Yunanistan’da Türkiye’ye 12 mil notası
Yunanistan 12 mil tartışmasında yeni olan şey, Atina’nın bu hakkı Türkiye’ye verdiği diplomatik notanın içine açık biçimde yazmış olması. Bu, Yunanistan’ın Ege veya Doğu Akdeniz’in tamamında karasularını 12 mile çıkardığı anlamına gelmiyor. Yeni bir genişletme kararı ya da uygulama takvimi açıklanmış değil.
Videonun ana noktası tam da bu ayrım. Yunanistan, Türkiye’nin ilan ettiği deniz parklarına karşı yaptığı diplomatik girişimde, adaların karasularını 12 deniz miline kadar genişletme hakkını saklı tuttuğunu resmî kayda geçirdi. Başbakan Kiryakos Miçotakis de bunun Yunanistan açısından “devredilemez” bir hak olduğunu savundu ve ne zaman, hangi bölgede kullanılacağına Atina’nın karar vereceğini söyledi.
Aynı dönemde Yunan tarafında dört olası gerilim senaryosu tartışılıyor. Bunlardan biri yeni bir Türk araştırma gemisinin tartışmalı deniz alanlarında faaliyete başlaması. İkincisi Türk balıkçı filolarının Yunanistan’ın hak iddia ettiği bölgelere girmesi. Üçüncü başlık Türk insansız hava araçlarının uçuşlarının artması. Dördüncü senaryo ise İsrail’den alınacak Achilles Shield hava ve füze savunma sistemlerinin teslimatları sırasında siyasi ve askerî tansiyonun yükselmesi.
Bu dört başlık ilan edilmiş bir savaş planı değil. Atina’nın farklı ihtimallere karşı yaptığı diplomatik ve operasyonel değerlendirmeler olarak ele alınıyor. Türkiye’den de bu dört senaryoya karşı açıklanmış özel bir askerî plan bulunmuyor.
12 mil meselesinin hassasiyeti, Ege’deki mevcut hukuki ve siyasi anlaşmazlıktan kaynaklanıyor. Yunanistan İyon Denizi’nde karasularını daha önce 12 mile çıkardı; Ege ve Doğu Akdeniz’in tamamı için aynı yönde yeni bir karar almadı. Türkiye ise Ege’de 12 mil seçeneğine uzun süredir karşı çıkıyor ve bu başlığı iki ülke arasındaki temel uyuşmazlıklardan biri olarak görüyor.
Deniz parkları konusu da bu tartışmayı yeniden görünür hale getirdi. Yunanistan, Türkiye’nin ilan ettiği parkların bazı alanlarda kendi kıta sahanlığı tezleriyle çakıştığını savunuyor. Ankara ise kendi deniz yetki alanları ve egemenlik tezlerini koruyor. Atina’nın 12 mil hakkını diplomatik notaya yazması, bu nedenle fiilî bir genişlemeden çok hukuki pozisyonunu resmî kayda geçirme adımı.
Aynı dosyada araştırma gemileri, GSI deniz altı kablosu, insansız hava araçları ve savunma sistemi teslimatları da gerilim ihtimali yaratan başlıklar olarak izleniyor. Bunların herhangi birinin mutlaka krize dönüşeceği söylenemez; yalnızca Atina’nın hazırlık yaptığı olasılıklar arasında yer alıyorlar.
Dolayısıyla “Yunanistan 12 mile çıktı” demek yanlış olur. Şu anki gelişme, Atina’nın 12 mil tezini Türkiye’ye verilen nota içine açıkça koyması ve aynı anda olası yeni gerilim başlıklarına hazırlanması. Fiilî genişleme kararı yok; diplomatik pozisyon daha görünür ve daha resmî hale getirilmiş durumda.