Fidan’ın Hafter açılımı Atina’yı alarma geçirdi: Gözler Libya anlaşmasında

Fidan Hafter Libya temasları Yunanistan’da yakından izleniyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın aynı Libya ziyaretinde hem Trablus yönetimi hem de Bingazi’deki Hafter kampıyla görüşmesi Atina’nın dikkatini doğu Libya’ya çevirdi. eKathimerini’nin Atina’daki diplomatik kaynaklara dayandırdığı değerlendirmeye göre Yunan tarafının temel kaygılarından biri, Türkiye’nin doğu Libya yönetimini 2019 Türkiye–Libya deniz yetki alanı mutabakatına daha yakın bir çizgiye çekip çekemeyeceği.

Fidan’ın 11–12 Ağustos programı bu kaygının nedenini açık biçimde gösterdi. Türkiye Dışişleri Bakanlığının resmî programına göre Fidan Trablus’ta Başbakan Abdülhamid Dibeybe, Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed Menfi ve diğer yetkililerle görüştükten sonra Bingazi’ye geçti; burada Halife Hafter, oğlu ve yardımcısı Saddam Hafter, Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve Bilkasım Hafter ile ayrı temaslar yaptı.

Ankara neden doğu Libya ile ilişkiyi büyütüyor?

Al-Monitor’un ziyaret öncesindeki analizinde Türkiye’nin hedefi Libya’daki askerî, deniz yetki alanı, enerji ve ticari çıkarlarını ülkenin gelecekteki siyasi yapılanmasından bağımsız biçimde korumak olarak değerlendirildi. Ankara uzun yıllar ağırlıklı olarak Trablus merkezli yönetimle çalışırken son dönemde Bingazi ve Hafter ailesiyle de düzenli temas kurmaya başladı.

Bu yakınlaşma yalnız diplomatik görüşmelerden oluşmuyor. Al Jazeera’nın Temmuz ayında yayımladığı dosya Türkiye ile doğu Libya güçleri arasında eğitim, teknik işbirliği ve askerî kapasite geliştirme başlıklarının genişlediğini aktardı. Haberde Saddam Hafter’in Türkiye ile askerî temaslarda öne çıkan isimlerden biri olduğu, Türk savunma şirketlerinin eğitim ve teknik projelerde rol aldığı belirtildi.

Atina’nın gözü 2019 deniz yetki mutabakatında

Yunanistan açısından dosyanın en hassas noktası, Türkiye ile Trablus’taki Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında 2019’da imzalanan deniz yetki alanı mutabakatı. Atina bu anlaşmayı kendi kıta sahanlığı ve ada temelli deniz yetki alanı yaklaşımıyla bağdaşmaz görüyor. Anlaşma Libya Temsilciler Meclisinde onaylanmadığı için Yunan diplomasisi doğu Libya yönetiminin tutumunu özellikle izliyor.

Kathimerini’nin 14 Ağustos tarihli haberinde Fidan’ın Halife Hafter’in yanı sıra Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih’le görüşmesi özellikle öne çıkarıldı. Haberde Atina’nın, Ankara’nın doğu Libya tarafını deniz yetki mutabakatını parlamentodan geçirmeye ikna etmeye çalışıp çalışmadığını takip ettiği belirtildi. Türkiye Dışişleri Bakanlığının görüşme özetlerinde mutabakatın onaylanmasına ilişkin özel bir sonuç açıklanmadı.

Fidan “Tek Libya” politikasını öne çıkardı

Fidan ziyaretin ardından Anadolu Ajansına yansıyan açıklamasında Libya’nın doğusu ile batısı arasındaki görüşmelere ilişkin izleniminin olumlu olduğunu ve Türkiye’nin yapıcı, arabulucu rolünü sürdüreceğini söyledi. Ankara ziyaretleri “Tek Libya” yaklaşımıyla tanımlıyor; batı, doğu ve güney arasında ayrım yapmadan ülkenin birliği ve istikrarını desteklediğini belirtiyor.

Bu yaklaşım aynı zamanda Türkiye’nin Libya’daki ilişkilerini tek bir siyasi merkeze bağlı kalmadan çeşitlendirmesi anlamına geliyor. Hafter tarafıyla ilişkilerin gelişmesi, Ankara’nın Trablus’taki askerî varlığına ve mevcut anlaşmalarına alternatif değil; Libya’nın doğusunda da kalıcı siyasi ve ekonomik temas kurma arayışı olarak ilerliyor. Atina’nın kaygısı ise bu açılımın deniz yetki alanı denkleminde Türkiye’nin elini güçlendirmesi.

Doğu Akdeniz dengesi neden yeniden gündemde?

Türkiye–Libya hattı, aynı günlerde Ankara ile Atina arasında yeniden sertleşen Doğu Akdeniz tartışmalarıyla kesişiyor. Transit Haber, Great Sea Interconnector hattındaki araştırma gerilimini, Meis çevresindeki deniz parkı tartışmasını ve Yunanistan’ın Ege enerji planına Türkiye’nin itirazını son günlerde ayrı dosyalarda aktardı. Libya’daki doğu-batı dengesi, bu deniz yetki alanı mücadelesinin güney cephesini oluşturuyor.

Fidan–Hafter hattında bundan sonraki en somut eşik, doğu Libya kurumlarının Türkiye ile imzalanmış deniz yetki mutabakatına ilişkin pozisyonunda resmî bir değişiklik olup olmayacağı. Şu ana kadar Ankara veya Bingazi’den mutabakatın Temsilciler Meclisinde onaylanacağına ilişkin kesin bir karar açıklanmış değil. Yunanistan’ın takibi ise tam olarak bu ihtimal üzerinde yoğunlaşıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Yunan profesörden Meis uyarısı: “Kriz hazırlanıyor”

Yunanistan “Türkiye’den izin istemeyiz” dedi: İki donanma yeniden karşı karşıya gelebilir