İsrail’de Netanyahu çoğunluğu kaybetse bile muhalefet hükümet kuramayabilir

İsrail seçimleri 27 Ekim 2026 Salı günü yapılacak. Netanyahu’nun mevcut parlamento çoğunluğunu kaybetmesi halinde muhalefetin hükümeti kurmakta zorlanması da Shalom Lipner’in 19 Ekim tarihli yazısının konusu. Foreign Policy’de 19 Ekim’de yayımlanan analizinde eski İsrailli hükümet yetkilisi Shalom Lipner, oyların partilere dağılımı ile seçim sonrası koalisyon görüşmelerinin ayrı siyasi sonuçlar doğurabileceğini savundu.

Lipner’in değerlendirmesinde temel sorun, 120 sandalyeli Knesset’te çoğunluk sağlayacak bir ortaklığın kurulması. Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisinin 15 Ekim tarihli incelemesi de anketlerde iki ana siyasi kampın hiçbirine 61 sandalye garantisi çıkmadığını kaydediyor. Birbirleriyle hükümet kurmayı reddeden partiler ve seçim barajı çevresindeki küçük listeler, seçim gecesinin ardından başlayacak görüşmeleri zorlaştırabilir.

İsrail seçimleri: 38 liste ve yüzde 3,25 barajı

Knesset TV’nin yayımladığı aday listesine göre 26. Knesset için 38 siyasi liste başvurdu. Oy pusulasındaki bu sayının tamamının parlamentoya girmesi beklenmiyor.

Ülke tek seçim çevresi olarak kabul ediliyor; seçmenler bölge milletvekili yerine ülke çapındaki parti listesini seçiyor. Sandalyeler, geçerli oyların belirli bir bölümünü alabilen listeler arasında paylaştırılıyor.

Seçim barajı Avrupa Parlamentosu araştırmasında yüzde 3,25 olarak kaydediliyor. Bir liste bu oranı aşarsa Knesset’te sandalye kazanma hesabına katılıyor. Baraj altında kalan partilere verilen oylar ise sandalye dağılımında temsil edilmiyor. Küçük bir müttefikin barajı geçmesi veya altında kalması, blokun diğer partilerinin sandalye hesabını da değiştirebiliyor.

Shalom Lipner’in analizinde bu ihtimal seçim sonucunu yorumlamak için başlıca değişkenlerden biri. Lipner, baraj altında kalan listelere verilen oyların parlamentoda sandalyeye dönüşmemesi üzerinde duruyor. 15 Ekim tarihli Avrupa Parlamentosu araştırması, yaklaşık 12 listenin parlamentoya girme ihtimalinin bulunduğunu aktarırken baraj çevresindeki birkaç partinin durumunun belirsizliğine yer veriyor.

Netanyahu karşıtı partilerin ortaklık sorunu

Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un Yashar listesi, İsrail seçimleri öncesinde muhalefetin en güçlü aktörlerinden biri. Naftali Bennett ile Yair Lapid’in birlikte yer aldığı liste, Avigdor Liberman’ın Yisrael Beiteinu partisi ve Yair Golan’ın Demokratlar listesi diğer önemli muhalefet grupları. Associated Press’in parti profili muhalefet içindeki ideolojik farklılıkları ve güvenlik politikaları etrafındaki tartışmaları da aktarıyor.

Arap partileriyle resmî koalisyon görüşmesine ana akım Siyonist muhalefet partileri mesafeli duruyor; bu tutum Avrupa Parlamentosunun 15 Ekim tarihli değerlendirmesinde de açıklanıyor. Ortak Liste ile Mansur Abbas’ın Ra’am partisinin kazanacağı sandalyeler, Netanyahu karşısındaki partilerin toplamıyla birlikte hesaplansa bile bu siyasi tercih hükümet görüşmelerinde ayrı bir engel yaratabilir. Koalisyon dışında oy desteği ve azınlık hükümeti seçenekleri ise farklı müzakere modelleri gerektiriyor.

Transit Haber’in 1 Eylül’de yayımladığı seçim anketi haberi, Netanyahu yanlısı blokun 52 sandalyede kalması ve Arap partilerinin 13 sandalyelik ağırlığı üzerinden daha önceki bir anketin dağılımını ele almıştı. 19 Ekim tarihli Lipner analizi ise partiler arasındaki koalisyon anlaşmazlıkları ile seçim barajının sandalyelere etkisini birlikte inceliyor.

Artan oylar için yapılan anlaşmalar nasıl işliyor?

Partilerin artık oy anlaşmaları da İsrail seçimleri sonrasında sandalye dağılımını etkileyen unsurlar arasında. 10 Eylül tarihli Times of Israel haberine göre Eisenkot’un Yashar listesi Demokratlarla, Liberman’ın partisi de Bennett-Lapid listesiyle fazla oyların paylaşılması için anlaşmaya yöneldi.

Artık oylar bir siyasi listenin tam sandalye sayısına ulaşmayan kalan oylarını ifade ediyor. Avrupa Parlamentosunun incelediği Bader-Ofer hesabında bu oylar sandalye dağılımındaki son sıraları etkileyebiliyor. Seçim barajının geçilmesi ise ön koşul: barajı aşamayan bir listenin diğer partiyle artık oy anlaşması, o listeye tek başına milletvekilliği kazandırmıyor.

Likud, müttefiklerinin yüzde 3,25 barajını aşıp aşmamasına bağlı olarak daha fazla veya daha az sandalye desteği alabilir. Jewish Telegraphic Agency’nin 13 Ekim tarihli seçim incelemesi, Bezalel Smotrich’in Dini Siyonizm listesinin ve Ofer Winter’ın listesinin baraj çevresindeki durumuna odaklandı. İlgili seçim anketlerine göre bu listelerden birinin sandalye kazanamaması, Netanyahu’nun birlikte hükümet kurabileceği milletvekili sayısını azaltabilir.

Seçim bitince hükümeti kurma görevi kime veriliyor?

Merkez Seçim Komitesinin takviminde oy verme günü 27 Ekim, resmî sonuçların yayımlanacağı tarih ise 4 Kasım 2026. Knesset’in hükümet kurma usulü açıklamasına göre cumhurbaşkanı, sonuçların ilanından sonraki yedi gün içinde parlamentoya giren siyasi gruplarla görüşerek hükümeti kurma görevini bir milletvekiline veriyor. Görevlendirilecek kişinin mutlaka en çok oy alan listenin lideri olması gerekmiyor; görüşmelerde hükümeti kurabilme kapasitesi dikkate alınıyor.

İlk görevlendirilen siyasetçinin 28 günü bulunuyor. Cumhurbaşkanı süreyi toplamda en fazla 14 gün uzatabiliyor. Knesset önünde güvenoyu alacak hükümetin ortakları bu aşamada belirleniyor. İsrail Cumhurbaşkanlığı’nın ayrıntılı süreç açıklaması, başarısız ilk girişimin ardından görevin başka bir milletvekiline verilebileceğini ve sonraki aşamalarda parlamentodaki çoğunluğun belirli bir isim için başvuru yapmasına ilişkin koşulları sıralıyor.

Yeni hükümet, İsrail seçimleri sonrasında Knesset’ten güvenoyu aldığında göreve başlıyor. Knesset’in resmî açıklamasına göre geçiş boyunca görevdeki hükümet işlerini yürütmeyi sürdürüyor. Hükümet kurulması için öngörülen girişimlerin sonuç vermemesi durumunda temel yasa erken seçim sürecini düzenliyor. Lipner’in gündeme getirdiği tekrar seçim ihtimali, bu yasal mekanizmadan kaynaklanıyor.

Azınlık hükümeti ve tekrar seçim seçenekleri

120 sandalyeli Knesset’te 61 milletvekili, İsrail seçimleri sonrasında meclis çoğunluğu sağlayacak sayı. Ancak koalisyon görüşmelerinin sonucunda çoğunluğu olmayan bir kabinenin, dışarıdan verilen oy desteğiyle güvenoyu alması da tartışılabilir. Lipner’in Foreign Policy yazısı hükümet kurma çabalarının sonuçsuz kalması ihtimaliyle birlikte geçici siyasi formülleri ele alıyor.

Geçmişte de İsrail seçimleri ardından azınlık hükümetleri kurulmuştu. Times of Israel’in seçim sistemini anlatan rehberi 1990’larda İzak Rabin ve Şimon Peres dönemlerinin azınlık hükümetlerini örnek veriyor. 27 Ekim yarışında da küçük partilerin oyları hükümet görüşmelerinde belirleyici olabilecek. Seçim sonrası hükümetin hangi partilerin oyuna dayanacağı, cumhurbaşkanının görevlendirme görüşmelerinden ve Knesset güvenoyundan sonra netleşecek.

Türkiye ile ilişkilerde hangi başlıklar tartışılıyor?

Yeni kabinenin Türkiye ile ilişkileri, İsrail seçimleri sonrasında yürütülecek dış politika müzakerelerinin konularından biri olacak.

Netanyahu’nun 20 Ekim’deki açıklaması özellikle Ankara’yla ilişkilerin nasıl ele alındığına dair güncel örnek sunuyor. Netanyahu, 20 Ekim’de Türkiye’ye ilişkin açıklamasında Erdoğan döneminde geçmişteki ilişkilere dönülmesinin mümkün olmadığını savunmuştu.

İran’a ilişkin tartışmalar ve Gazze’deki savaş Avrupa Parlamentosunun 15 Ekim tarihli araştırmasında seçim kampanyasının konuları arasında sayılıyor. Muhalefet partilerinin Netanyahu hükümetinden farklı değerlendirmeler yaptığı alanlar bulunuyor; araştırma, bazı güvenlik hedeflerinde benzer yaklaşımların da sürdüğünü aktarıyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Netanyahu’ya 19 Ekim’de yayımlanan seçim desteği haberi, kampanyanın dış siyasi boyutuna ilişkin ayrı bir gelişmeydi. 27 Ekim oylarından sonra kurulabilecek koalisyonun şekillenmesi ise parti listelerinin sandalye dağılımı ve hükümet kurma müzakereleriyle belirlenecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Trump’ın yardımcısı JD Vance ‘Netanyahu’ya destek açıklaması’ yapmayı reddetti

Trump’tan soykırımcı Netanyahu’ya destek: İsrail seçimine 9 gün kala açık çağrı

Axios: Trump ile Netanyahu seçimlerden önce İran’a saldırıyı görüştü, Beyaz Saray reddetti