Cascade kuralı masalı ve gerçekler #transithaber #schengenvizesi

5 yıllık Schengen vizesi son dönemde çoğu kez yalnız “cascade” basamaklarının sonunda ulaşılabilen bir hak gibi anlatılıyor. Oysa İtalya Dışişleri Bakanlığı’nın güncel bilgilendirmesi, sık veya düzenli seyahat ihtiyacını gerekçelendirebilen başvuru sahiplerinin beş yıla kadar çok girişli vize talep edebileceğini açık biçimde hatırlatıyor. Yani 1 yıllık, ardından 3 yıllık vizeyi tamamlamadan da daha uzun süreli vize talebi hukuken mümkün.

Bu imkânın dayanağı Schengen Vize Kanunu’nun 24(2c) maddesi. Madde, sık seyahat ihtiyacını kanıtlayan ve güvenilir başvuru geçmişi bulunan kişilere beş yıla kadar çok girişli vize verilebilmesine izin veriyor. Önceki vizelerin kurallara uygun kullanılması, ekonomik durumun güvenilir bulunması ve vize süresi dolmadan Schengen alanından ayrılacağına dair ikna edici bir dosya sunulması bekleniyor.

Burada otomatik bir hak yok. “Sık seyahat ediyorum” demek beş yıllık vizeyi garanti etmiyor. Konsolosluk dosyanın tamamını değerlendirip beş yıl yerine daha kısa süreli, tek girişli veya farklı geçerlilikte vize verebilir. Pasaportun kalan süresi de vizenin geçerliliğini sınırlayabilir.

Türkiye’de ikamet eden Türk vatandaşları için 2025’te getirilen daha elverişli cascade sistemi ise standart ilerleme yolunu tarif ediyor. Önceki üç yıl içinde iki vizenin kurallara uygun kullanılması sonrasında bir yıllık çok girişli vize verilebiliyor. Bir yıllık vizenin doğru kullanılmasının ardından üç yıllık, üç yıllık vizenin doğru kullanılmasından sonra da beş yıllık vizeye geçilebiliyor. Tır şoförleri bu özel sistemin dışında tutuluyor. Komisyon kararı yine de haklı görülen bireysel dosyalarda genel Schengen hükmünün kullanılmasını engellemiyor.

Bu yüzden 5 yıllık Schengen vizesi ile cascade kuralını aynı şey gibi görmek doğru değil. Cascade, güvenilir seyahat geçmişi bulunan başvuru sahipleri için kademeli bir yol sunuyor. Beş yıllık doğrudan talep ise dosyanın özel gerekçesine dayanıyor. İş toplantıları, düzenli aile ziyareti veya belgelenebilen tekrarlayan seyahat ihtiyacı bu talebi güçlendirebilir.

Uzun süreli vize alan kişi de Schengen’de beş yıl kesintisiz kalamıyor. 90/180 kuralı aynen devam ediyor. Beş yıllık vizenin sağladığı avantaj, her seyahat öncesinde yeniden vize başvurusu yapma ihtiyacını azaltması.

İtalya’nın açıklamasının yarattığı tartışma tam burada başlıyor. Yeni olan beş yıllık vize ihtimali değil; zaten mevzuatta var. Yeni olan, bu yolun resmî bilgilendirmede daha görünür hale gelmesi ve cascade sisteminin tek seçenek olmadığının yeniden hatırlanması. Başvuru sahibi beş yıllık süreyi istiyorsa, neden bu kadar uzun geçerliliğe ihtiyaç duyduğunu seyahat geçmişi ve belgelerle anlatmak zorunda. Konsolosluğun son kararı dosyanın bütününe göre veriliyor.