Pedro Sánchez’in İspanyası, ayağa kalkan AB’yi yerine oturttu
Ceuta krizi Avrupa Birliği içişleri bakanlarını aynı masaya getirdi, fakat toplantıdan İspanya’ya karşı beklenen sert siyasi adım çıkmadı. İspanya İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska, üye ülkelerin Madrid’in sınırdaki müdahalesini “hızlı ve etkili” bulduğunu söyledi. Görüşmenin sonunda gündem yaptırımdan çok dış sınır güvenliği, insan kaçakçılığıyla mücadele ve erken uyarı kapasitesine kaydı.
Krizin ölçeği olağanüstüydü. Marlaska’nın verdiği rakama göre yaklaşık 72 bin kişi kısa sürede Ceuta’ya girdi. Bunların yaklaşık 70 bini daha sonra şehirden ayrıldı ve yaklaşık 2 bin kişi kaldı. İlk günlerde açıklanan tahminlerin üzerine çıkan bu sayı, İspanya ile Fas arasındaki sınır meselesini bir anda Avrupa iç güvenlik tartışmasına çevirdi.
Toplantı öncesinde bazı Avrupa hükümetlerinin sert açıklamaları, İspanya’nın Schengen’in işleyişi nedeniyle ağır eleştiriyle karşılaşabileceği izlenimini yaratmıştı. Buna rağmen ortak bir yaptırım, İspanya’yı Schengen’den çıkarma girişimi veya Madrid hakkında yeni bir işlem kararı alınmadı. Üye ülkeler sınır yönetiminin güçlendirilmesi ve benzer ani hareketliliklerin daha erken fark edilmesi üzerinde durdu.
Marlaska ayrıca Schengen alanının kriz yüzünden tehlikeye girmediğini savundu. Ceuta ve Melilla için özel bir rejim bulunuyor; Schengen müktesebatı İspanya’nın tamamında uygulanırken bu iki şehirden İspanya anakarasına veya başka Schengen ülkelerine çıkışta belge kontrolleri yapılabiliyor. Kriz sırasında ortaya çıkan tartışma bu özel yapıyı yeniden gündeme taşıdı.
İtalya’nın İspanya’dan gelen yolculara iç sınır kontrolü başlatması da toplantının pratik başlıklarından biriydi. Madrid, Roma’dan bu tedbiri kaldırmasını istedi. O aşamada İtalya’nın kontrolleri sona erdirdiğine ilişkin kesin bir karar bulunmadığı için yolcuların bazı güzergâhlarda ek kimlik ve belge kontrolüyle karşılaşma ihtimali devam etti.
Ceuta kıyısındaki deniz bariyeri de İspanya’nın müdahale paketinin parçası oldu. Hükümet, yüzerek gelen kişiler bakımından fiziksel sınır unsurunu güçlendirmek için yeni tedbirleri hızlandırdı. Böylece kriz yalnız diplomatik açıklamalarla değil, sınır altyapısı ve uygulama değişiklikleriyle de karşılık buldu.
Görüşmenin siyasi sonucu Madrid açısından belirgin bir rahatlama oldu. İspanya eleştirilerin tamamen ortadan kalktığı bir tabloyla çıkmadı, fakat Avrupa düzeyindeki görüşme cezalandırma yerine dayanışma ve ortak güvenlik hazırlığı çizgisinde sonuçlandı.
Toplantının başka bir sonucu da İspanya’nın tek başına bırakılmaması oldu. Üye ülkeler, üçüncü ülkelerle iş birliğinin artırılması ve kaçakçılık ağlarının hedef alınması gerektiğini vurguladı. Bu yaklaşım, Ceuta’daki olağanüstü hareketliliği yalnız Madrid’in ulusal sorunu olarak görmek yerine ortak Avrupa dış sınır meselesi olarak ele alma eğilimini güçlendirdi.
Dosya kapanmış değil; yeni güvenlik adımları ve sınır uygulamaları ayrıca izlenecek.