İngiltere’den AB veritabanlarına erişim hamlesi: Eurodac ve Schengen bile masada

İngiltere AB veritabanlarına erişim konusunu Brexit sonrası güvenlik işbirliğinin merkezine taşıdı. İçişleri Bakanı Shabana Mahmood’un 19 Ekim 2026 Pazartesi günü Londra’da Avrupa Birliği’nin İçişleri ve Göçten Sorumlu Komiseri Magnus Brunner ile görüşmesi planlandı. The Guardian’ın 18 Ekim tarihli haberine göre İngiliz makamları, iltica başvurularıyla bağlantılı biyometrik kayıtların tutulduğu Eurodac ve polis ile sınır görevlilerinin kullandığı Schengen Bilgi Sistemi’yle (SIS) yeniden veri paylaşabilmenin yollarını arıyor.

Avrupa Komisyonunun gazeteye aktardığı görüşme başlıkları dört alanda toplanıyor: göç, sınır yönetimi, kolluk kuvvetleri arasında işbirliği ve terörle mücadele. Mahmood ile Brunner’ın iki ay içindeki ikinci görüşmesi olacak bu temas, Londra’nın AB ile veri alışverişini yeniden kurma arayışında somut bir diplomatik adım niteliği taşıyor.

İngiltere AB veri tabanlarına erişim için hangi sistemleri istiyor?

İngiltere’nin gündemindeki iki büyük sistem, farklı kamu görevlerine hizmet ediyor. Eurodac iltica ve göç kapsamında kimlik ile biyometrik kayıtları bir araya getirirken SIS, sınır güvenliği ve adli arama bildirimlerini paylaştırıyor. Bir kişinin AB ülkelerinde daha önce iltica başvurusu yapıp yapmadığını saptamakla kayıp veya aranan bir kişiye ilişkin uyarıyı görmek aynı işlem değil.

Londra’nın Eurodac’a yönelik ilgisi, Birleşik Krallık’a iltica başvurusu yapan kişinin daha önce bir AB ülkesinin sisteminde kaydının bulunup bulunmadığını hızlı belirleyebilmekten kaynaklanıyor. AB veritabanlarına erişim, farklı ülkelerdeki başvuru kayıtlarının eşleştirilmesini kolaylaştırabilir. Brexit sonrasında İngiltere, AB’nin iltica başvurusunun hangi ülke tarafından değerlendirileceğine ilişkin Dublin mekanizmasının da dışında kaldı. Eurodac’taki kaydın görülmesi tek başına başka ülkeye geri gönderme kararı yerine geçmiyor; sorumluluk ve geri kabul konusunda ayrıca uygulanabilir kurallar gerekiyor.

Eurodac altı yaşından itibaren biyometrik veri topluyor

Avrupa Komisyonu’nun 26 Haziran 2026 tarihli dijital sınır yönetimi açıklamasına göre yeni Eurodac, 12 Haziran’da yürürlüğe giren göç ve iltica düzenlemeleriyle birlikte işletime alındı. Sistem; iltica başvuranları, düzensiz sınır geçişinde yakalananları, arama-kurtarma sonrasında karaya çıkarılanları, belirli ülkede düzensiz kaldığı tespit edilenleri ve geçici koruma ile yeniden yerleştirme kapsamındaki kişileri kayda alıyor.

Veri tabanı yalnız parmak iziyle sınırlı değil. Yüz görüntüsü ve kimlik bilgilerinin de eşleştirilmesi öngörülüyor. Komisyonun yeni göç paktına ilişkin resmî soru-cevap metni, altı yaşından itibaren çocukların biyometrik kayıtlarının alınabildiğini; refakatsiz çocuklar için temsilci veya çocuğun yararını koruyacak eğitimli bir görevlinin bulunması gibi güvenceler getirildiğini belirtiyor.

Avrupa Komisyonu’nun açıklamasında, iltica başvurusu kayıtları için 10 yıllık saklama süresi korundu. Düzensiz sınır geçişi sırasında veya arama-kurtarma operasyonu sonrasında kaydedilen bazı gruplar için süre beş yıl. Bu ayrım, sistemin göç hareketlerini takip etmesinin yanında kişisel veri koruma bakımından da önem taşıyor. Eurodac’a erişim yetkisi, ulusal makamların görevleri ve Avrupa veri koruma kurallarıyla sınırlandırılıyor.

Schengen Bilgi Sistemi hangi güvenlik kayıtlarını içeriyor?

İngiltere AB veritabanlarına erişim arayışının ikinci ayağında Schengen Bilgi Sistemi bulunuyor. SIS, aranan veya kayıp kişiler, giriş ve kalış kararları, çalıntı belgeler, araçlar ve plakalar hakkında yetkili makamların bildirim oluşturmasına olanak veriyor. The Guardian’ın aktardığı AB verilerine göre sistemde günde yaklaşık 20 milyon arama yapılıyor ve bunların büyük kısmı araç sorgularından oluşuyor.

Avrupa Komisyonu’nun SIS veri kategorileri rehberi aranan kişiye ait fotoğraf, parmak izi veya avuç izi gibi biyometrik verilerin; belirli kayıp kişi dosyalarında da DNA profillerinin kullanılabildiğini açıklıyor. Sistem, arama sonucu eşleşen kaydın hangi ülke tarafından girildiğini ve ilgili makamların ne yapması gerektiğini de belirtiyor. Dolayısıyla İngiltere’nin talebi, göçmen dosyalarının yanında polis soruşturmalarının hızını da etkileyebilecek bir erişim meselesi.

AB, üçüncü ülkeler için nasıl bir veri paylaşımı öngörüyor?

AB’nin mart 2026’da yayımlanan iç güvenlik uygulama belgesinde, güvenilir üçüncü ülkelerle veri alışverişinin genişletilmesi inceleniyor. AB veritabanlarına erişim konusunda Komisyon, sınır ve güvenlik amaçları bakımından seçilmiş veri alanlarına kontrollü ve sınırlı erişimin, karşılıklılık esasına dayanan uluslararası anlaşmayla düzenlenebileceğini belirtiyor. Polis işbirliği için SIS ile Prüm adı verilen otomatik bilgi alışverişi çerçevesinin güvenilir üçüncü ülkelere açılmasının değerlendirilmesi de seçenekler arasında.

Bu yolun somut kuralları, paylaşılacak veri türü, erişecek kurumlar ve kişisel bilgilerin korunmasına ilişkin taahhütlerle bağlantılı. İngiltere ile AB arasındaki pazarlığın hassas yanı da burada: Londra daha kapsamlı bir sorgulama imkânı isterken Brüksel, veri güvenliği ve karşılıklı denetim ölçütlerini korumayı hedefliyor.

Mahmood–Brunner görüşmesinde MI5 ve terörle mücadele de var

Brunner’ın Londra programı iki veritabanıyla sınırlı kalmıyor. The Guardian’a göre AB Komiserinin İngiltere iç istihbarat teşkilatı MI5’in başkanı Ken McCallum ile görüşmesi, Ulusal Terörle Mücadele Güvenlik Ofisini ziyaret etmesi ve çocuklara yönelik cinsel istismarla mücadele birimlerinin üst düzey yetkilileriyle temas kurması da planlandı. Komiser ayrıca King’s College London’da AB Göç ve İltica Paktı’nın etkileri hakkında konuşma yapacak.

Brunner, Avrupa’daki düzensiz göçle mücadelede İngiltere’nin katkısını vazgeçilmez olarak nitelendirdi. 18 Ekim haberinde, Frontex’in pazartesi günü yayımlanacak son verilerinin Manş Denizi’ndeki küçük tekne geçişlerinde yüzde 43’lük azalmaya işaret ettiği de aktarıldı. Bu oran, göç rotasındaki değişimi anlatmak için kullanılıyor; Eurodac erişim talebinin sonucu olarak sunulmuyor.

Brexit sonrası görüşmeler nasıl hızlandı?

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, geçen hafta parlamentoda yaptığı açıklamada, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile New York’ta görüşürken göç konusunda karşılıklı veri paylaşımının yeniden kurulmasına açıklık gördüğünü söyledi. Burnham, kasım ayındaki AB–İngiltere zirvesinde pratik bir düzenleme için çalışacağını belirtti. Mahmood’un Brunner ile 19 Ekim görüşmesi bu siyasi temasların ardından gündeme geldi.

Transit Haber’in 9 Eylül’de ele aldığı İngiltere’nin AB sivil güvenlik misyonlarına dönüş görüşmeleri diplomatik ve kriz yönetimi görevlerine katılımı inceliyordu. Yeni dosyada ise doğrudan göç ve güvenlik veri sistemleri üzerinde çalışma yürütülüyor. AB’nin 12 Haziran’da yürürlüğe giren Göç ve İltica Paktı Eurodac’ın neden yeniden şekillendirildiğini açıklıyor. İngiltere’nin Nijerya ile vize sahteciliği ve geri kabul işbirliği ise Londra’nın aynı dönemde farklı ülkelerle kurduğu ayrı bir bilgi paylaşımı hattı.

İngiltere AB veri tabanlarına erişim konusundaki müzakerelerin bir sonraki aşamasında, hangi kayıtların paylaşılacağı, erişimin hangi makamlar üzerinden yürütüleceği ve veri koruma denetiminin nasıl yapılacağı belirleyici olacak. 19 Ekim görüşmesinin planlanan gündeminde bu başlıklar yer alıyor; yeni bir erişim anlaşmasının imzalandığına ilişkin açıklama henüz bulunmuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

AB’de sınır dışı kuralları değişti: 20 yıla kadar giriş yasağı geliyor

İngiltere ile Nijerya, vize sahteciliği ve geri kabul için yeni adımları açıkladı

İngiltere’nin AB’ye dönüşü için yeni rapor: Halkın yüzde 52’si üyeliği destekliyor

Estonya çifte vatandaşlığa kapı açıyor: İktidar partileri yasa teklifini sundu