Türkler için İspanya dijital göçebe rehberi: Vergi meselesi ve verilmesi gereken beyannameler
İspanya’da autónomo çalışan dijital göçebeler için vergi dosyası tek bir yıllık beyandan ibaret değil. Faaliyet kaydı, üç aylık IRPF/IVA formları, yıllık Renta ve bazı durumlarda retención ya da AB işlem bildirimi aynı takvime ekleniyor. İspanya dijital göçebe için cennet gibi görünebilir, ama vergi düzenini iyi idare edemezseniz cehenneme dönüşebilir.
- Modelo 036 ve Modelo 037: faaliyetin vergi sistemine açılan kapısı
- Modelo 130: autónomo için gelir vergisi avansı
- Modelo 303: IVA yani Katma Değer Vergisi beyanı
- Modelo 111, 115, 349, 390, 190 ve 180 ne zaman gündeme gelir?
- Aynı dijital göçebe üç farklı fatura keserse ne olur?
- Geç beyan verilirse ne olur?
- İspaya dijital göçebe rehberi: Vergi dosyası oturum yenilemesini de olumsuz etkileyebilir
Autónomo, İspanya’da kendi hesabına çalışan kişiye deniyor. Türkiye’deki serbest meslek sahibi ya da şahıs işletmesi mantığına benzetilebilir. İspanya dijital göçebe vizesiyle ülkede yaşayan ve kendi adına fatura kesen bir kişi için vergi dosyası, çoğu zaman ilk faturadan önce başlar. İspanya Vergi Dairesi olan Agencia Tributaria, serbest çalışanların vergi kaydını Modelo 036 adlı form üzerinden yapar. Modelo 036, kişinin vergi sisteminde hangi sıfatla yer alacağını bildirir. Buradaki empresario işletme sahibi, profesyonel serbest meslek faaliyeti yürüten kişi, retenedor ise bazı ödemelerde stopaj kesmek zorunda olan kişi veya işletme demek.
Modelo 037 ise Modelo 036’nın daha sade versiyonu. Daha basit faaliyetlerde kullanılabilir. Yine de yabancı müşterilerle çalışılıyorsa, Avrupa Birliği içi işlem varsa, özel vergi rejimi uygulanacaksa veya faaliyet birden fazla alanı kapsıyorsa, çoğu zaman Modelo 036 daha uygun olur. Çünkü bu form, vergi durumunu daha ayrıntılı anlatmaya imkân verir.
En sık yapılan hata, “Gelir vergisi dönemi gelince hepsini beyan ederim” düşüncesi. İspanya’da autónomo çalışanlar için bazı vergiler yılda bir değil, üç aylık dönemlerle yürür. Gelir, gider, IVA, retención ve müşterinin bulunduğu ülke hangi formların verileceğini değiştirir.
IVA, İspanya’daki Katma Değer Vergisi’dir. Türkiye’deki KDV’ye benzer. Retención ise stopaj manasına geliyor; bazı ödemelerde verginin ödeme sırasında kesilip devlete bildirilmesi. Türkiye’deki bir şirkete yazılım hizmeti veren dijital göçebe ile İspanya’daki bireysel müşterilere eğitim veren danışman aynı vergi ve fatura mantığına girmeyebilir. Bu yüzden ilk faturadan önce üç konu netleştirilmeli: faaliyet türü, müşterinin ülkesi ve faturanın hangi kurallara göre düzenleneceği.
Modelo 036 ve Modelo 037: faaliyetin vergi sistemine açılan kapısı
Modelo 036 ve Modelo 037, İspanya’da vergi kaydı açmak, kapatmak veya mevcut kayıtta değişiklik yapmak için kullanılan formlar. Agencia Tributaria bu işlemleri alta, baja ve modificación başlıklarıyla yürütür. Alta, vergi kaydının başlatılması. Baja, faaliyeti sonlandırma ya da kaydı kapatma işlemi. Modificación ise adres, faaliyet, vergi rejimi veya diğer bilgilerde değişiklik yapılması. Bu formlarda kişinin adresi, yaptığı iş, vergi rejimi, IVA durumu, stopaj yükümlülüğü ve gerekiyorsa temsilci bilgileri yer alır. Dijital göçebe açısından bu kayıt sadece teknik bir işlem demek yetersiz. Ardından kesilecek faturalar, sosyal güvenlik kaydı ve oturum yenileme dosyası bu başlangıç bilgileriyle uyumlu olmalı.
Örneğin Madrid’de yaşayan bir UX tasarımcısı 1 Eylül’de freelance çalışmaya başladıysa, 15 Ekim’de “para hesabıma yeni geldi” diyerek vergi kaydını geciktirmesi sorun yaratabilir. Faaliyet tarihi, fatura tarihi ve sosyal güvenlik kaydı aynı hikâyeyi anlatmalı.
Modelo 130: autónomo için gelir vergisi avansı
Modelo 130, İspanya’da kendi hesabına çalışan bazı kişilerin üç ayda bir verdiği gelir vergisi avansı formu. İspanyolca adıyla IRPF, kişisel gelir vergisi olarak Türkçe’ye çevrilebilir. Türkiye’deki gelir vergisine benzetilebilir.
Bu formda yıl içindeki gelir ve giderler dikkate alınır. Amaç, yıllık gelir vergisi beyannamesi gelmeden önce dönemsel olarak vergi avansı ödenmesidir.
Her autónomo otomatik olarak Modelo 130 vermez. Bazı profesyonel faaliyetlerde müşteriler faturadan stopaj kesiyorsa ve gelirlerin büyük bölümü bu şekilde vergilendiriliyorsa istisna çıkabilir. Öte yandan bu istisna, faaliyetin türüne ve faturaların nasıl düzenlendiğine göre hesaplanır. “Gelirim Türkiye’den geliyor” demeniz tek başına Modelo 130 yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Müşterinin ülkesi, hizmetin türü, faturada stopaj olup olmadığı ve İspanya’daki vergi kaydı birlikte değerlendirilmeli.
Modelo 303: IVA yani Katma Değer Vergisi beyanı
Modelo 303, İspanya’da IVA için verilen dönemsel beyan formu. IVA, İspanya’daki Katma Değer Vergisi’dir. Türkiye’deki KDV’ye benzer; ancak dijital hizmetlerde her faturaya otomatik olarak IVA eklenmez.
Bu formda serbest çalışan kişi, müşterilerinden tahsil ettiği IVA’yı ve işiyle ilgili bazı giderlerde ödediği indirilebilir IVA’yı bildirir. Sonuçta devlete ödeme çıkabilir, mahsup yapılabilir veya bazı durumlarda beyan sıfır olabilir. Dijital göçebeler için karışıklık tam da burada başlar. İspanya içinde verilen hizmet, Avrupa Birliği içindeki bir şirkete verilen hizmet, Avrupa Birliği dışındaki bir müşteriye verilen hizmet ve IVA’dan muaf faaliyet aynı vergi sonucunu doğurmaz.
Örneğin İspanya’da yaşayan bir Türk dijital göçebe, Türkiye’deki bir şirkete danışmanlık hizmeti veriyorsa bu faturanın IVA açısından değerlendirilmesi Madrid’deki bireysel müşteriye verilen hizmetten farklı olabilir. Almanya’daki bir şirkete verilen hizmette ise Avrupa Birliği içi işlem kuralları devreye girebilir.
Bu yüzden fatura kesmeden önce şu sorular cevaplanmalı: Müşteri hangi ülkede Müşteri şirket mi, bireysel kişi mi Verilen hizmet tam olarak ne Hizmet İspanya’da mı, Avrupa Birliği içinde mi, yoksa Avrupa Birliği dışında mı kabul ediliyor
Modelo 111, 115, 349, 390, 190 ve 180 ne zaman gündeme gelir?
İspanya’da vergi dosyası sadece Modelo 036, Modelo 130 ve Modelo 303’ten ibaret değil. Yapılan işin türüne göre başka formlar da karşınıza çıkabilir. Modelo 111, çalışanlara maaş ödendiğinde veya bazı profesyonel hizmetlerde stopaj kesildiğinde kullanılan formdur. Örneğin, İspanya’da yaşayan bir dijital göçebe başka bir freelance uzmandan hizmet alırsa ve bu faturada stopaj varsa Modelo 111 sorusu doğabilir. Modelo 115, kiralanan ofis veya iş yeri için kira stopajı söz konusu olduğunda kullanılır. Evden çalışan herkes için otomatik olarak gerekmez. Öyle de olsa ticari amaçlı bir ofis, stüdyo ya da bazı coworking sözleşmeleri varsa, kira stopajı açısından incelemeye alınmalı. Modelo 349, Avrupa Birliği içindeki şirketlerle yapılan bazı mal veya hizmet işlemleri için verilen bilgi formu. Örneğin, İspanya’da kayıtlı bir autónomo Almanya’daki bir şirkete dijital pazarlama hizmeti veriyorsa, bu form gündeme gelebilir.
Modelo 390, IVA’nın yıllık özeti. Yıl içinde verilen IVA beyanlarının genel dökümü gibi düşünülebilir. Her faaliyet için aynı şekilde uygulanmayabilir; kişinin vergi rejimine göre belirlenir. Modelo 190 ve Modelo 180 ise yıl içinde verilen bazı stopaj formlarının yıllık özetleridir. Modelo 111 ile bağlantılı işlemler için Modelo 190, kira stopajı işlemleri için Modelo 180 gündeme gelebilir.
Aynı dijital göçebe üç farklı fatura keserse ne olur?
Madrid’de yaşayan Türk bir SEO danışmanını düşünelim. Bu kişi aynı ay içinde Almanya’daki bir şirkete, Madrid’deki bir restorana ve Türkiye’deki eski müşterisine hizmet veriyor.
Almanya’daki şirkete kesilen fatura, Avrupa Birliği içi hizmet kurallarına girebilir. Madrid’deki restorana kesilen fatura, İspanya içi hizmet olarak değerlendirilebilir. Türkiye’deki eski müşteriye kesilen fatura ise Avrupa Birliği dışı müşteri kapsamında ayrıca incelenebilir. Bu üç faturanın IVA sonucu aynı olmayabilir. Aynı kişi bir coworking ofis kiralarsa, Modelo 115 gündeme gelebilir. Başka bir freelance tasarımcıdan hizmet alırsa, Modelo 111 sorusu ortaya çıkabilir. İspanya’da dijital göçebe olarak çalışanlar için tek şablon fatura kullanmak riskli.
Geç beyan verilirse ne olur?
İspanya’da vergi formlarının belirli süreler içinde verilmesi gerekir. Beyan geç verilirse sonuç, vergi çıkıp çıkmadığına göre değişir. Agencia Tributaria, süre geçtikten sonra fakat idareden herhangi bir yazı gelmeden verilen beyannamelerde gecikme zammı uygulayabilir. Bu zam, gecikme aylarına göre hesaplanır. Genel sistemde yüzde 1’den başlar ve her tam ay için artar.
Vergi çıkmayan ama süresinde verilmeyen bazı beyannamelerde sabit para cezası gündeme gelebilir. Vergi çıktığı hâlde ödeme yapılmazsa tablo daha ağır hâle gelir. Sadece gecikme zammı değil, daha ciddi yaptırımlar da söz konusu olabilir.
Vergi cezalarının hukuki dayanağı olan Ley 58/2003, General Tributaria, yani İspanya Genel Vergi Kanunu, süresinde verilmeyen beyannamelerde uygulanabilecek yaptırımları düzenler. Unutmayın, vergi cezası geldi diye beyannameyi vermeye gerek kalmadığını düşünmeyin. Ceza gelse de vermek zorundasınız, vermezseniz yeniden ceza gelir.
İspaya dijital göçebe rehberi: Vergi dosyası oturum yenilemesini de olumsuz etkileyebilir
İspanya’da dijital göçebe izniyle yaşayan kişiler için vergi düzeni sadece para cezası meselesi olarak açıklanamaz. Oturum yenileme döneminde kişinin gerçekten çalışıp çalışmadığı, gelirini düzenli elde edip etmediği ve İspanya’daki faaliyetini sürdürüp sürdürmediği de önem kazanır. Vergi dosyası düzgün kurulduğunda gelir kaynağı, fatura sırası, banka hareketleri ve sosyal güvenlik kaydı aynı yönü gösterir. Dosya dağınık kaldığında sorun sadece vergi cezasıyla sınırlı kalmaz. Oturum yenilemede “faaliyet gerçekten sürdü mü?” sorusuna verilecek cevap da zayıflar. Bu yüzden Türk dijital göçebeler için en güvenli yol, ilk faturadan önce vergi kaydını, faaliyet kodunu, müşteri ülkesini ve gerekli formları netleştirmek.
Kaynaklar
Agencia Tributaria – Modelo 036. Censo de empresarios, profesionales y retenedores
Agencia Tributaria – Modelo 130. Pagos fraccionados IRPF
Agencia Tributaria – Modelo 303. IVA
Agencia Tributaria – Recargos aplicables por declaraciones fuera de plazo
BOE – Ley 58/2003, General Tributaria
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
İspanya dijital göçebe vizesi ve oturum rehberleri
Başvuru sonrası işlemler, oturum kartı, yenileme, vergi ve sosyal güvenlik adımlarını birlikte inceleyin.
- İspanya dijital göçebe oturumu yenilemesi sıkılaştırıldı: Son 2 yılın vergi beyanı isteniyor
- 183 günü doldurmasanız da İspanya’da vergi mukimi sayılabilirsiniz
- İspanya dijital göçebe vizesi: Yüzde 20 gelir sınırına dikkat
- İspanya’da vergi mukimliği yalnız gün sayısına bakılarak belirlenmiyor
- İspanya dijital göçebe oturumu sonrası yenileme, aile ve Schengen seyahati rehberi
- İspanya’da 183 günden az kalmak vergi çıkmayacağı anlamına gelmiyor
- İspanya dijital göçebe oturumu ile şirket kurulabilir mi?
- İspanya Renta ve Modelo 100: Dijital göçebeler için gelir vergisi rehberi
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.