BM, Suriye’ye dönüşlerde son durumu açıkladı

Suriye geri dönüş verileri için Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), 15 Ekim 2026’da iki ayrı gösterge tablosu yayımladı. İlk rapor yurt dışındaki mültecilerin Suriye’ye dönüşlerini, ikinci rapor ülke içinde yerinden edilenlerle kendi bölgelerine dönenleri izliyor. Aynı gün yayımlanan bağımsız bir araştırma ise daha önceki dönemlere dayanan yaklaşık 1,68 milyon dış dönüş ve 2,19 milyon iç dönüş büyüklüklerini bir araya getirdi.

Refugees International tarafından 15 Ekim’de yayımlanan araştırmaya göre Aralık 2024 sonrasındaki süreçte yaklaşık 1,68 milyon mülteci yurt dışından Suriye’ye döndü. Aynı araştırmanın aktardığı Uluslararası Göç Örgütü (IOM) verilerinde, ülke içinde yerinden edilip eski yerleşim bölgelerine dönenlerin sayısı yaklaşık 2,19 milyon. Çalışmanın kaynak bölümündeki dönem sınırı Haziran 2026.

Suriye geri dönüş verileri neden iki ayrı başlık altında açıklanıyor?

Yurt dışındaki mülteci bir başka ülkede koruma veya sığınma statüsü altında yaşayan ve yeniden Suriye’ye giren kişiyi ifade ediyor. Ülke içinde yerinden edilmiş kişi ise Suriye sınırlarını geçmeden evinden başka bir yere taşınmış durumda bulunuyor. Bu kişinin doğduğu veya yaşadığı bölgeye dönüşü, sınır aşan mülteci dönüşünden farklı nüfus hareketi olarak kaydediliyor. Ekim raporlarında bu iki grup için ayrı gösterge panoları bulunuyor.

UNHCR, 1 Ekim mülteci dönüş ve ülke içi hareketlilik raporlarını da ayrı yayımladı. Kurumun veri portalındaki izleme sistemi, doğrulanmış dönüş kayıtlarını esas alıyor.

IOM’un hareketlilik izlemesi, Suriye sınırları içinde evinden ayrılanları saha araştırmalarıyla takip ediyor. Yurt dışındaki mülteci dönüşleri için kullanılan UNHCR kayıtlarının kapsamı başka.

Yaklaşık 4,7 milyon Suriyeli yurt dışında yaşamayı sürdürüyor

Ekim ayında yayımlanan Suriye geri dönüş verileri konusunda 15 Ekim tarihli Refugees International çalışması, Suriye dışındaki mülteci nüfusunu yaklaşık 4,7 milyon olarak veriyor. Bunun yaklaşık 3,7 milyonu, UNHCR’nin bölgedeki ev sahibi ülkelerde kayıtlı tuttuğu kişilerden oluşuyor. Aynı yayında Suriye içinde yerinden edilmiş durumda bulunanların sayısı yaklaşık 5,7 milyon olarak aktarılıyor. Araştırma, bu nüfus gruplarını farklı uluslararası kayıt sistemlerinden derliyor.

Araştırma, geri dönüş kararlarında barınma imkânlarını ve güvenlik koşullarını öne alıyor. Türkiye ile Lübnan’daki mülteciler için iş bulma olanakları da etkili. Eğitim ihtiyaçlarının karşılanması, çocuklu ailelerin dönme planlarını belirleyen başka bir etken. Ailelerin Suriye’de daha önce yaşadığı bölgede evlerini onarabilmesi, yeniden yerleşme aşamasında önem kazanıyor.

Türkiye’den geri dönenlerin payı hangi döneme ait?

Bağımsız raporda aktarılan ve Nisan 2026 sonu itibarıyla derlenen verilere göre Suriye’ye yurt dışından dönmüş kişilerin yaklaşık yüzde 41’i Türkiye’den geldi. Lübnan’ın payı yüzde 32, Ürdün’ünki ise yüzde 20 olarak hesaplandı. Ülke dağılımının referans kesiti Nisan 2026 sonu.

Türkiye’deki Suriyelilerin işgücü piyasasına erişimi, geri dönüş planlarını etkileyen unsurlardan biri. Yasal statünün sunduğu çalışma imkânları da hanelerin geçimini belirliyor. Transit Haber’in Suriyeli mültecilerin çalışma hakkı haberi, ekim ayında açıklanan ekonomik katılım ve uluslararası yardım maliyeti çalışmasını ele alıyor. Ev sahibi ülkede gelir, barınma ve yasal çalışma imkânları, geri dönmeyi planlayan hanelerin mevcut seçeneklerini etkiliyor.

Geri dönme niyeti anketlerde nasıl değişti?

Niyet anketleri, katılımcıların önlerindeki 12 aya ilişkin planlarını ölçüyor. Suriye geri dönüş verileri içinde ise daha önce fiilen evine ulaşmış kişilerin hareketleri sayılıyor. Bu iki veri dizisinin kaynakları farklı nüfus grupları.

Anket oranları, katılımcıların araştırma sırasında açıkladığı bir yıllık geri dönüş planlarından oluşuyor. Aralık 2024 sonrasına ait kümülatif dönüş verileriyle niyet anketleri farklı dönemleri izliyor. Araştırma, geri dönmüş kişilerle henüz dönmeyi planlamayanların yaşadıkları yerdeki maddi koşulların kararlarını etkilediğini kaydediyor.

Suriye içinde geri dönenlerin karşılaştığı sorunlar

Avrupa Birliği İltica Ajansının Temmuz 2026 tarihli Suriye güvenlik incelemesi, Hama vilayetinde Şubat 2025 ile Nisan 2026 arasında yerinden edilip geri dönenlerin nüfus içindeki payının yüzde 9’dan yüzde 18’e yükseldiğini bildiriyor. Ajansın derlediği UNHCR tahminine göre 21 Mayıs 2026 itibarıyla Hama’ya ülke içinden yaklaşık 356 bin, yurt dışından yaklaşık 166 bin kişi dönmüştü. Hama için verilen iki toplam, dönüş güzergâhına göre ayrı sınıflandırılmış nüfusu ifade ediyor.

Ayrıca Refugees International araştırması, Suriye genelinde 1,3 milyondan fazla konutun hasarlı veya yıkılmış olduğunu aktarıyor. Raporda, dönüş bölgelerindeki patlayıcı savaş kalıntıları için ayrıca güvenlik uyarısı bulunuyor. Sağlık hizmetlerine erişim de yerleşim bölgesine göre farklılaşıyor. Araştırmanın sağlık bölümünde hastanelerin yüzde 57’sinin tamamen faal olduğu yazıyor. Birinci basamak sağlık merkezleri için aynı oran yüzde 30.

Geri dönen aile önce kalacağı konuta ulaşmak zorunda. Çocukların okula kaydı ve mülkiyet belgelerinin yeniden edinilmesi de yeni yerleşimde zaman alabiliyor. Suriye geri dönüş verileri, bu kişiler için dönüşün sonrasındaki barınma ihtiyacına dair araştırmalarla birlikte ele alınıyor. Refugees International, bazı ailelerin okul dönemi için üyelerini farklı ülkelerde bıraktığını aktarıyor.

Suriye’den ayrılmış kişiler için ev sahibi ülkelerdeki statü incelemeleri

Avrupa ülkelerinde Suriyelilerin koruma dosyalarına ilişkin değerlendirmeler sürüyor. Almanya’da Suriyelilerin koruma statülerine ilişkin BAMF kararlarını aktaran Transit Haber haberi, Federal hükümetin 2026’nın ilk altı ayında tamamlanan 8.320 statü incelemesine dair yanıtını içeriyor. Ülkeler uluslararası koruma dosyalarını kendi mevzuatları uyarınca değerlendiriyor.

Almanya’da Suriyelilerin geri gönderilmesi siyasi tartışmalara konu oluyor. AfD liderinin açıklamalarına ilişkin Transit Haber haberinde, bütün Suriyelilerin geri gönderilmesi talebi yer aldı. UNHCR’nin Suriye geri dönüş verileri ise ülkeye gerçekten giren kişilerin hareketliliğini kayda geçiriyor.

15 Ekim UNHCR raporlarının kapsamı

UNHCR’nin Refugee Returnee ile IDPs and IDP Returns başlıklı 15 Ekim panoları, ayrı nüfus grupları için tutuluyor. Suriye geri dönüş verileri üzerinden izlenen sınır aşan hareket ve ülke içi yer değiştirme, kurumun iki belge dizisinde gösteriliyor.

Bağımsız 15 Ekim araştırması, geri dönenlerin yanında hâlen Suriye dışında yaşayanların barınma koşullarını da inceliyor. Ülke içinde yerinden edilmiş kişiler içinse erişilebilir konut ve istihdam şartlarını ele alıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Karabağ’dan gelenlerden 45 bin kişiye Ermenistan vatandaşlığı verildi

İsviçre’de Türklerin iltica başvuruları üç ayda 179’dan 112’ye geriledi

Avusturya çalışma izni: İtirazlar da reddediliyor

Malezya’da yabancılar için biyometrik sınır kontrolü başlıyor