Çin araştırma gemilerinin denizaltı kablo hatları yakınlarında çok fazla zaman geçirdiği tespit edildi

Çin araştırma gemileri, denizaltı iletişim kablolarının bulunduğu açık deniz bölgelerinde başka ülkelerin araştırma filolarına kıyasla daha yüksek oranda zaman geçirdi. ABD merkezli Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezinin (CSIS) 8 Ekim 2026’da yayımladığı çalışması, araştırma gemilerinin 2020 ile 2025 arasındaki hareketlerini inceledi. Bulgular, özellikle 2024 yılında kablo altyapısına yakın faaliyetlerin arttığını ortaya koyuyor. Araştırmada 223 gemiden oluşan bir veri havuzu oluşturuldu. Bu sayı, inceleme için belirlenen gemilerin toplamını ifade ediyor; araştırmacılar Çin bayraklı gemilerin faaliyetlerini ABD ve Rusya’nın da içinde olduğu 47 ülkenin araştırma gemileriyle karşılaştırdı. Çalışmayı hazırlayan ekip, Çin gemilerinin açık denizlerde kritik denizaltı altyapısına yakın kaldığı sürenin karşılaştırılan filolardan istatistiksel olarak anlamlı derecede farklı olduğunu bildirdi. Çalışmanın gemi hareketleriyle ilgili bulguları, gelecekteki askerî kullanıma ilişkin kurumun değerlendirmeleriyle birlikte yayımlandı.

Çin araştırma gemileri nasıl izlendi?

CSIS Futures Lab araştırmacıları, 1 Ocak 2020–9 Aralık 2025 arasındaki otomatik gemi tanımlama sistemi (AIS) kayıtlarından yararlandı. Gemi listesi Delaware Üniversitesinin araştırma gemileri veritabanından ve açık kaynaklı gemi faaliyet raporlarından oluşturuldu. Kimlikler MarineTraffic kayıtlarındaki gemi türleri ve deniz mobil hizmet kimliği numaralarıyla eşleştirildi. Bu aşamalar sonunda araştırma ve ölçüm ile dalış ve balıkçılık araştırması gibi sınıflara giren 223 gemi incelemeye alındı.

AIS konum kayıtları General Atomics şirketinin Optix veri platformundan sağlandı. Araştırmacılar gemilerin rotalarını, münhasır ekonomik bölge sınırlarını içeren coğrafi katmanlarla karşılaştırdı. Denizaltı fiber optik kablolarının konumlarıyla doğal gaz boru hatları ile kritik mineral bölgeleri de coğrafi değerlendirmeye katıldı. Böylece farklı bayraklar taşıyan gemilerin açık denizlerde belirlenen altyapı bölgelerine yakın hareketleri ortak bir yöntemle ölçüldü.

2024 yılında hangi hareketlilik tespit edildi?

8 Ekim tarihli rapora göre Çin araştırma gemileri, beş yıllık dönemin dördünde açık denizde kritik altyapı yakınındaki faaliyet süresi bakımından üst yüzde 20’lik grupta yer aldı. Araştırmacılar 2024’te belirgin bir yükseliş kaydetti. Aynı yıl yedi Çin araştırma gemisi, açık denizlerde denizaltı altyapısına yakın geçirilen zaman sıralamasında yüzde 80 eşiğinin üzerine çıktı. Ölçüm, gemilerin gözlemlenen seyir verilerindeki yakınlık ve süreye dayanıyor.

Çalışma, iki geminin faaliyetlerini ayrı örnek olarak inceliyor: Xiang Yang Hong 06 ve Ke Xue. Gemilerin denizaltı kablo sistemleri çevresinde tekrarlanan araştırma rotaları izlediği aktarılıyor. Raporda bazı rotalarda deniz tabanı taramasına özgü paralel çizgiler ve geri dönüşler bulunduğunu aktardı. Bu tür taramalar su derinliği ile deniz tabanının fiziksel özelliklerini ölçmek amacıyla da kullanılıyor. Raporun 2024 yılına ilişkin örneklerinde Rusya yakınındaki sularda yürütülen araştırma seyirleri de bulunuyor.

Deniz tabanından hangi bilgiler toplanıyor?

Oşinografik çalışmalarda Çin araştırma gemileri de deniz tabanının derinliği ile yüzey biçimini ve tortu yapısını inceleyebiliyor. Suyun sıcaklığı ile tuzluluk ve akıntı bilgileri de ölçülüyor. Araştırmacılar, bu verilerin bilimsel araştırma yanında denizaltı seyri ve sonar sistemlerinin çalışma koşullarının hesaplanmasında kullanılabildiğini belirtiyor. Çok ışınlı iskandil cihazları, araştırma gemilerinin deniz tabanı haritaları hazırlamasına olanak sağlıyor. Deniz içi ölçüm araçları ve sualtı planörleri aynı faaliyetlerde veri toplamak için kullanılabiliyor.

Çalışmada Çin araştırma filolarının çift kullanımlı niteliğine dikkat çekiliyor. Kuruma göre bilimsel araştırma araçlarıyla derlenen derinlik ve akustik ölçümler, askerî planlamada da yararlanılabilecek veri setleri oluşturabiliyor. ABD–Çin Ekonomi ve Güvenlik İnceleme Komisyonunun 22 Eylül tarihli ayrı raporu da Pasifik’teki denizaltı kablo ağlarını ve Çin’in kabloları etkileyebilecek teknik kapasitesine ilişkin risk değerlendirmelerini inceliyor. Komisyonun çalışması farklı bir araştırma olup CSIS’in 223 gemilik AIS istatistiğinin kaynağı olarak kullanılmıyor.

Tayvan çevresindeki deniz faaliyetleri nasıl izleniyor?

Reuters’ın 8 Ekim 2026 tarihli haberine göre Tayvan’ın doğusunda ağustos ayında tespit edilen Çin deniz milisi balıkçı teknesi, bir sahil güvenlik gemisi ve araştırma gemisiyle aynı bölgede gözlendi. Bu tespit, Apex Aviation şirketinin yürüttüğü hava gözetleme çalışmasında kaydedildi. Tayvan makamları, söz konusu faaliyetleri askerî baskı ve deniz erişimiyle ilgili değerlendirmelerinde ele aldı. Bu kayıtlar Çok yıllı gemi konumu analizinden ayrı, tarihli bir gözlem olarak bildirildi. Tayvan çevresindeki deniz ulaşımına ilişkin Lowy Institute karantina senaryosu da bölgedeki deniz güvenliği tartışmalarını farklı bir araştırmayla ele alıyor.

Pasifik’te, Çin araştırma gemileri hakkında yayımlanan çalışmanın kapsadığı denizaltı kabloları, Tayvan ve çevre ülkelerin uluslararası veri iletişiminde kullanılan fiziksel bağlantılar arasında bulunuyor. ABD–Çin Ekonomi ve Güvenlik İnceleme Komisyonunun 22 Eylül açıklaması, Pasifik geçişli kablo ağlarının olası zarar görme ve onarım süreçlerine yönelik bir kırılganlık değerlendirmesi içeriyor. Komisyon ayrıca farklı kablo güzergâhlarını karşılaştırmak amacıyla ayrı bir risk endeksi hazırlandığını duyurdu. Svalbard kabloları üzerine yayımlanan ayrı haberde ise Norveç’in Arktik bölgesindeki Rus faaliyetlerine ilişkin açıklamalar aktarılıyor.

CSIS denizaltı kabloları için ne öneriyor?

Raporun Çin araştırma gemileri üzerine hazırlanan son bölümünde araştırmacılar, ABD ile ortak ülkelerin gemi faaliyetlerine ilişkin ortak deniz gözetleme verileri yayımlamasını öneriyor. Açık denizde kritik altyapı çevresinde yapılacak koordineli devriyeler ve bölgesel kablo onarım imkânlarının güçlendirilmesi de öneriler arasında bulunuyor. Bu öneriler CSIS yazarlarının politika tavsiyeleri olarak sunuluyor. Kurum, özellikle deniz tabanı verilerinin gelecekteki askerî operasyonlara sağlayabileceği teknik kullanım olanaklarına odaklanıyor. Doğu Akdeniz elektrik kablosu projesinde ise deniz tabanı araştırmalarıyla ilgili diplomatik açıklamalar ayrı bir yatırımı konu alıyor.

Araştırmanın sonuç bölümünde hareket örüntülerinin tek tek gemi seferlerinin amacını kesinleştirmediği de aktarılıyor. İncelemenin sayısal sonucu, seçilen dönem ve gemi havuzunda altyapı yakınında daha fazla zaman geçirilmesi. Araştırmacıların istihbarat toplama ve muhtemel saldırı hazırlığına ilişkin değerlendirmeleri ise bu hareket verilerinin askerî kullanım olasılıkları üzerinden yaptığı analizde bulunuyor. Çin araştırma gemileri hakkındaki istatistikler 9 Aralık 2025’te biten veri dönemini kapsıyor; çalışma 8 Ekim 2026’da yayımlandı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Tayvan’a ilk F-16’lar indi, Kuzey Kore’den ABD’ye Çin uyarısı geldi: İyi düşünün

Lowy Institute: Çin Tayvan’ı savaş ilan etmeden karantinaya alabilir

Xi’den Ulusal Gün mesajı: Tayvan’ın bağımsızlığına karşı mücadele çağrısı

Çin’den Japonya’ya sert uyarı: Geleceğiniz bile olmayacak