Libya anlaşmasında Yunanistan’a destek veren 3 Müslüman ülke

Mısır, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye-Libya deniz anlaşması için Yunanistan’ın Birleşmiş Milletlerde (BM) yaptığı ortak itiraza katıldı. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis, 26 Ekim 2026’da New York’ta üç ülkenin de imzacısı olduğu metni okudu. Yunanistan Dışişleri Bakanlığının yayımladığı açıklama, Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim’de anlaşmayı onaylamasına karşı çıkıyor. Müslüman nüfusun çoğunlukta olduğu bu üç ülke, deniz yetki alanları uyuşmazlığında Atina ile aynı bildiriye imza attı.

Reuters’ın 27 Ekim tarihli haberi, bu üç ülkenin Yunanistan’a verdiği desteği ortak bildirinin bölgesel boyutu üzerinden ele aldı.

Türkiye-Libya deniz anlaşması hakkındaki ortak açıklamaya Yunanistan, Mısır, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Kıbrıs Rum Kesimi ve Avrupa Birliği katıldı. Beş devlet ile AB adına sunulan metinde anlaşmanın uluslararası deniz hukuku ve üçüncü ülkelerin haklarıyla bağdaşmadığı görüşü dile getirildi. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı açıklamayı katılımcı tarafların ortak görüşü olarak yayımladı.

Türkiye-Libya deniz anlaşması için Yunanistan’a hangi ülkeler destek verdi?

Mısır, Yunanistan’la deniz yetki alanları konusunda daha önce de işbirliği yürütüyordu. Kahire ile Atina 2020’de kısmi bir münhasır ekonomik bölge sınırlandırma anlaşması imzalamıştı; Mısır’ın 26 Ekim bildirisindeki tutumu, 2020’de imzaladığı bu anlaşmayla da örtüşüyor. Kathimerini’nin 26 Ekim’de yayımladığı ortak açıklama haberinde Mısır’ın yanında Bahreyn ile Birleşik Arap Emirlikleri’nin imzası da aktarılıyor. Böylece Yunanistan, bu kez Akdeniz’e kıyısı bulunmayan iki Körfez ülkesinin desteğini de aynı diplomatik metinde topladı. Bahreyn ile Birleşik Arap Emirlikleri’nin tutumu, Yerapetritis’in altı taraf adına okuduğu ortak beyanla belgelendi. Ortak metin, katılımcıların Libya’nın egemenliğine ve birlik içinde kalmasına destek verdiklerini de kaydediyor.

Üç ülkenin katıldığı BM açıklamasında ne istendi?

Yerapetritis’in 26 Ekim tarihli resmî konuşmasında Libya parlamentosunun onay kararının bölgesel istikrar ve deniz hukukuna ilişkin tartışmaları büyüttüğü savunuldu.

Metinde Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) ve uluslararası teamül hukuku hatırlatıldı. İmzacı taraflar, deniz alanlarını sınırlandıran ikili anlaşmaların başka devletlerin haklarını zedeleyemeyeceğini ileri sürdü. Ada kıyılarının deniz yetki alanlarına ilişkin hakları da açıklamadaki hukuki gerekçeler arasında sayıldı.

Bildiriyi yayımlayan altı taraf, Türkiye-Libya deniz anlaşmasını deniz alanlarının sınırlandırılmasında geçerli bir hukuki temel saymadığını ilan etti. Euronews’un 26 Ekim’de yayımladığı haber de ortak bildirinin metnini ve Gerapetritis’in sözlerini aktardı. Yunan Bakan, Atina’nın Libya ile deniz sınırlarının belirlenmesi konusundaki ikili görüşmelere açık olduğunu söyledi; bu çağrısını bildirinin sonunda yineledi. Metindeki geçersizlik değerlendirmesi, açıklamayı yapan devletlerle AB’nin ortak hukuki görüşü olarak sunuluyor.

Ankara, Türkiye-Libya deniz anlaşması için ne söyledi?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, aynı gün Cumhurbaşkanlığı Kabinesi toplantısı sonrasında Türkiye-Libya deniz anlaşması hakkındaki eleştirilere değindi. İletişim Başkanlığının yayımladığı 26 Ekim konuşmasında Erdoğan, Libya Temsilciler Meclisinin onayının ardından özellikle Avrupa Birliğinden gelen tepkilerin meşru dayanağı bulunmadığını söyledi. Türkiye ile Libya’nın ortak iradesine saygı gösterilmesini istedi; Libya’daki siyasi ayrışmanın giderilmesi ve taraflarla diyaloğun sürdürülmesi hedefini de dile getirdi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise 20 Ekim tarihli 202 sayılı açıklamasında Libya Temsilciler Meclisinin oybirliğiyle aldığı kararı memnuniyetle karşıladığını duyurdu. Bakanlık, 2019 mutabakatının uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde iki ülkenin haklarını gözettiğini savundu. Ankara’nın açıklaması ile Yunanistan öncülüğündeki ortak bildiri aynı deniz sınırlarına ilişkin birbirine karşıt hukuki değerlendirmeler içeriyor.

Libya parlamentosunun 20 Ekim kararı hangi süreci değiştirdi?

Türkiye ile Libya’nın Trablus merkezli o dönemki Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında deniz yetki alanlarını belirleyen mutabakat 27 Kasım 2019’da imzalandı. Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi ise anlaşmaya uzun süre karşı çıktı. Libya Haber Ajansı LANA’nın 20 Ekim tarihli haberine göre Meclis, mutabakatı oybirliğiyle kabul ederken 2020’de aldığı iki ret ve Türkiye ile siyasi ilişkileri kesme kararını da kaldırdı.

Bu onay, Libya’nın farklı siyasi merkezleri arasındaki anlaşma konusundaki önceki ayrılığı değiştirdi. Doğudaki Meclis yıllar sonra onay verdi. Doğu Libya parlamentosunun kararı, Ankara’nın olumlu açıklamasını ve Atina’nın yeni itirazlarını izledi. Transit Haber’in Libya Meclisinin 20 Ekim oylamasını ele alan haberi bu kararın ayrıntılarını içeriyor. Karardan sonra Atina ve Kahire ayrı diplomatik girişimlerini sürdürdü; altı taraflı açıklama 26 Ekim’de yayımlandı.

Girit çevresindeki deniz sınırı ve enerji çalışmaları neden tartışılıyor?

Deniz alanı uyuşmazlığının odağında Türkiye-Libya deniz anlaşması bulunuyor. Anlaşma, iki ülkenin karşılıklı kıyıları ve Yunan adalarının etkisine ilişkin farklı hukuki yorumlara konu oluyor. Atina, Girit başta olmak üzere Yunan adalarının deniz yetki alanı haklarını savunuyor. Ankara ise Türkiye ile Libya arasında 2019’da yapılan sınırlandırmayı iki ülkenin kıta sahanlığı hakları temelinde değerlendiriyor. Reuters’ın bölgesel arka plan aktarımında Yunanistan’ın Girit açıklarında Chevron öncülüğündeki konsorsiyuma doğal gaz arama ruhsatı verdiği aktarılıyor. Atina ise müzakere istiyor. Yerapetritis, ortak BM açıklamasının sonunda Libya ile iyi komşuluk ilişkilerinin ve barışçı çözüm yollarının sürdürülmesini istedi. İki ülke arasında olası yeni bir deniz sınırı anlaşmasının koşulları ve Girit çevresindeki araştırma ruhsatlarına etkisi, tarafların ayrı müzakerelerinin konusu. Açıklama belirli bir yeni sondaj takvimi veya deniz sınırı koordinatı içermiyor.

BM’deki açıklamadan önce hangi diplomatik adımlar atıldı?

Yunanistan, Libya parlamentosunun onayının ardından meseleyi 21 Ekim’de BM Güvenlik Konseyindeki kapalı istişarelerde gündeme taşıdı. 22 Ekim’de yayımlanan BM Güvenlik Konseyi haberi Atina’nın o toplantıdaki itirazını aktarıyor.

Bunun yanında Mısır’ın itirazı ve Yunanistan’ın ABD tarafındaki diplomatik girişimleri de ayrı tarihlerde duyuruldu. 24 Ekim’de yayımlanan Türkiye-Libya anlaşmasına ilişkin diplomatik girişimler haberi bu önceki aşamayı ele alıyor.

Reuters, 27 Ekim tarihli haberinde Bahreyn ile Birleşik Arap Emirlikleri’nin Yunanistan ve Mısır’la birlikte aynı bildiride yer almasını ele aldı. 26 Ekim’de okunan belgeyi imzalayan diğer taraflar Kıbrıs Rum Kesimi ve Avrupa Birliği. Türkiye, Libya Meclisinin onayını desteklerken Yunanistan öncülüğündeki imzacılar mutabakatın deniz hukukuna aykırı olduğunu savunuyor. Türkiye ile Yunanistan’ın Doğu Akdeniz’deki deniz sınırı talepleri arasındaki görüş ayrılığı iki açıklamada da yer buldu.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Yunan basınında Libya muhasebesi: Atina Bingazi’de neden kaybetti?