Ceuta krizinde ayağa kalkan AB’den 180 derecelik dönüş: İspanya’ya destek çıktı

Ceuta krizi Avrupa Birliği içişleri bakanlarını aynı masaya getirdi. 4 Ağustos’taki görüşmenin ardından İspanya İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska, üye ülkelerin Madrid’in krize verdiği “hızlı ve etkili” yanıtı tanıdığını açıkladı. Toplantıdan İspanya’ya yönelik bir yaptırım veya Schengen‘den dışlama kararı çıkmadı; bunun yerine dış sınırların güçlendirilmesi, insan kaçakçılığı ağlarıyla mücadele ve erken uyarı kapasitesinin geliştirilmesi toplantının ana başlıkları oldu.

Ceuta krizi için AB toplantısından ne çıktı

Toplantının en somut siyasi sonucu, önceki günlerde İspanya’ya yöneltilen sert eleştirilerin ortak bir yaptırım kararına dönüşmemesi oldu. Cadena SER’in toplantı sonrası aktardığı bilgilere göre üye ülkeler İspanya’ya dayanışma mesajı verdi; dış sınırların korunması, göçmen kaçakçılığıyla mücadele, üçüncü ülkelerle iş birliği ve benzer ani hareketliliklerde daha hızlı alarm verecek sistemler üzerinde ortak çalışma ihtiyacı vurgulandı.

Bu başlıkların önemli bir bölümü bağlayıcı yeni bir AB mevzuatı veya bugün alınmış ayrı bir yaptırım paketi değil. Görüşme, Ceuta’daki olağanüstü hareketlilik sonrasında hükümetlerin siyasi değerlendirmesini ve önümüzdeki dönem için önceliklerini ortaya koydu. Toplantıyı “AB Ceuta için yeni sınır yasası çıkardı” veya “İspanya hakkında işlem başlattı” şeklinde yorumlamak doğru değil.

İlgili haberPedro Sánchez Ceuta’daki açığı tek hamleyle kapattı: Denize sınır koydu

72 bin kişi girdi, yaklaşık 70 bini ayrıldı

Grande-Marlaska’nın toplantı sonrası verdiği son rakama göre son kitlesel hareketlilikte yaklaşık 72 bin kişi Ceuta’ya girdi. Bakan bunların yaklaşık 70 bininin daha sonra ayrıldığını, kentte yaklaşık 2 bin kişinin kaldığını söyledi. Madrid yönetimi kalan kişilerin durumunun yürürlükteki göç ve iltica mevzuatı kapsamında ele alınacağını belirtiyor.

Bu rakamlar krizin ilk günlerinde açıklanan 50–60 bin kişilik tahminlerin üzerine çıkıyor. Olayın ölçeği, yalnız İspanya ile Fas arasındaki sınır yönetimini değil, diğer AB ülkelerinde ikincil hareketlilik ve iç sınır kontrolleri tartışmasını da yeniden gündeme taşıdı.

Marlaska: Schengen tehlikeye girmedi

Toplantıdan sonra en fazla öne çıkan cümlelerden biri Schengen hakkındaydı. Grande-Marlaska, Schengen alanının kriz nedeniyle tehlikeye girmediğini ve İspanya’nın girişleri kontrol altına aldığını söyledi. Reuters’a göre bakan, üye ülkelerin İspanya’nın müdahalesinin hızını ve etkinliğini de kabul ettiğini söyledi.

Burada sık tekrarlanan bir ifadeyi de düzeltmek gerekiyor. Ceuta için basitçe “Schengen dışında” demek eksik kalıyor. Avrupa Komisyonu daha önce verdiği resmî yanıtta Schengen müktesebatının Ceuta ve Melilla dahil İspanya’nın tamamında uygulandığını, ancak bu iki şehir için özel kurallar bulunduğunu açıkladı. Schengen Sınırlar Kodu’nun 41. maddesi de Ceuta ve Melilla’ya özgü düzenlemeleri saklı tutuyor. Bu özel rejim nedeniyle Ceuta’dan İspanya anakarasına veya başka Schengen ülkelerine çıkışta kimlik ve belge kontrolleri uygulanabiliyor.

İspanya İtalya’dan iç sınır kontrollerini kaldırmasını istedi

Ceuta krizi sırasında İtalya’nın İspanya’dan gelen yolculara yönelik iç sınır kontrolleri başlatması Madrid’in tepkisini çekmişti. Grande-Marlaska, İtalya’dan bu kontrolleri kaldırmasını istedi ve mevcut durumda buna ihtiyaç olmadığını savundu. 4 Ağustos itibarıyla Roma’nın kontrolleri sona erdirdiğine ilişkin kesin bir açıklama bulunmadığı için, bu bölümde “kontroller kaldırıldı” değil “İspanya kaldırılmasını talep etti” ayrımı önemli.

Bu nokta sıradan yolcu açısından toplantının en pratik sonucu. AB çapında İspanya’dan gelen yolcular için yeni bir ortak kontrol kararı alınmış değil. Ancak bir üye devletin geçici iç sınır kontrolü uygulaması, İspanya çıkışlı yolcuların bazı güzergâhlarda ek kimlik veya belge kontrolüyle karşılaşabileceği anlamına gelebilir.

Deniz bariyeri de toplantının arka planındaydı

Madrid, krizin ardından Ceuta kıyısındaki sınır altyapısını da değiştirmeye başladı. Reuters’ın aktardığına göre hükümet, Yüksek Mahkeme’nin temmuzdaki kararının ardından yüzerek gelen kişiler bakımından gerekli fiziksel sınır unsurunu oluşturmak için deniz bariyerini hızla kurdu. Bu adım, sınırda geri çevirme prosedürünün denizden gelişlerde nasıl uygulanacağına ilişkin tartışmanın doğrudan sonucu.

Transit Haber daha önce İspanya’daki göç politikasının diğer ayağını 500 bin kişilik olağanüstü regularización sürecinde ve Yüksek Mahkeme’nin bu programa ilişkin kararında incelemişti. İspanya’nın sınır yönetimindeki başka bir önemli değişiklik de Cebelitarık hattındaki yeni kontrol düzeninde yaşanıyor. Ceuta krizi ise bu kez dış sınır, düzensiz göç ve AB içi dayanışma tartışmalarını aynı anda gündeme taşıdı.

Toplantı İspanya için siyasi rahatlama sağladı

Toplantı öncesinde bazı Avrupa hükümetlerinin sert açıklamaları, krizin Schengen’in işleyişi veya İspanya’nın sınır yönetimi konusunda daha ağır bir Avrupa tartışmasına dönüşebileceği izlenimini yaratmıştı. 4 Ağustos görüşmesinden çıkan tablo ise bu aşamada farklı: İspanya’nın müdahalesi eleştirilerin yanı sıra üye ülkeler tarafından etkili bulunurken, gündem yaptırımdan çok sınır güvenliğine ve ortak hazırlığa kaydı.

Ceuta dosyası yine de kapanmış değil. İtalya’nın iç sınır kontrollerinin süresi, kentte kalan yaklaşık 2 bin kişinin işlemleri, yeni deniz bariyerinin uygulanması ve benzer bir kitlesel hareketlilikte AB’nin hangi erken uyarı mekanizmasını kullanacağı önümüzdeki günlerde takip edilmesi gereken başlıklar olacak.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Pedro Sánchez Ceuta’daki açığı tek hamleyle kapattı: Denize sınır koydu

Pedro Sánchez’den AB’ye Ceuta mektubu: Adını vermeden Meloni’yi bilgisizlik ve siyasi çıkar peşinde koşmakla suçladı

Ceuta’da “istila” tartışması: İspanya’nın yanındakiler, nötrler ve karşısındakiler