EES krizi Yunanistan havalimanlarında kaos yaratıyor
Yunanistan’daki bölgesel havalimanlarını işleten Fraport Greece, EES krizi nedeniyle ada terminallerinde kuyruk, teknik aksama ve uçak kaçırma riski yarattığını söylüyor. Türk pasaportlular da Schengen dış sınırında bu sistemin içinde.
Yunan adalarına yaz uçuşu artık yalnız valiz, otel ve feribot saatinden ibaret değil. Serbest dolaşım alanının dış sınırında çalışan yeni biyometrik kayıt sistemi, bazı havalimanlarında yolcunun pasaport kuyruğunda uçağını kaçırmasına kadar uzanan bir soruna dönüştü. Ülkedeki bölgesel havalimanlarını işleten şirketin CEO’su Alexander Zinell, The Guardian’ın aktardığı açıklamasında AB’nin Entry/Exit System uygulaması için “unpleasant and even dangerous” ifadesini kullandı. Aynı açıklama, Financial Times tarafından da “complete overhaul” çağrısı olarak duyuruldu.
Bu çıkış, tek bir havalimanındaki geçici sıkışmadan söz etmiyor. Fraport Greece’in işlettiği 14 bölgesel havalimanı arasında Korfu, Rodos, Mikonos, Santorini, Kos ve Girit’teki turistik noktalar da var. Yaz aylarında bu terminallerin büyük bölümü günün belli saatlerinde aynı anda çok sayıda AB dışı yolcuyu karşılıyor.
EES sorunu Yunan adalarında neden büyüyor?
EES, sisteme kısa süreli giriş yapan AB dışı yolcuların pasaport bilgileriyle birlikte yüz görüntüsü ve parmak izi gibi biyometrik verilerini kaydeden sistem. Kâğıt pasaport damgasının yerini dijital giriş-çıkış kaydı alıyor. Avrupa Birliği’nin EES sayfası, sistemin AB üyesi olmayan kısa süreli ziyaretçilerin bölgeye giriş ve çıkışlarını kaydettiğini belirtiyor. Avrupa Komisyonu ise 10 Nisan 2026’dan itibaren pasaport damgalarının dijital kayıtlarla değiştirildiğini, yüz görüntüsü, parmak izi ve seyahat belgesi bilgilerinin sisteme işlendiğini duyurmuştu. Sorun tam da burada başlıyor. Bir yolcu daha önce sisteme girmemişse, ilk kayıtta işlemler uzuyor. Yüz taraması, parmak izi, pasaport kontrolü ve bazen kalış amacı soruları aynı noktada toplanıyor. Büyük hub havalimanları için bile zorlayıcı olan bu düzen, yazlık ada havalimanlarında daha keskin hissediliyor.
Çünkü Korfu, Rodos, Mikonos veya Santorini gibi noktalarda yolcu akışı dengeli dağılmıyor. Günün belli saatlerinde charter uçuşlar peş peşe geliyor. Pasaport kontrol alanı ise çoğu zaman bu yeni işlem süresine göre tasarlanmış değil.
Türk pasaportu için ne değişiyor?
Türk vatandaşları Schengen’e kısa süreli seyahat ederken AB dışı yolcu statüsünde. Bu yüzden EES kapsamına giriyorlar. Yunanistan’a turistik amaçla, iş için ya da gerekli vizeyle kısa süreli giden bir Türk yolcu, dış sınır kontrolünde biyometrik kayda tabi olabilir.
Bu yalnız Yunanistan’a ilk girişlerde değil, bölgenin dış sınırından yapılan başka girişlerde de gündeme gelebilir. Atina, Selanik, Rodos veya Korfu üzerinden serbest dolaşım alanına giren gezgin için pasaport damgası beklentisi artık eski alışkanlık. Sistem, giriş ve çıkışı dijital olarak tutmayı hedefliyor. Pratikte turistin dikkat etmesi gereken nokta farklı: Uçuşu yakalamak için eskisi kadar dar zaman bırakmamak. Özellikle Schengen dışına dönüş uçuşlarında pasaport kontrolünden geçilecekse, yalnız güvenlik sırasına değil, EES kuyruğuna da zaman ayrılmalı.
Uçak kaçırma riski nasıl doğuyor?
Guardian haberinde Fraport Greece’in turistik havalimanlarında uzun dış kuyruklar için gölgelikler kurduğu, yaşlı ve hassas yolculara öncelik verildiği aktarılıyor. Bu tablo, sıradan bir “biraz bekleme” meselesinden çıkıp yaz sıcağında güvenlik ve sağlık başlığına da dokunuyor. Atina hattında daha önce de pasaport kontrol sıraları nedeniyle uçuşunu kaçıran yolculardan söz edilmişti. AirHelp’in Haziran değerlendirmesi, Ryanair’le seyahat edenlerin Atina Havalimanı’nda pasaport kontrol gecikmeleri yüzünden kalkışlara yetişemediğini yazmıştı.
Fraport Greece CEO’sunun uyarısı bu yüzden yalnız işletmeci şikâyeti değil. Terminale zamanında gelse bile, pasaport kontrol kuyruğu uçuş kapısına ulaşmasını engelleyebilir. Havayolu açısından sonuç, kapıda bekleyen ziyaretçi ile kalkış slotu arasında zor bir seçim.
“Tam revizyon” çağrısı ne demek?
Zinell’in talebi, sistemin tamamen iptal edilmesi değil. Ana fikir, kişinin biyometrik ön kaydını seyahatten önce yapabilmesi. Yani pasaport kontrol noktasında bütün yükün birikmemesi. ABD, Kanada ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde bazı seyahat izinleri ve ön kayıt modelleri daha önce devreye alındı. Yunanistan’daki çağrı da bu mantığa yakın: Yolcu havalimanına geldiğinde ilk kez tüm biyometrik işlemi yapmasın, sistemin bir kısmı seyahat öncesine taşınsın.
ABTA’nın Avrupa seyahat değişiklikleri sayfası da EES kontrollerinin ülkeden ülkeye ve sınır noktasına göre farklı yoğunlukta uygulanabileceğini, ziyaretçilerin pasaport kontrolü için daha fazla zaman ayırması gerektiğini söylüyor.
ETIAS 2027’ye mi kalıyor?
FT haberinde EES’teki sorunlar anlatılırken ETIAS takviminin de 2027’ye sarkabileceği bilgisi yer aldı. Burada ayrımı iyi yapmak gerekiyor. EES, sınırda giriş-çıkış kaydı tutan sistem. ETIAS ise vizeden muaf ülke vatandaşlarının serbest bölgedeki ülkelerden birine gitmeden önce alacakları elektronik seyahat izni olacak. Türk vatandaşları vizeye tabi olduğu için ETIAS, Türkiye pasaportu taşıyan genel yolcu kitlesini doğrudan kapsamıyor. Fakat Türkiye’de yaşayan ve vizeden muaf pasaport taşıyan yabancılar veya çift vatandaşlar için ileride önem taşıyabilir. Resmî AB sayfalarında ETIAS takvimi ayrıca izlenmeli. Bu haberde kesin tarih değişikliği değil, EES krizinin ETIAS takvimini de baskı altına aldığı bilgisi gündeme geliyor.
Komşuya gidecek gezgin ne yapmalı?
- Schengen dışı pasaportla seyahat ediyorsanız, pasaport kontrolüne daha fazla zaman ayırın.
- Rodos, Korfu, Mikonos, Santorini, Kos ve Girit gibi yoğun turistik noktalarda aynı saat diliminde charter uçuş yoğunluğunu hesaba katın.
- Schengen dışına dönüş uçuşunda terminale yalnız güvenlik kontrolü için değil, EES kuyruğu için de erken gidin.
- Pasaport, vize, otel rezervasyonu, dönüş bileti ve seyahat sigortasını kolay erişilebilir tutun.
- Bağlantılı uçuşlarda kısa aktarma süresine güvenmeyin.
- Havayolunun check-in kapanış ve kapı kapanış saatlerini ayrıca belirleyin.
Pasaport damgası tamamen bitti mi?
EES’in hedefi, Schengen dış sınırlarında kısa süreli kalan AB dışı ziyaretçiler için pasaport damgasının yerini dijital kayda bırakması. Avrupa Komisyonu bu değişikliği açık şekilde duyurdu. Fakat geçiş döneminde sınır noktaları arasında uygulama farklılıkları görülebilir.
Bu yüzden gezginlerin pasaportlarında damga görmemesi tek başına sorun anlamına gelmeyebilir. Asıl kayıt EES üzerinden tutulur. Yine de özellikle oturum, vize süresi veya 90/180 gün hesabı gibi hassas dosyalarda giriş-çıkış kanıtlarını saklamak akıllıca olur: biniş kartı, otel kaydı, uçuş faturası ve e-posta onayları ileride işe yarayabilir.
Yazar notu:
Ülkenin bu hamlesi EES tartışmasını İngiltere-Fransa hattından çıkarıp Ege ve ada havalimanlarına taşıyor. Türkler açısından bu önemli. Çünkü Türkiye’den Yunanistan’a yaz seyahati yalnız Atina ve Selanik’le sınırlı değil; adalara, feribot bağlantılarına ve aktarmalı uçuşlara uzanan geniş bir rota var. Schengen vizesi alan kişiler için asıl tavsiye basit: sınırdaki yeni dijital kaydı eski pasaport damgası düzeni gibi düşünmeyin. Havalimanına erken gidin, belgelerinizi hazır tutun, dönüşte de pasaport kontrolüne zaman bırakın.
Kaynaklar
The Guardian – EU’s ‘unpleasant and dangerous’ border checks need overhaul, says Greek airports boss
Financial Times – EU’s border check needs complete overhaul, says Greek airports chief
European Union – Entry/Exit System (EES) – Travel to Europe
European Commission – Entry/Exit System (EES) is fully operational
ABTA – Upcoming changes for travel to Europe
AirHelp – Athens airport border queues disrupt Ryanair flights
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Geçmiş giriş ve çıkış tarihlerinizi girerek 90/180 gün kuralına göre kalan seyahat hakkınızı hesaplayın.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.