Mısır, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi 3 koldan saldırı başlattı
Türkiye-Libya deniz anlaşması, Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim 2026’da 2019 tarihli deniz yetki alanları mutabakatını kabul etmesinin ardından ABD, Birleşmiş Milletler, Mısır ve Yunanistan hattında peş peşe diplomatik girişimlere konu oldu. Libya resmî haber ajansı LANA, Meclisin aynı oturumda 2020’de Ankara ile ilişkilere ve anlaşmalara karşı aldığı kararları da kaldırdığını duyurdu. Türkiye Dışişleri Bakanlığı kararı memnuniyetle karşıladı.
Washington’da Yunan-Amerikan Liderlik Konseyi HALC, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’ya hitaben bir mektup yayımladı. Örgüt Washington’dan Türkiye-Libya deniz anlaşması hakkında dört başlıkta daha sert tutum istedi. Talepler; üçüncü ülkelerin deniz yetkileri, Yunan adalarının hak iddiaları, Amerikan enerji şirketlerinin Girit çevresindeki faaliyetleri ve Avrupa Birliği ile ortak diplomatik yaklaşım üzerinde toplandı. Greek Reporter ve Cyprus Mail, 24 Ekim’de bu çağrının ayrıntılarını yayımladı.
Yunanistan dosyayı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin kapalı istişarelerine taşıdı. Atina’nın BM Daimî Temsilcisi Aglaia Balta, Libya Meclisinin kararını ve Doğu Akdeniz’deki sonuçlarını Konsey üyelerine anlattı. Kıbrıs Rum Kesimi yönetimi de BM Genel Sekreteri António Guterres’e ayrı bir mektup göndererek Türkiye-Libya sınırlandırmasına itiraz etti. İki girişim farklı BM kanallarında yürütüldü.
Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nader Zaki, 24 Ekim’de MENA’ya yaptığı açıklamada Kahire’nin Türkiye-Libya deniz anlaşması hakkındaki itirazını yineledi. Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati de İstanbul’da Hakan Fidan ile görüşmesinde 2019 mutabakatına ilişkin hukukî görüşünü aktardı. Mısır Devlet Enformasyon Servisi bu tutumu resmî açıklamalarında yayımladı.
Aynı dönemde Yunanistan ile Mısır, 2020’de imzaladıkları kısmi münhasır ekonomik bölge sınırlandırma anlaşmasının daha doğuya genişletilmesi seçeneğini görüştü. Reuters’ın 22 Ekim haberine göre iki ülkenin dışişleri bakanları bu görüşmeleri sürdürme konusunda anlaştı. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis ayrıca Girit’in güney ve batısında karasularının 12 deniz miline çıkarılması hakkındaki soruya, ülkesinin bu hakkı uygun gördüğü zamanda kullanacağını söyleyerek yanıt verdi.
Türkiye-Libya deniz anlaşması konusunda Ankara’nın resmî tutumu, 20 Ekim tarihli Dışişleri Bakanlığı açıklamasında yer aldı. Bakanlık mutabakatın uluslararası hukuk ve hakkaniyet temelinde iki ülkenin haklarını koruduğunu savundu. Avrupa Birliği Konseyi ise 21 Ekim’de üçüncü devletlerin hakları hakkındaki itirazını yineledi. Ekim ayının son haftasında aynı deniz sınırlandırması; Washington’daki lobi faaliyeti, BM girişimleri, Mısır’ın açıklamaları ve Atina-Kahire temaslarıyla birlikte çok taraflı diplomasi gündemine taşındı.
Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis’in 21 Ekim’de yayımlanan radyo söyleşisinde Girit’in güney ve batısında karasularının 12 deniz miline genişletilmesi seçeneği de soruldu. Bakan, Yunanistan’ın karasularını uygun gördüğü zamanda genişletme hakkına sahip olduğunu söyledi ve Mısır’la mevcut deniz sınırlandırmasının ileride doğuya doğru genişletilebileceğini söyledi. Avrupa Birliği Konseyi 21 Ekim’de Libya Meclisinin onayının ardından yayımladığı açıklamada mutabakata ilişkin önceki itirazını yineledi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise kendi açıklamasında 2019 mutabakatının hakkaniyet ilkesi ve uluslararası hukuk çerçevesinde iki ülkenin deniz yetkilerini koruduğunu savundu. Türkiye-Libya deniz anlaşması hakkındaki karşıt diplomatik pozisyonlar böylece hem bölge ülkelerinin açıklamalarında hem AB ve BM kanallarında aynı hafta içinde yeniden kayda geçti.