Hayrola Miçotakis? Yunanistan tarihine geçecek hata
Miçotakis Meis ziyareti Türkiye kıyısına birkaç kilometre uzaklıktaki adalar hattını yeniden gündeme taşıdı. Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Meis’in ardından; Ro ve Strongyli’deki askerî karakolları da ziyaret etti. Yanında Yunanistan Genelkurmay Başkanı Dimitrios Choupis de vardı. Programın askerî bölümü, ziyaretin siyasi mesajını daha da görünür hale getirdi.
Mesafeler bu yüzden önemli. Meis, Kaş’ın yaklaşık 2,3 kilometre karşısında. Ro’nun Türkiye kıyısına uzaklığı yaklaşık 5,6 kilometre, Strongyli ise yaklaşık 3 kilometre mesafede. Miçotakis Ro’da yeni yapılan askerî tesisleri ve iskeleyi inceledi, askerlerle görüştü; Strongyli’de de karakolu ziyaret etti. Yunan devlet televizyonu ziyareti “Kimse yalnız değil” mesajıyla duyurdu. Tartışmanın hukuki tarafında 1947 Paris Barış Antlaşması bulunuyor. Antlaşmanın 14. maddesi Meis’i ve bitişik adacıkları Yunanistan’a devrederken bu ada grubunun silahsızlandırılmış olarak kalmasını öngörüyor. Türkiye, bu hükme dayanarak On İki Ada ve Meis çevresindeki askerî varlığın antlaşmayla çeliştiğini savunuyor.
Yunanistan ise farklı bir hukuki tez ileri sürüyor. Atina, Türkiye’nin 1947 Paris Antlaşması’na taraf olmadığını ve bu gerekçeyle antlaşmadaki silahsızlandırma hükümlerini Yunanistan’a karşı ileri süremeyeceğini söylüyor. Ayrıca kendi güvenlik koşullarını ve meşru müdafaa hakkını öne çıkarıyor. Yani antlaşma metnindeki silahsızlandırma hükmü açık olsa da bugünkü uygulamasının nasıl yorumlanacağı konusunda iki ülke birbirinden tamamen farklı pozisyonlarda.
Miçotakis Meis ziyareti sırasında yeni bir silah sistemi konuşlandırıldığı veya yeni bir birlik sevk edildiği açıklanmadı. Tartışmayı büyüten unsur, Yunanistan Başbakanının Genelkurmay Başkanıyla birlikte zaten askerî karakol bulunan Ro ve Strongyli’ye gitmesi ve yeni askerî altyapıyı yerinde incelemesi. Bu ziyaretin sembolik yönü de güçlü. Meis ve çevresindeki küçük adacıklar Yunanistan anakarasına çok uzak, Türkiye kıyısına ise çok yakın. Atina bu adaları ulusal egemenlik ve sınır güvenliği söyleminin parçası olarak öne çıkarıyor. Ankara ise aynı bölgede askerî statü ve deniz yetki alanları konularını ayrı ayrı gündemde tutuyor.
Bu hattın Türkiye’ye yakınlığı nedeniyle her siyasi veya askerî ziyaret Ankara–Atina ilişkilerinde yakından izleniyor. Meis çevresi deniz yetki alanları, adaların askerî statüsü ve Doğu Akdeniz tartışmalarının kesiştiği noktalardan biri. Ziyaret iç politika veya sembolik ada turunun ötesinde değerlendiriliyor; aynı zamanda Yunanistan’ın sınır adalarındaki varlığını vurgulayan bir siyasi mesaj olarak okunuyor.
Önümüzdeki dönemde Ankara’dan bu ziyarete ilişkin yeni bir resmî tepki gelip gelmeyeceği ve adaların askerî statüsü tartışmasının yeniden diplomatik gündeme taşınıp taşınmayacağı izlenecek. Ziyaretin asıl önemi de yeni bir askerî konuşlandırmadan çok, mevcut askerî varlığın başbakan ve genelkurmay başkanı düzeyinde görünür biçimde sahiplenilmesi.