları için sonuç bekleyen dosya sayısı 30 Haziran 2026 itibarıyla 690.480’e ulaştı. Portekiz Adalet Bakanlığının Público gazetesine verdiği verileri 21 Ekim’de ECO ve Observador da yayımladı. İncelemeleri yürüten Nüfus ve Noterlik Kayıt Enstitüsünde (IRN) farklı hukuki yollardan gelen vatandaşlık dosyaları bekliyor. Gazetelerin aktardığına göre başvuru birikimi bir yılda yüzde 38 arttı.
ECO’nun 21 Ekim tarihli haberinde, 690.480 dosyalık birikimin bir yılda yüzde 38 büyüdüğü bildirildi. Observador da Adalet Bakanlığının Público’ya aktardığı aynı rakamları yayımladı. Her iki gazetede kullanılan dönem sonu tarihi 30 Haziran 2026.
Portekiz vatandaşlık başvuruları hangi yollardan yapılıyor?
IRN verilerindeki Portekiz vatandaşlık başvuruları arasında yasal ikamete dayananların payı yüzde 26. Bu dosyalar ülkede yaşayan yabancıların vatandaşlığa geçiş taleplerinden oluşuyor. Bu oran yaklaşık 180 bin dosyaya karşılık geliyor. Sefarad Yahudisi soyuna dayalı başvurular toplamın yüzde 23’ünü oluşturuyor. Bir Portekiz vatandaşıyla evlilik veya fiilî birliktelik üzerinden yapılan başvuruların payı ise yüzde 13. Público’nun açıkladığı dağılımda, Portekiz vatandaşı büyük ebeveynlerin yurt dışında doğan torunları için yapılan başvuruların oranı yaklaşık yüzde 11. Ülke dışında doğmuş Portekizli ebeveyn çocuklarının vatandaşlık tescilleri ise toplamın yaklaşık yüzde 10’unu oluşturuyor.
Soy bağı üzerinden vatandaşlık kazanma yolları, mevcut ikamet süresi şartından ayrı hükümler içeriyor. Transit Haber’in doğumla vatandaşlık karşılaştırması bu tür başvuruların ülkelere göre koşullarını anlatıyor.
Çocukların vatandaşlık tescillerinde öncelik hangi başvurularda?
Konsolosluklardan veya çevrim içi kanaldan gelen Portekizli anne ya da babanın çocuklarına yönelik vatandaşlık tescillerine, Adalet Bakanlığının ECO’ya verdiği açıklamaya göre, IRN öncelik tanıyor. Bunlar daha önce doğumla kazanılmış vatandaşlığın kayıt altına alınmasıyla ilgili işlemler. Yasal ikamet üzerinden sonradan vatandaşlık talep eden kişilerin dosyaları ise ayrı bir hukuki başvuru yoluna dayanıyor.
IRN’nin yayımladığı istatistiklere göre 2020 başından 2025’in ilk yarısının sonuna kadar 1,543 milyondan fazla vatandaşlık başvurusu alındı. Bu akışın yüzde 64’ü soy bağı başta olmak üzere vatandaşlığın tanınmasıyla, yüzde 27’si vatandaşlığa alınmayla, yüzde 9’u diğer kazanma yollarıyla ilgiliydi. Bu geçmiş dönemin toplam başvuru akışı, 30 Haziran 2026’da sonuç bekleyen 690.480 dosyalık birikimden ayrı bir ölçüm.
Ombudsman incelemesinde hangi aksaklıklar belirlendi?
Ombudsmana vatandaşlık işlemleriyle ilgili gelen başvuru ve şikâyetlerin sayısı 2024’te 275, 2025’te 762 oldu. Kurumun raporunu inceleyen Diário de Notícias Brasil, 19 Ağustos 2026’ya kadar aynı alanda 1.738 şikâyet ve talep daha alındığını aktardı. Bu kayıtlar, vatandaşlık dosyalarının toplamına değil idari işlemler hakkında gelen başvurulara ait.
Diário de Notícias Brasil’in aktardığı Ombudsman bulgularında IRN ile Göç ve İltica Entegrasyon Ajansı (AIMA) arasındaki yasal ikamet süresi kontrolünün yaklaşık bir yıl kesintiye uğradığı belirtiliyor. Sistem durduğunda yeni sorgular gönderilemedi; daha önce iletilmiş talepler yanıtlanamadı veya sonuçları görüntülenemedi. Başvuru dosyasında ikamet süresinin doğrulanması gereken kişiler bakımından bu teknik aksaklık incelemeyi doğrudan etkiledi.
Personel yetersizliği, kurumlar arasındaki bilgi akışı ve Ekim 2024’te kullanıma giren vatandaşlık platformunun teknik güçlükleri de Ombudsman raporunda yer aldı. Gecikme şikâyetleri arasında, uzun süre inceleme aşamasında kalan dosyalar bulunuyor.
Başvuru sahipleri dosyalarının aşamasını nasıl öğrenebilir?
Adalet Portalının resmî hizmeti, Portekiz vatandaşlık başvuruları için dört aşama gösteriyor: Başvuru kaydı (Submetido), inceleme (Em análise), karar (Para decisão) ve tamamlanma (Concluído). İnceleme aşamasındaki dosyada başka kamu kurumlarından bilgi beklenebiliyor. Başvuru sahibine verilen dosya numarası ile erişim kodu üzerinden internetten sorgulama yapılabiliyor. Kayıt büroları da başvuru durumu hakkında bilgi sağlıyor.
Yetkili avukatlar ve hukuk temsilcileri yeni vatandaşlık başvurularını çevrim içi sistem üzerinden yapıyor. Daha önce kayıt açtıran kişiler, IRN’nin belirttiği yollarla ek belgelerini iletebiliyor. Vatandaşlık işlemleriyle ilgili bilgi almak için Linha Registos hattı +351 211 950 500 numarası üzerinden, kurumun ilan ettiği 09.00–17.00 saatlerinde hizmet veriyor.
Türkiye vatandaşları için dosya birikimi ne ifade ediyor?
İstatistiklerde Portekiz vatandaşlık başvuruları içindeki Türk vatandaşları için ayrı bir toplam yer almıyor. Yasal ikamet gerekçesiyle açılmış dosyaların yaklaşık yüzde 26’lık payı, Portekiz’de yaşayan çeşitli ülke vatandaşlarına ait. Vatandaşlığa geçiş için aranan ikamet koşulları 2026’da değişti. Transit Haber’in Avrupa’da vatandaşlığa geçiş şartlarını karşılaştıran rehberi bu hukuki düzenlemeleri ele alıyor.
Türkiye’de nüfus kayıtlarına çok vatandaşlığın bildirilmesi, Portekiz vatandaşlığını kazanan Türkler açısından ayrı bir işlem. Gereken belgeler Transit Haber’in ikinci vatandaşlık bildirimi rehberinde açıklanıyor. IRN’deki 690.480 dosyalık toplam, birbirinden farklı başvuru türlerini kapsıyor. Her başvuru sahibi kendi dosyasının hangi aşamada olduğunu Adalet Portalından kontrol edebiliyor.
Kaynaklar
Instituto dos Registos e do Notariado (IRN) — Nacionalidade: IRN recebeu mais de 1,5 milhões de pedidos em 5 anos
ECO — IRN tem pendentes mais de 690 mil pedidos de nacionalidade, 21 Ekim 2026
Observador — Pedidos de nacionalidade pendentes ultrapassam os 690 mil, 21 Ekim 2026
Provedor de Justiça — Relatório à Assembleia da República 2025
Diário de Notícias Brasil — Queixas sobre nacionalidade sobem 177%, 24 Eylül 2026
Justiça.gov.pt — Consultar estado do processo de nacionalidade