Danimarka helikopterine tehlikeli müdahale, NATO ayağa kalktı
Rus savaş gemisi Danimarka helikopteri olayı, Baltık Denizi'nde Gedser açıklarında yaşandı. Danimarka Savunma Komutanlığına göre Fennec tipi askerî helikopter, uluslararası sularda seyreden bir Rus savaş gemisinin fotoğraflarını çekiyordu. Gemi helikoptere doğru iki işaret fişeği attı. Fişeklerden biri hava aracının yakınından geçti. Danimarka olayda yaralanma veya helikopterde hasar bildirmedi.
Görevin niteliği, olayın ardından iki başkent arasında tartışma konusu oldu. Danimarka, helikopterin Rus gemilerini görüntülemek için yürüttüğü rutin faaliyetlerden birini gerçekleştirdiğini açıkladı. Savunma Bakanı Jeppe Bruus, işaret fişekleri ateşlenmeden önce gemiden telsiz uyarısı yapılmadığını belirtti. Kopenhag yönetimi Rusya'nın büyükelçisini Dışişleri Bakanlığına çağırarak protestosunu iletti. Rusya'nın Kopenhag Büyükelçisi Vladimir Barbin ise Danimarka helikopterinin savaş gemisi yakınında tehlikeli manevralar yaptığını savundu. Moskova'nın anlatımına göre gemi mürettebatının tepkisi yaklaşmayı önlemeye yönelikti.
Olayın üzerinden iki gün geçmeden Moskova yeni bir açıklama yaptı. Rusya Savunma Bakanlığı, gemi komutanını kendi ifadesiyle bir provokasyonu önlediği için ödüllendirdi. Rus tarafı gemiyi Soobrazitelny adlı korvet olarak tanımlıyor; Danimarka resmî açıklamasında fırkateyn adlandırmasını kullandı. Farklı sınıflandırmalara rağmen açıklamaların işaret ettiği olay aynı: bir Danimarka helikopterinin Rus savaş gemisine yaklaşması ve gemiden iki işaret fişeği atılması.
İşaret fişeği, savaş gemisinin füze veya top ateşiyle aynı şey değil. Danimarka Savunması, denizde dikkat çekme amacıyla kullanılan piroteknik bir araç olduğunu da belirtti. Kopenhag'ın tepkisi, fişeklerin askerî helikoptere doğru ateşlenmesine, birinin çok yakından geçmesine ve öncesinde telsiz uyarısı yapılmadığı açıklamasına dayanıyor. Rusya ise hava aracının manevralarını tehlikeli bulduğunu ileri sürüyor.
Danimarka'nın resmî açıklamasında helikopterin görevine ilişkin yeni bir saldırı planı veya karşılık kararı duyurulmadı. Rusya tarafında da açıklanan somut işlem, gemi komutanına verilen ödül oldu. Rus diplomatın helikopterin hareketlerine yönelttiği suçlama ile Danimarka'nın rutin fotoğraf görevi açıklaması aynı uçuş için yapılmış iki karşıt değerlendirme. Kopenhag'ın büyükelçiyi çağırması, askerî karşılaşmanın diplomatik görüşmeye taşınmasını sağladı. Fişeklerden birinin helikoptere çok yakın geçmesi, karşılaşmayı sıradan bir fotoğraf çekimi olayından ayıran fiziksel ayrıntıydı. Bölgedeki askerî uçuşlar ve gemi seyirleri sürerken iki hükümetin aynı hareketi hangi gerekçeyle tanımladığı, gelecekteki diplomatik temaslarda da tartışma konusu olabilir.
Danimarka NATO üyesi olsa da bu olay üzerine ittifakın 5. maddesinin işletildiği açıklanmadı. Helikopter vakası, NATO'nun doğrudan Rusya'yla çatışmaya girdiği şeklinde aktarılabilecek bir gelişme değil. Diplomatik adımlar ve iki ülkenin birbirine yönelttiği açıklamalar kamuya açık. Olayın ardından Rus gemisinin komutanına verilen ödül de Moskova'nın müdahaleye ilişkin tutumunu ortaya koydu. Baltık'taki bu karşılaşmada tartışma, helikopterin nasıl uçtuğu ve fişeklerin hangi gerekçeyle ateşlendiği üzerinde sürüyor.