Pakistan’dan Mekke Anlaşması için yeni açıklama: Askerî karşılık henüz masada değil

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki Mekke Savunma Anlaşması, Suudi Arabistan’a yönelik Husi saldırılarından sonra yeniden gündemde. Fakat İslamabad’dan 10 Eylül’de gelen açıklama, bir gün önceki “pakt devreye girebilir” mesajına önemli bir sınır çizdi. Pakistan Dışişleri Bakanlığının haftalık basın toplantısında sözcü Sajjad Haider Khan’a Husilere karşı askerî harekât düşünülüp düşünülmediği birkaç kez soruldu. Khan, Mekke Anlaşması’nın henüz operasyonel mekanizmalarının tamamlanmadığını söyledi.

Bu haberin videosu

▶

Pakistan: Mekke Anlaşması şemsiye anlaşma Video sayfasını aç

▶ 00:32 “Mekke Savunma Paktı devreye girebilir.” ▶ 00:18 Mekke Anlaşmasında 6 sorunun 3’ü kısmen yanıtlandı

Pakistan askerî karşılık planlıyor mu?

Khan’ın yanıtı doğrudan bir operasyon hazırlığına işaret etmiyor. Pakistan’ın Suudi Arabistan’ın egemenliği, toprak bütünlüğü ve güvenliğine desteğini yineleyen sözcü, üçlü savunma yapısının yeni kurulduğunu anlattı. Uygulamanın nasıl işleyeceğini belirleyecek mekanizmaların ve çerçevelerin kurulması gerektiğini söyledi.

Sözcü, Mekke Anlaşması’nı “şemsiye anlaşma” diye tanımladı. Askerî harekâtın hangi şartlarda, hangi ortak kararla ve hangi güçlerle yürütüleceğini belirleyecek ayrıntılar henüz tamamlanmış değil. Pakistan Dışişleri’nin verdiği mesaj, mevcut Husi saldırılarının otomatik biçimde üçlü askerî müdahaleyi başlatmadığı yönünde.

Türkiye Suudi Arabistan Pakistan savunma anlaşması: Bir gün önce ne söylenmişti?

Dawn’ın 9 Eylül’de aktardığı açıklamada Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Asif daha sert bir çerçeve çizmişti. Asif, Yemen’deki çatışmanın Suudi Arabistan’a taşması halinde Mekke Savunma Anlaşması’nın devreye girebileceğini söyledi. Pakistan’ın anlaşmanın şartlarıyla bağlı olduğunu, ihtiyaç doğarsa yükümlülüklerini yerine getireceğini de ekledi.

Ertesi gün Dışişleri Bakanlığı, bu sözlerin alınmış bir askerî karar anlamına gelmediğini açıklaştırdı. Reuters’ın 10 Eylül haberinde de Pakistan’ın Mekke Anlaşması üzerinden Husi saldırılarına askerî karşılık konusunu görüşmediği belirtildi. İslamabad’ın şu aşamada diplomasi ve gerilimi düşürme çizgisini sürdürdüğü aktarılıyor.

Pakistan ile Suudi Arabistan’ın ayrı savunma anlaşması ne getiriyor?

Basın toplantısında dikkat çeken başka bir ayrıntı da Pakistan’ın Suudi Arabistan’la üçlü paktan bağımsız savunma ilişkisiydi. Khan, iki ülke arasında uzun süredir ikili savunma işbirliği bulunduğunu ve bazı Pakistan birliklerinin eğitim ile lojistik görevleri için Suudi Arabistan’da konuşlu olduğunu söyledi.

Bu ilişkinin en yeni resmî belgesi 17 Eylül 2025’te imzalanan Stratejik Karşılıklı Savunma Anlaşması. Pakistan Dışişleri Bakanlığının yayımladığı ortak açıklamada iki ülkeden birine yönelik saldırının diğerine yönelik saldırı sayılacağı belirtiliyor. Riyad ile İslamabad arasındaki karşılıklı savunma taahhüdü, Türkiye’nin katıldığı 2026 tarihli Mekke Anlaşması’ndan önce kurulmuş durumda.

Mekke Anlaşması hangi yeni çerçeveyi kurdu?

Mekke Anlaşması, Pakistan-Suudi Arabistan ikili hattının üzerine Türkiye’yi de ortak savunma yapısına ekliyor. 31 Ağustos’ta İstanbul’da yapılan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi toplantısında üç ülke kolektif caydırıcılık ve savunmayı kurumsallaştırma kararı aldı. Suudi Arabistan’da bir sekretarya kurulacak; ilk üç yıl genel sekreterlik Pakistan tarafından yürütülecek.

Transit Haber’in Mekke Savunma Anlaşması’nın yapısını anlattığı haberinde de bu kurumsal aşama ayrıntılı biçimde aktarılmıştı. Kamuya açık belgelerde ortak savunma ilkesi bulunuyor; buna karşılık her saldırıda hangi askerî unsurun devreye gireceğini belirleyen ayrıntılı bir operasyon şeması yayımlanmış değil.

Husi saldırıları Mekke Anlaşması’nı tetikledi mi?

13 Eylül’de Suudi Arabistan’ın güneyindeki gerilim yeniden yükseldi. Suudi Arabistan Sivil Savunmasının açıklamasına göre Cizan bölgesindeki El-Tuval’da Yemen yönünden gelen bir mermi iki kişiyi yaraladı. Al Jazeera’nın aktardığı Sivil Savunma açıklamasında bir cami, bazı binalar ve araçlarda da hasar oluştuğu belirtildi; Husiler ise Şarura’daki askerî üssü balistik füzeler ve İHA’larla hedef aldıklarını duyurdu. Suudi makamları Husi grubunun Şarura üssüne ilişkin isabet iddiasını doğrulamadı.

Enerji altyapısındaki baskı da sürüyor. Reuters’ın 13 Eylül tarihli enerji haberine göre saldırılarda hasar gören Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol hattı devre dışı kalmaya devam ediyor. Normal koşullarda yaklaşık günde 4 milyon varili Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya taşıyabilen hattın uzun süre kapalı kalması küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 4’ünü etkileyebilir. Buna rağmen 13 Eylül itibarıyla Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan tarafından Mekke Anlaşması’nın askerî hükmünün işletildiğini duyuran ortak bir karar açıklanmadı.

Türkiye için otomatik askerî müdahale var mı?

Türkiye açısından da yeni bir otomatik müdahale kararı yok. Mekke Anlaşması kolektif savunma ve caydırıcılık ilkesi taşıyor. Fakat Ankara’nın Husi hedeflerine karşı hava saldırısı, kara gücü veya başka bir doğrudan operasyon kararı aldığına dair açıklama yapılmadı. Ortak karar alma, görev paylaşımı ve operasyon düzeninin ayrıntıları üzerinde çalışmalar sürüyor.

Transit Haber’in üç ülkenin askerî kapasitesini karşılaştırdığı dosyada, toplam personel ve envanter büyüklüğüne rağmen bu güçlerin tek komuta altında bulunmadığı vurgulanmıştı. Pakistan Dışişleri’nin son açıklaması, bu kurumsal sürecin tamamlanmadığını resmen gösteriyor.

Şimdi hangi gelişmeler izlenecek?

Mekke Anlaşması bakımından izlenecek somut işaretler değişmedi: Suudi Arabistan’ın üçlü anlaşma üzerinden resmî yardım talebinde bulunması, Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin olağanüstü toplantıya çağrılması veya üç ülkenin ortak askerî karar açıklaması. 13 Eylül’deki yeni saldırılar ve petrol hattındaki kesinti baskıyı artırdı, fakat kamuya açık kayıtlarda bu üç adımdan biri henüz duyurulmadı. Pakistan’ın 10 Eylül’de açıkladığı “askerî karşılık görüşülmedi” tutumu da resmen değiştirilmiş değil.

Pakistan ile Suudi Arabistan’ın 2025’ten beri yürürlükte olan ikili karşılıklı savunma anlaşması ayrı; Türkiye’nin de taraf olduğu 2026 tarihli Mekke Savunma Anlaşması ayrı bir yapı. Yeni Husi saldırıları iki savunma düzenlemesini de yeniden gündeme taşıdı. Üçlü paktın kamuya açıklanan kurumsal aşaması ise sekretarya, ortak faaliyetler ve kolektif caydırıcılığın geliştirilmesiyle sınırlı kalıyor; 13 Eylül itibarıyla ortak bir askerî operasyon ilan edilmiş değil.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Husiler Türkiye ve Pakistan’ı Yemen’e müdahaleye karşı uyardı

İsrailli Arap yazar Wattad: Diplomatik olarak çatışsalar da Türkiye ile İsrail’in hala ortak çıkarları var

Yunan basınından ABD’ye Türkiye’ye karşı askerî işbirliği çağrısı

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın genelkurmay başkanları toplanıyor