Libya’da rakipler masada anlaştı: Seçim için 24 aylık takvim çıktı

Libya’nın doğu ve batı siyasi bloklarından temsilciler, yıllardır ertelenen ulusal seçimler için yeni bir yol haritasında uzlaştı. Reuters’ın 30 Ağustos tarihli haberine göre Birleşmiş Milletler öncülüğünde Trablus’ta yürütülen görüşmelerin sonunda parlamento ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin en geç 24 ay içinde yapılmasını hedefleyen anlaşma imzalandı. Gelişme, Ankara’nın hem Trablus hem Bingazi ile ilişkileri aynı anda büyüttüğü dönemde Libya’daki siyasi denklemi değiştirebilecek yeni bir eşik oluşturdu.

24 aylık seçim yol haritasında kimler var?

Görüşmeler “4+4” formatında yürütüldü. Reuters’a göre Ulusal Birlik Hükümeti, Devlet Yüksek Konseyi, Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi ve Libya Ulusal Ordusunu temsil eden isimler masada yer aldı. Taraflar seçim yasalarındaki anlaşmazlıkların çözülmesi ve ulusal seçim kurumunun yeniden yapılandırılması üzerinde çalışma kararı aldı. Böylece anlaşma yalnız bir seçim tarihi hedefi değil, 2021’de sandığı durduran hukuki ve kurumsal sorunların çözümünü de içeriyor.

Libya’da cumhurbaşkanlığı seçiminin Aralık 2021’de yapılması planlanmış ancak adayların uygunluğu, seçim yasaları ve kurumların yetkisi üzerindeki anlaşmazlıklar nedeniyle süreç çökmüştü. Yeni 24 aylık hedefin işlemesi için aynı sorunların bu kez uygulamada çözülmesi gerekiyor. Anlaşma seçimlerin kesin olarak 24 ay sonra yapılacağını garanti etmiyor; BM sürecinin taraflara verdiği azami siyasi takvimi oluşturuyor.

Türkiye’nin Trablus ve Bingazi açılımı bu tabloda nereye oturuyor?

Fidan Hafter Libya temasları ağustos ayında Türkiye’nin Libya politikasındaki en görünür değişimlerden biri oldu. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan aynı ziyaret programında Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti yetkilileriyle görüştükten sonra Bingazi’ye geçerek Halife Hafter, Saddam Hafter ve Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih’le temas kurdu. Dışişleri Bakanlığının resmî ziyaret programı Ankara’nın doğu ve batı kurumlarıyla aynı anda ilişki yürüttüğünü ortaya koyuyor.

BM yol haritası Türkiye açısından yalnız Libya’nın iç siyasetiyle sınırlı değil; Ankara’nın ülkedeki anlaşmalarının geleceğini de ilgilendiriyor. Seçim süreci işler ve daha birleşik bir siyasi yapı ortaya çıkarsa Türkiye’nin askerî, enerji, ticaret ve deniz yetki alanı anlaşmalarının yeni kurumlarla nasıl sürdürüleceği gündeme gelecek. Seçim süreci yeniden tıkanırsa Trablus ve Bingazi merkezli çift siyasi yapı devam edebilir.

Yunanistan neden Libya’daki seçim sürecini yakından izleyecek?

Atina açısından temel başlık 2019 Türkiye–Libya deniz yetki alanı mutabakatı. Transit Haber’in mevcut Fidan–Hafter dosyasında Yunan diplomasisinin Ankara’nın doğu Libya kurumlarını bu mutabakata daha yakın bir pozisyona çekip çekemeyeceğini izlediği aktarılmıştı. Doğu ve batı bloklarının ortak seçim yoluna girmesi, ileride kurulacak hükümet ve parlamentonun deniz yetki anlaşmasına ilişkin tutumunu daha da önemli hale getiriyor.

Şu aşamada 24 aylık yol haritasında Türkiye–Libya deniz yetki mutabakatının onaylanmasına veya iptaline ilişkin bir hüküm bulunmuyor. Seçim anlaşmasını doğrudan 2019 mutabakatının kabulü gibi okumak doğru değil. Siyasi etkisi, Libya’da hangi kurumların meşruiyet kazanacağı ve yeni yönetimin mevcut uluslararası anlaşmalara nasıl yaklaşacağı üzerinden ortaya çıkacak.

Libya’da bundan sonra hangi eşikler izlenecek?

İlk sınav, seçim mevzuatındaki adaylık ve yetki tartışmalarının çözülmesi. Ardından seçim kurumunun yeniden düzenlenmesi, güvenlik koşulları ve sandığın ülkenin tamamında kurulabilmesi gerekiyor. Türkiye’nin “Tek Libya” olarak tanımladığı yaklaşım da bu süreçte test edilecek. Transit Haber’in Doğu Akdeniz’deki güvenlik dengelerini ve Yunanistan bağlantılı gelişmeleri izleyen dosyalarıyla birlikte bakıldığında, Libya’daki kurumsal birleşme deniz yetki alanı tartışmasının güney hattını doğrudan etkileyebilir.

Türkiye’nin Libya’daki ekonomik çıkarları da seçim takviminden etkilenebilir. Türk müteahhitlik şirketlerinin eski alacakları, enerji yatırımları, liman ve altyapı projeleri ile güvenlik işbirliği farklı Libya kurumlarının yetki alanlarına dağılıyor. Doğu ve batı arasında daha işleyen ortak kurumların oluşması, bu dosyaların tek merkezden yürütülmesini kolaylaştırabilir; yeni bir siyasi tıkanma ise Ankara’nın iki tarafla ayrı ayrı ilişki sürdürme ihtiyacını devam ettirir. Bu yüzden 24 aylık yol haritasının yalnız sandık tarihi değil, devlet kurumlarının birleşmesi bakımından da izlenmesi gerekiyor.

Anlaşmanın en somut yeni unsuru, rakip blokların ilk kez ortak bir azami takvim üzerinde imza atması. Seçime giden yolun uygulanıp uygulanmayacağı ise önümüzdeki aylardaki yasa değişiklikleri ve kurumlar arası uzlaşmayla belli olacak. Ankara açısından bu süreç, Bingazi ile kurulan yeni ilişkinin Trablus’taki mevcut ortaklıkla çelişmeden sürdürülüp sürdürülemeyeceğini de gösterecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İsrailli uzman Türkiye’yi İran ile eşdeğer tehdit olarak gösterdi: İki eksenli ittifak çağrısı yaptı