Denizaltı internet kabloları artık gemilerin hareketini de algılayabiliyor

Fiber optik algılama donanımıyla çalışan denizaltı internet kabloları, gemilerin hareketleri ve deniz tabanındaki titreşimler hakkında veri toplayabiliyor. Avustralya merkezli Lowy Institute’un 14 Ekim 2026 tarihli analizinde Samuel Bashfield ile Oscar Youlten, bu ölçümlerin kablo güvenliği, bilimsel araştırma ve askerî gözetleme alanlarındaki kullanımını ele aldı. The Interpreter’da yayımlanan analiz, ışığın fiziksel çevrede oluşan gerinim ve titreşimler nedeniyle değişen özelliklerine odaklanıyor.

Uluslararası internet iletişiminin yüzde 99’dan fazlasını taşıyan denizaltı internet kabloları, aynı zamanda balıkçı ağları ve gemi çapalarının yol açtığı hasarlara maruz kalıyor. CSIS’in 8 Ekim tarihli araştırması, Çin’e ait araştırma gemilerinin denizaltı iletişim altyapısı çevresindeki faaliyetlerini inceliyordu. Transit Haber’in 9 Ekim’de yayımladığı haberde gemi hareketlerinin ayrıntıları yer almıştı. Lowy yazarları ise fiber hatlardan fiziksel çevreye ilişkin veri elde edilmesini ve bunun yönetimine ilişkin görüş ayrılıklarını konu edindi.

Denizaltı internet kabloları gemilerin hareketini nasıl algılıyor?

Bazı denizaltı internet kabloları üzerinden yapılan dağıtık akustik algılama, İngilizce adıyla Distributed Acoustic Sensing (DAS), optik fiber boyunca gönderilen lazer darbelerinin geri saçılan ışığını inceliyor. Gemi motorundan veya deniz tabanındaki başka bir hareketten kaynaklanan titreşimler, fiberin maruz kaldığı gerinimi değiştiriyor. Kıyıdaki ölçüm aygıtı bu küçük değişimleri değerlendirerek kablo boyunca farklı noktalarda oluşan sinyalleri kaydedebiliyor. Uluslararası Kablo Koruma Komitesinin (ICPC) 16 Şubat açıklaması DAS sistemlerinde kablo istasyonuna kurulan sorgulayıcı cihazın çalışma ilkesini ayrıntılandırıyor.

Gemi hareketlerini algılamaya yönelik yöntem iki farklı kıyıda test edildi. Applied Ocean Research’te Ocak 2025’te yayımlanan araştırmada Hollanda’nın Kuzey Denizi kıyıları ile ABD’nin Oregon açıklarından alınan iki ayrı fiber optik veri kümesi incelendi. Araştırmacılar kablo üzerinden belirlenen gemi konumu, hızı ve rotasını Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) kayıtlarıyla karşılaştırdı; iki veri setindeki sonuçlar birbirine yakın çıktı. Çalışmada, mevcut altyapıdaki kullanılmayan fiber hatlarından yararlanıldı.

Teknik kapsama alanı kullanılan yönteme göre değişiyor. ICPC’ye göre geleneksel DAS ölçümleri okyanus aşırı hatlarda genellikle kıyıdan yaklaşık 100 kilometre uzaklıktaki ilk tekrarlayıcıyla sınırlı. Yeni yöntemler erişimi uzatabiliyor; buna karşılık mekânsal çözünürlük düşebiliyor. İnterferometri ve ışığın polarizasyon durumunu izleme yöntemlerinde ise iki tekrarlayıcı arasındaki yaklaşık 60–100 kilometrelik kesimler ölçüm birimi olarak kullanılabiliyor. ICPC’nin teknik karşılaştırmasında farklı yöntemlerin ölçüm menzili ve uzamsal çözünürlüğü karşılaştırılıyor.

SMART kablolarında ölçüm cihazları nereye yerleştiriliyor?

SMART sistemlerinde denizaltı internet kabloları üzerindeki sıcaklık, basınç ve sismik hareket sensörleri kablo üzerindeki tekrarlayıcılara veya bu noktalara bağlı bölümlere yerleştiriliyor. Uluslararası Telekomünikasyon Birliğinin ITU-T G.9730.2 standardı bu bilimsel izleme sistemlerinin haberleşme işlevine müdahale etmeden işletilmesine yönelik teknik gereksinimleri tanımlıyor. Fiberin kendisini algılayıcı olarak kullanan DAS ile tekrarlayıcıya ayrı fiziksel sensör ekleyen SMART uygulamalarının donanım düzeni farklı.

Deniz tabanındaki sarsıntıların ölçülmesi de araştırmaların bir parçası. Scientific Reports’ta yayımlanan Sicilya açıklarındaki çalışmada 30 kilometrelik bir denizaltı fiber hattı ve beş bölgesel depremden alınan kayıtlar kullanıldı. Araştırmada 5,8 büyüklüğündeki bir deprem için fiber üzerinden P dalgasıyla oluşturulan erken uyarı işareti, karşılaştırılan kara istasyonundan 1,59 saniye önce; S dalgasına dayalı işaret ise 3,89 saniye önce elde edildi. Çalışma belirli bir denizaltı hattı ve kayıt kümesi üzerinden gerçekleştirildi. Akustik veriler deniz canlılarının araştırılmasında da kullanılıyor. Frontiers in Marine Science dergisindeki Oregon çalışması, mevcut bir denizaltı fiber hattından toplanan iki saatlik kayıtta 300’den fazla oluklu balina çağrısının belirlendiğini bildiriyor. Araştırmacılar bu seslerin zamanlamasını ve türlerini ayrıştırmak için sismoloji çalışmalarında kullanılan örüntü eşleştirme yönteminden yararlandı.

Gemi çapası kabloya yaklaşırken uyarı verilebilir mi?

Kablo işletmecileri denizaltı internet kabloları üzerinden alınan ölçümlerle arıza riskini izleyebiliyor. ICPC, AIS gemi konum bilgileriyle fiber ölçümlerini birlikte kullanarak kabloya yaklaşan gemilerin kaptanlarını önceden uyarmayı öneriyor. Aynı ölçümler, deniz tabanına gömülü kablonun açığa çıkmasını veya çevresindeki aşınma koşullarını incelemek için de kullanılabiliyor. Uygulamanın işletme maliyeti de teknik raporlarda ele alınıyor. ICPC açıklamasına göre bazı algılama sistemleri günde terabaytlar düzeyinde ham veri üretebiliyor; ham verinin kıyı istasyonunda işlenmesi için ayrı cihaz alanı ve iletim kapasitesi gerekiyor. Kablo sahiplerinin yeni izleme donanımını kullanma kararı, kurulum giderleriyle bakım ve arızaya müdahale ihtiyaçlarına göre değişiyor.

Lowy Institute neden askerî kullanım ve hukuk tartışmasını gündeme taşıdı?

Bashfield ve Youlten, 14 Ekim’deki değerlendirmelerinde balıkçı teknesinin akustik izlerini yakalayan tekniklerin denizaltılar hakkında da veri toplayabileceğini, polarizasyon ölçümlerinin savaş gemilerinin geçişi gibi hareketlere duyarlı olabileceğini yazdı. Yazarlar, Hint-Pasifik ülkelerinde bu tür veri toplama faaliyetlerinin hangi kurallarla düzenleneceğine ilişkin hazırlıkların sınırlı olduğu görüşünü savundu. Kablo şirketleri, kıyı devletleri, bilim insanları ve silahlı kuvvetlerin veri erişimi konusunda farklı taleplerinin bulunduğunu belirttiler.

Denizaltı internet kabloları hakkında 16 Şubat 2026’da görüş bildiren ICPC, kablo işletmecilerinin elde ettikleri ölçümleri devlet kurumlarına aktarmakla yükümlü kılınmasına karşı çıktı. Komite, denizaltı kablolarının korunması amacıyla yapılan ölçümlerin Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) kapsamında kablo işletimiyle bağlantılı değerlendirilmesini istiyor. Lowy yazarları, aynı faaliyetlerin deniz bilimsel araştırması veya güvenlik gözetimi olarak ele alınması durumunda kıyı devletlerinin izin ve veri denetimi taleplerinin farklılaşabileceği üzerinde duruyor.

Bu tartışmanın bir başka boyutu, aynı su altı hatları çevresinde çalışan araştırma gemileri. CSIS’in 8 Ekim’de yayımladığı çalışmada 200’den fazla araştırma gemisinin 1 Ocak 2020 ile 9 Aralık 2025 arasındaki hareketleri incelendi ve Çin bandıralı gemiler, 47 başka ülkenin gemilerinden oluşan örneklemle karşılaştırıldı.

CSIS araştırmacıları, bazı Çin gemilerinin açık denizde kritik altyapıya yakın bölgelerde geçirdiği sürenin yüksek olduğuna ilişkin sonuçlarını açıkladı. Lowy metnindeki yeni tartışma, gemilerin izlenmesinde kablonun kendisinden elde edilen ölçüm verilerinin kullanımına odaklanıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Çin araştırma gemilerinin denizaltı kablo hatları yakınlarında çok fazla zaman geçirdiği tespit edildi

Tartışmalı bölgedeki Çin askeri gemilerinin sayısı 100’ü geçti

Polonya, casus yazılım Pegasus’un topladığı verilerin ülke dışına çıktığını açıkladı

12 yıldır açılamayan Çin–Kuzey Kore köprüsünün yanında 100 kamyon bekliyor