Kimler kimlerle beraber
Yunanistan İsrail askeri işbirliği son günlerde peş peşe gelen ziyaretlerle yeniden gündemin merkezine yerleşti. Yunanistan Genelkurmay Başkanı Dimitrios Houpis önce İsrail’e gitti, ardından aynı hafta Kıbrıs Rum Kesimi’ne geçti. Ankara ise bu hattaki askerî faaliyetlerin yakından izlendiğini resmî olarak açıkladı.
Houpis’in İsrail programı yalnız protokol görüşmelerinden oluşmadı. Yunan Genelkurmay Başkanı, İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ve Savunma Bakanlığının üst düzey yöneticileriyle temas kurdu. Görüşmelerin ana gündemini iki ülke arasındaki askerî işbirliği, eğitim, savunma sanayisi ve güvenlik koordinasyonu oluşturdu. İsrail ile Yunanistan arasındaki ilişki zaten ortak tatbikatlar ve silah tedariki üzerinden yıllardır genişliyordu; son ziyaret bu trafiğin üst düzeyde devam ettiğini gösterdi.
İsrail temasının hemen ardından Houpis Kıbrıs Rum Kesimi’ne geçti. Rum tarafındaki askerî ve siyasi yetkililerle görüşen Yunan komutan, bölgede konuşlandırılan Yunan birliklerini de ziyaret etti. Programda dört F-16 savaş uçağı ile Nikiforos Fokas fırkateyninin yer alması dikkat çekti. Böylece Atina-Tel Aviv-Kıbrıs Rum Kesimi hattındaki askerî trafik aynı hafta içinde birbirine bağlandı.
Askerî yakınlaşma yalnız ziyaretlerle sınırlı değil. Atina, İsrail’den 3,5 milyar avroya kadar çıkabilecek çok katmanlı bir hava savunma sistemi almaya hazırlanıyor. “Achilles Shield” adı verilen yeni savunma mimarisinde İsrail yapımı radar ve füze sistemlerinin önemli rol üstlenmesi planlanıyor. Spyder, Barak MX ve David’s Sling gibi sistemler Yunan basınında bu yapının olası unsurları arasında gösteriliyor.
Ankara’nın yakından izlediği konulardan biri Ege’deki askerî denge. Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler, Yunanistan ile İsrail arasındaki askerî faaliyetlerin ve Türkiye’nin hak ve menfaatlerini etkileyebilecek gelişmelerin takip edildiğini bildirdi. Türkiye ayrıca Doğu Ege’deki bazı adaların gayri askeri statüsüne ilişkin tezini koruyor ve yeni silahlanma adımlarını bu çerçevede değerlendiriyor.
Atina ise Türkiye’nin bu yaklaşımını kabul etmiyor ve savunma yatırımlarını kendi egemenlik ve güvenlik hakkı kapsamında görüyor. Önümüzdeki dönemde asıl takip edilecek konu, İsrail’den alınacak hava savunma sistemlerinin hangi bölgelerde konuşlandırılacağı ve üçlü askerî temasların ne kadar kurumsal bir yapıya dönüşeceği olacak.
Son temaslar artık yalnız iki ülkenin savunma ilişkisi olarak okunmuyor. Houpis’in İsrail’den Kıbrıs Rum Kesimi’ne geçen ziyaret rotası, Ankara’nın Ege ve Doğu Akdeniz’de aynı anda izlediği daha geniş bir güvenlik hattını yeniden görünür hale getirdi.
Önümüzdeki haftalarda Atina’nın İsrail’den alacağı sistemlerin takvimi ve konuşlanma planları yakından izlenecek. Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias, yeni hava savunma mimarisinin yaklaşık 35 ay içinde tam kapasiteye ulaşmasını hedeflediklerini açıkladı. Bu süre boyunca tedarik, eğitim ve entegrasyon görüşmelerinin İsrail ile askerî temasları daha da yoğunlaştırması bekleniyor. Ankara’nın değerlendirmesi ise sahadaki somut konuşlanmalara göre şekillenecek.