Norveç hükümeti, 6 Kasım 2026 tarihli yasa teklifinde malullük ödeneği alırken çalışanların hastalık parası hesabını değiştirmeyi önerdi. Tam malullük ödeneği alan çalışanların hastalık parası için esas alınacak gelir sınırlandırılacak; kısmi ödenek alanların çalışma gelirini kaybetmesi durumundaki hakları ayrı hesaplanacak. Hükümet, kalıcı uyarlanmış çalışma programı VTA katılımcılarını ise değişiklikten istisna tutmayı öneriyor. Düzenleme, Norveç Parlamentosu Storting’in yasama sürecinde.
Çalışma ve Sosyal Kapsayıcılık Bakanlığının Prop. 9 L (2026–2027) başlıklı metninde değiştirilecek hüküm, Norveç Ulusal Sigorta Kanunu’nun 8-50. maddesi olarak gösteriliyor. Bakanlık, önceki aylarda görüşe açılan düzenlemeyi 6 Kasım’da somut bir yasa teklifine dönüştürdü. Yasanın 2027 yılında uygulanması hedefleniyor; yürürlük tarihi parlamentonun kabul sürecine bağlı.
Malullük ödeneği alırken çalışanlar için hangi hak değişecek?
Uføretrygd olarak anılan Norveç malullük ödeneği, sağlık nedeniyle çalışma gelirini kalıcı olarak kaybetmiş kişilere NAV tarafından bağlanıyor. Çalışmaya kısmen devam edenlerin dosyasında beklenen kalan gelir kapasitesi ayrıca belirleniyor. Yeni teklif, hastalık parası hesabını kişinin bu kayıtlı gelir kapasitesiyle ilişkilendiriyor. Sınır, hastalık nedeniyle çalışamadığı günlerde alabileceği ödeneğin hesaplanacağı gelir tabanına uygulanacak.
Mevcut uygulamada tam malullük ödeneği alan biri, sağlık durumunun izin verdiği ölçüde çalışmaya başlayabiliyor. Böyle bir kişi daha sonra hastalanırsa çalışma ücretine dayalı sykepenger hakkı doğabiliyor.
Hükümet, aynı gelir kaybı için hem tam malullük ödeneği hem de hastalık parası ödenmesini sınırlamak üzere yeni hesaplama kuralı önerdi. Bakanlığın verdiği örnekte, yüzde 100 malul kabul edilen ve yüzde 20 oranında çalışan kişi de bu düzenlemeden etkilenebilecek grupta.
Yasa teklifinin temel hesap yöntemi, sykepenger için dikkate alınan tutarın NAV tarafından saptanmış “inntekt etter uførhet” yani malullük sonrası gelir kapasitesini aşmaması. Tam maluliyet derecesi yüzde 100 olan kişide bu kayıtlı kapasite sıfır kabul ediliyor. Teklif, tam malullük statüsüyle ek işte çalışanların NAV üzerinden alabilecekleri hastalık parasına doğrudan sınır getiriyor.
2026’da 136.549 kronluk çalışma geliri sınırı neden yükseldi?
Parlamentonun 2026’da kabul ettiği kararla malullük ödeneği kesintisi başlamadan kazanılabilecek ek gelire ilişkin sınırı 0,4 G’den 1 G’ye yükseltti. Artırılan 1 G, 2026 yılında 136 bin 549 Norveç kronuna karşılık geliyor. Değişiklik 1 Ekim 2026’da uygulamaya alınırken yıl başından itibaren etki doğuracak şekilde kararlaştırılmıştı. Gelir sınırı, belirli dosyalarda çalışma ücretinin bir bölümünün malullük ödeneğini azaltmadan kazanılabilmesine imkân tanıyor.
Önceki 0,4 G düzeyi, hastalık parası hakkı için aranan asgari 0,5 G gelir koşulunun altındaydı. Sınırın 1 G’ye yükselmesiyle daha fazla malullük ödeneği sahibi, çalıştığı işten hastalık parası hak edecek gelir eşiğine erişebiliyor.
Hükümetin 6 Kasım teklifinin gerekçesinde bu iki sınır arasındaki değişiklik anlatılıyor. Malullük ödeneğindeki gelir muafiyeti ve hastalık parası için gereken gelir, NAV kayıtlarında ayrı hesaplanıyor.
Gelir muafiyeti yeni malullük ödeneği bağlanan herkes için aynı tarihte başlamıyor. Norveç’in mart ayında açıkladığı ve daha sonra kabul edilen düzenlemeye göre, yeni ödenek alanlar veya maluliyet derecesi artırılanlar için iki yıllık bekleme kuralı bulunuyor.
Bu dönemde 0,4 G sınırı uygulanıyor; bekleme süresini dolduranlarda 1 G düzeyine geçiliyor. Hastalık parası hakkı değerlendirilirken kişinin hangi gelir muafiyeti döneminde olduğu, ödenek derecesinden ayrı bir bilgi.
Kısmi malullük ödeneği olan çalışanlara ne öneriliyor?
Yüzde 100 yerine kısmi malullük ödeneği alan kişiler için teklif başka bir sonuç öngörüyor. Bu kişilerin malullük sonrası gelir kapasitesi sıfırdan yüksek olabiliyor. Kişi o kapasiteye karşılık gelen işi hastalık nedeniyle yapamazsa, kayıtlı kapasitenin sınırları içinde hastalık parası hesaplanabilecek. Bakanlığın 6 Kasım açıklaması, kısmi ödenekle çalışanların ödeneklerinin karşılamadığı gelir kaybı için sykepenger almayı sürdürebileceğini belirtiyor.
Örneğin maluliyet derecesi yüzde 50 olan birinin NAV dosyasında kalan çalışma kapasitesi ve beklenen geliri bulunuyor. Yeni hesap kuralında bu kayıt, hastalık parası tabanını belirlemede kullanılacak. NAV, dosyadaki çalışma süresini, işverenin bildirdiği ücreti ve hastalık izni kaydını da hesaba katıyor. Kesin tutarı NAV kişisel kayıtlara dayanarak hesaplıyor.
VTA programında çalışanlar için hangi istisna getiriliyor?
Hükümet, Varig tilrettelagt arbeid (VTA) programına katılanları yeni sınırlamanın dışında tutmaya karar verdi. VTA, kalıcı malullük ödeneği alan ve işte özel düzenleme ya da yakın destek gerektiren kişiler için tasarlanmış çalışma programı. Katılımcılar özel onaylı işletmelerde veya NAV ile anlaşmalı normal işyerlerinde çalışabiliyor. Bu gruptaki çalışanların hastalık parası hakkı önerilen düzenleme uyarınca korunacak.
FriFagbevegelse’nin 6 Kasım haberine göre bakanlık, VTA katılımcılarına ilişkin önceki taslağı eleştiriler sonrasında değiştirdi. Fellesforbundet sendikası ve başka kuruluşlar, programdaki çalışanların hak kaybı yaşayabileceğini savunmuştu. Çalışma ve Sosyal Kapsayıcılık Bakanı Kjersti Stenseng, VTA istisnasının gelen görüşlerin ardından eklendiğini anlattı. Aynı haber, hamile çalışanlar için geçiş hükmünün de teklif içinde yer aldığını aktardı.
Hastalık parası dışında hangi sosyal ödemeler etkilenebilir?
6 Kasım tarihli Prop. 9 L, yalnızca hastalık parasına ilişkin paragrafı değiştirmeyi önermiyor. Bakanlık, 8-50. maddesindeki yeni gelir hesabının Ulusal Sigorta Kanunu’nun 9. ve 14. bölümlerindeki bazı ödemelerin hesaplanmasını da etkileyeceğini yazdı. Bunlar arasında çocuk bakımı ve hasta yakınının bakımıyla ilişkili bazı gelir telafisi ödemeleri ile ebeveyn ödemeleri bulunuyor.
Mevcut sykepenger sisteminde çalışanlar için genel gelir eşiği 0,5 G; işveren normal olarak ilk 16 takvim gününün hastalık parasını karşılıyor. NAV, sonraki dönemde sağlık raporu ve çalışma geliri kayıtlarını kullanıyor. Bakanlığın hastalık parası açıklaması en az dört haftalık çalışma geçmişini de genel koşullar arasında sayıyor. Yeni malullük düzenlemesinde değişen gelir tavanı, bu mevcut hesap düzenine eklenmek üzere teklif edildi.
Norveç’te yaşayan Türkler hangi kayıtları kontrol etmeli?
Türkiye kökenli çalışanların genel iş sözleşmesi ve çalışma hakkı, Transit Haber’in Norveç Türk toplumu ve çalışma hakları rehberinde ülke kurumlarına dayanılarak anlatılıyor. 6 Kasım’daki teklifin kişisel karşılığı ise NAV tarafından verilmiş maluliyet derecesine, kayıtlı malullük sonrası gelir kapasitesine ve fiilen çalışılan işe bağlı. Tam veya kısmi ödenek kararı ile gelir muafiyeti bilgileri aynı NAV dosyasında kontrol edilebilir.
Türkiye ile Norveç arasında çalışma geçmişi bulunanların sosyal güvenlik dosyaları da ayrı kurum kararlarına dayanıyor. Transit Haber’in ülke değiştiren Türklerin sosyal güvenlik hakları rehberi, Norveç’in Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkeler arasında sayıyor. Norveç hastalık parasına ilişkin bu yeni yasa teklifinin değerlendirilmesi ise kişinin Norveç’teki NAV statüsü üzerinden yapılacak.
Ülkede yerleşmek isteyen ve çalışma izniyle yaşamını sürdüren kişilerin oturum statüsü UDI tarafından kayda alınıyor. Norveç’te kalıcı oturum koşulları rehberi, geçici oturumdan kalıcı statüye geçiş başvurusunun şartlarını içeriyor. Hastalık parası içinse NAV’ın sigortalılık ve çalışma geliri kayıtları kontrol ediliyor; bireysel başvuruda ödeneğin türüyle birlikte sigorta üyeliği de değerlendirmeye giriyor.
Teklif yasalaşırsa uygulama hangi tarihte başlayacak?
Bakanlık, 21 Ağustos 2026’da yeni hastalık parası hesabını kamuoyu görüşüne açtı; görüş verme süresi 2 Ekim’de tamamlandı. 2027 bütçe tasarısında uygulamanın izleyen yıl başlayabileceği belirtildi. 6 Kasım’da sunulan Prop. 9 L, teklif edilen değişiklikleri yasa maddelerine dönüştürüyor. Storting’in yasama kaydında teklifin henüz Meclis aşamasında olduğu görülüyor.
Teklifle ilgili sendikal görüşler de yasama sürecine taşındı. Tekna, 2 Ekim tarihli değerlendirmesinde çalışan malullük ödeneği sahiplerinin sosyal sigorta haklarının daraltılmasına karşı çıktı.
Fellesforbundet ise özellikle VTA çalışanları için değişiklik istemişti; 6 Kasım’daki metinde bu gruba istisna tanındı. Storting’in komisyon ve genel kurul işlemleri tamamlandığında kabul edilen hüküm ile uygulama tarihi resmileşecek.
Kaynaklar
- Norveç Çalışma ve Sosyal Kapsayıcılık Bakanlığı — Prop. 9 L (2026–2027), 6 Kasım 2026
- Norveç Hükümeti — Vil at uføre får begrenset rett til sykepenger, 6 Kasım 2026
- Norveç Parlamentosu Storting — Prop. 9 L (2026–2027) yasa teklifi kayıt sayfası
- FriFagbevegelse — Regjeringen snur: Dropper kutt for uføre, 6 Kasım 2026
- Tekna — Høring – rett til sykepenger ved uføretrygd, 2 Ekim 2026
- Norveç Hükümeti — Sjukepengar, 16 Ocak 2026; Uføre kan tene meir utan å få redusert trygd, 27 Mart 2026