Cook Adaları Başbakanı Antalya’da isyan etti: Borç değil hibe istiyoruz
Pasifik ülkelerine iklim finansmanı için Cook Adaları Başbakanı Mark Brown, Antalya COP31’e üç talep yöneltti: Hızlı karar, daha az bürokrasi ve borç yükünü artırmayan hibeler. Brown, küresel ısınmadan kendi ülkelerinin sorumlu olmadığına dikkat çekti.

Cook Adaları Başbakanı Mark Brown, 10 Kasım 2026’da yayımlanan yazısında Pasifik ülkelerine iklim finansmanı sağlanmasına ilişkin üç talebini Antalya’daki COP31’e yöneltti. Brown, iklim fonlarının başvurulara ne kadar sürede karar vereceğini açıklamasını, ada yönetimlerine tekrarlanan belge yükümlülükleri getirilmemesini ve borçlanma yerine uzun vadeli hibelerin öne alınmasını istedi. Zirve 9 Kasım’da Antalya’da başladı.
Lowy Institute’un The Interpreter yayınındaki imzalı yazısında Brown, yakıt krizinde kısa sürede büyük mali kaynakların harekete geçirildiğini, buna karşılık Pasifik’te iklim projelerine ayrılan fonların daha yavaş ilerlediğini savundu. Başbakan, bu karşılaştırmayı uluslararası finans kuruluşlarının hız ve erişim uygulamalarını değiştirmesi yönündeki çağrısına dayanak yaptı. Brown küresel ısınmadan ülkesinin sorumlu olmadığının da altını çizdi.
Pasifik ülkelerine iklim finansmanı için hangi üç şart istendi?
İlk talep, Pasifik ülkelerine iklim finansmanı sağlayan kuruluşların başvuruları değerlendirme süreleriyle ödemelerin ne zaman başlayacağını kamuya açıklaması. Brown, yalnız onaylanmış projelerin sayılmasının yeterli olmadığını, bekleyen başvuruların ve gecikme gerekçelerinin de raporlanmasını istedi.
Cook Adaları Başbakanlık Ofisinin yayımladığı 7 Ekim tarihli Pre-COP konuşmasında ikinci başlık, kurumların aynı belgeleri tekrar tekrar istemesi. Brown, bir uluslararası kuruluşun daha önce değerlendirdiği ulusal denetim ve yönetim sistemlerinin mümkün olan yerlerde diğer fon sağlayıcılarınca da kabul edilmesini önerdi. Küçük ada ülkelerindeki sınırlı idari kadroların uzun başvuru dosyalarına ayırdığı iş gücünü bu taleple ilişkilendirdi.
Üçüncü talep, finansman biçiminin ada ülkelerinin bütçelerine ve coğrafi koşullarına uyması. Brown, uzak adalara dağılmış küçük nüfusların altyapı maliyetlerinin yüksek olabildiğini anlattı. Birbirini tamamlayan yatırımların yıllara yayılan ulusal programlarla desteklenmesini, yeni borcun mali dayanıklılığı zorladığı durumlarda hibe finansmanının kullanılmasını savundu.
Bölgenin yıllık ihtiyacı 3,3 milyar dolar
10 Kasım tarihli yazıda Pasifik ülkelerinin küresel sera gazı salımlarındaki payı yüzde 0,03’ün altında gösteriliyor. Deniz seviyesinin yükselmesi, deniz suyunun içme suyu kaynaklarına karışması ve şiddetlenen fırtınalar, başbakanın saydığı başlıca sorunlar. Brown, tek bir tropikal siklonun bazı ada ülkelerinde millî gelirin yüzde 20’sine varan maddi kayıplara yol açabildiğini yazdı. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programının (UNDP) Pasifik ülkelerine iklim finansmanı konulu değerlendirmesi, yıllık uyum ihtiyacını 3,3 milyar ABD doları olarak veriyor. UNDP, bu tahminin 2026 tarihli Uluslararası Para Fonu (IMF) çalışmasından geldiğini belirtiyor. Aynı değerlendirmede, bölgenin 2023 yılında aldığı finansman yaklaşık 963,7 milyon dolar olarak hesaplanmış.
UNDP’nin bölgesel finansman incelemesi Pasifik’in dünya iklim finansmanından aldığı payı yüzde 3’ün altında hesaplıyor. Kurumun kullandığı 2023 fiilî akışları ile 2026 yılı için hesaplanan yıllık ihtiyaç farklı dönemlere ait ölçümler. 3,3 milyar dolarlık tahmin, Pasifik ada ülkelerinin yıllık uyum finansmanı ihtiyacını kapsıyor.
Pasifik Dayanıklılık Fonu için 190 milyon dolar taahhüt
Ada ülkelerince yönetilen Pasifik Dayanıklılık Fonu’nun (Pacific Resilience Facility, PRF) ilk sermaye hedefi, Brown’ın verdiği bilgiye göre 500 milyon dolar. Uzun vadeli hedef 1,5 milyar dolar. 10 Kasım itibarıyla duyurulmuş toplam taahhüt 190 milyon dolar düzeyinde. Fonun yerel topluluklara yönelik ilk küçük hibe uygulamalarını Brown da yeni yazısında anlattı.
Islands Business’ın 12 Ekim haberinde Fiji’nin fona 10 milyon ABD doları katkı taahhüt ettiği, Danimarka ve Hollanda’nın da yeni destek açıkladığı bildirildi. Haberde bu açıklamaların ardından toplam taahhüt tutarının 190 milyon dolara ulaştığı belirtildi. 190 milyon dolar, fon için duyurulan sermaye taahhütlerinden oluşuyor.
Fonun Pasifik ülkelerine iklim finansmanı sağlamaya yönelik tasarımı, Pasifik kurumlarının bölgesel önceliklere göre karar vermesine dayanıyor. Programın amacı, toplulukların kıyı koruması, su güvenliği ve afetlere hazırlık gibi ihtiyaçlarına daha doğrudan mali destek sağlamak. Cook Adaları’nın havalimanlarını iklim etkilerine karşı güçlendirme çalışmaları da ada altyapısının dayanıklılığına ilişkin ayrı bir uygulama örneği.
Antalya COP31 gündemindeki çağrının geçmişi
Ekim ayında Fiji’de yapılan hazırlık görüşmeleri, Brown’ın Pasifik ülkelerine iklim finansmanı çağrısının önceki aşamasıydı. Cook Adaları Başbakanlık Ofisinin 8 Ekim açıklamasına göre kendisi, Fiji’nin Nadi kentindeki Pre-COP görüşmelerinde fon sağlayıcılardan açık karar takvimleri ve kolaylaştırılmış başvuru prosedürleri istemişti. Pasifik liderlerinin kabul ettiği Taku Pakasoa Bildirgesi de daha fazla iklim finansmanı ve uluslararası finans kuruluşlarında reform çağrısı içeriyor.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi sekreterliğinin ilan ettiği takvime göre COP31, 9–20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da düzenleniyor. Türkiye zirveye ev sahipliği ve başkanlık yapıyor; Avustralya ise müzakerelere başkanlık ediyor. Brown’ın Lowy Institute’ta yayımlanan yazısı konferansın ikinci gününe denk geliyor.
Zirvede iklim finansmanı ve fosil yakıtlara ilişkin farklı dosyalar da ele alınıyor. Antalya’daki Kayıp ve Zarar Fonu ile ilgili haber iklim afetlerinin sonuçlarına yönelik uluslararası kaynak tartışmasını, Türkiye ve Avustralya’nın kömür politikalarına ilişkin Guardian değerlendirmesi ise zirvenin enerji politikası boyutunu ele alıyor.
Cook Adaları iklim fonlarına doğrudan erişebiliyor mu?
UNDP’nin 2026 incelemesine göre Cook Adaları Maliye ve Ekonomi Yönetimi Bakanlığı, Yeşil İklim Fonu’na doğrudan erişim yetkisi bulunan ulusal kuruluşlardan biri. Kurumun akreditasyonu 2024’te tamamlandı. Pasifik genelinde ise 2026 başında bu yetkiye sahip yalnız üç ulusal kuruluş sayılıyordu.
Hibelerin borçlanmaya göre öncelikli olması, Pasifik ülkelerine iklim finansmanı çağrısının doğrudan bir parçası. 10 Kasım tarihli yazısında Yeşil İklim Fonu’nun kaynaklarının artırılmasını ve PRF gibi ada ülkelerinin yönettiği finansman mekanizmalarının güçlendirilmesini istedi. Pre-COP konuşmasında da fon sağlayanların karar süreleri ve ilk ödeme tarihleri için düzenli kamu raporu açıklamasını talep etmişti.
Kaynaklar
- Mark Brown, The Interpreter / Lowy Institute — Billions came fast for the fuel crisis – the Pacific still waits for climate finance, 10 Kasım 2026
- Cook Adaları Başbakanlık Ofisi — Pacific Pre-COP31 Access to Finance, 7 Ekim 2026
- Cook Adaları Başbakanlık Ofisi — Prime Minister brings Pre-COP message home, 8 Ekim 2026
- Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) — Pacific Climate Finance: State of Play, 2026
- Uluslararası Para Fonu (IMF) — Climate Finance and Adaptation Needs in Pacific Island Countries, Nisan 2026
- Islands Business — Fiji commits $10m to Pacific Resilience Facility, 12 Ekim 2026
- Cook Islands News — Brown calls for real measurable change: climate finance access, Ekim 2026
- BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekreterliği — COP31, Antalya, 9–20 Kasım 2026
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.
Sıradaki haber
Antalya’da COP31 sonuç bildirgesi çıkmadı: AB son taslağı reddettiHaber otomatik yüklenemezse normal bağlantısından okuyabilirsiniz.
Haber yükleniyor…