Pakistan: Mekke Anlaşması şemsiye anlaşma
Türkiye Suudi Arabistan Pakistan savunma anlaşması, Husi saldırılarının ardından yeniden gündeme geldi. Ancak Pakistan’ın son açıklaması, “pakt devreye girdi” yorumlarının önüne net bir sınır koyuyor. İslamabad’a göre Mekke Anlaşması kapsamında Husilere karşı ortak askerî karşılık henüz görüşülmüş değil. Üçlü yapının nasıl işleyeceğini belirleyecek mekanizmalar da tamamlanmadı.
Videodaki kritik ifade “şemsiye anlaşma”. Pakistan Dışişleri Bakanlığı bu tanımı kullanarak üç ülkenin ortak savunma iradesi ile sahada uygulanacak somut askerî plan arasında ayrım yaptı. Yani Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan ortak savunma ve caydırıcılık çerçevesi kurmuş durumda; fakat hangi saldırıda kimin ne yapacağını belirleyen operasyon ayrıntıları henüz kamuoyuna açıklanmış değil.
Bu açıklama, Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Asif’in bir gün önce yaptığı daha sert değerlendirmeden sonra geldi. Asif, Yemen’deki çatışmanın Suudi Arabistan’a taşınması halinde Mekke Savunma Anlaşması’nın devreye girebileceğini söylemişti. Dışişleri Bakanlığının sonraki açıklaması ise bunun alınmış bir harekât kararı anlamına gelmediğini netleştirdi. Pakistan anlaşmaya bağlılığını sürdürüyor, fakat mevcut Husi saldırılarının otomatik olarak üçlü askerî müdahaleyi başlatmadığını söylüyor.
Burada bir başka önemli ayrım daha var. Pakistan ile Suudi Arabistan arasında üçlü yapıdan daha eski ve ayrı bir savunma ilişkisi bulunuyor. İslamabad, bazı Pakistan birliklerinin eğitim ve lojistik görevlerle Suudi Arabistan’da bulunduğunu da hatırlatıyor. Bu ikili düzenleme ile Türkiye’nin de taraf olduğu Mekke Anlaşması aynı şey değil.
Mekke Anlaşması’nın önemi, Türkiye’yi de bu savunma mimarisine dahil etmesi. Üç ülke ortak savunmayı kurumsallaştırmak istiyor; ancak bunun tek komuta, otomatik askerî müdahale ya da her saldırıda zorunlu ortak harekât anlamına geldiğine dair yayımlanmış bir düzenleme yok. Ortak karar alma biçimi, görev paylaşımı, hangi kuvvetlerin ne zaman kullanılacağı ve operasyon yetkisinin nasıl işleyeceği gibi başlıklar henüz netleşmiş değil.
Son tablo bu nedenle daha temkinli okunmalı. Suudi Arabistan’a yönelik saldırılar üçlü paktı yeniden gündeme taşıdı, ancak şu aşamada Türkiye ve Pakistan’ın Yemen’de ortak bir askerî operasyona katılacağına ilişkin karar yok. Pakistan’ın verdiği mesaj, “anlaşma var ama uygulama mekanizması henüz tamamlanmadı” şeklinde özetlenebilir.
Bir sonraki kritik eşik, Suudi Arabistan’ın üçlü yapı üzerinden resmî yardım istemesi veya ortak komitenin olağanüstü toplanması olabilir. Böyle bir adım gelmeden “Mekke Paktı savaşa girdi” demek doğru değil. Şimdilik anlaşma siyasi ve askerî bir çerçeve olarak yürürlükte; gerçek sahadaki karşılığını ise üç ülkenin vereceği yeni kararlar belirleyecek.