Husilere karşı savaşa Mısır ve BAE de dahil oluyor, Suriye kararsız

Yemen savaşı nedeniyle Suudi Arabistan’ın bölgesel ortaklarından destek arayışı yeni bir aşamaya geldi. Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, 17 Ekim Cumartesi günü yaptığı açıklamada Suudi Arabistan’dan talep gelirse ülkenin savunmasına katkıda bulunmak üzere parlamentonun yetkisini istedi. Reuters'ın 17 Ekim haberine göre Mısır Meclisi bunun üzerine olağanüstü toplantı çağrısı yaptı. Bir gün sonra Kahire’den daha kapsamlı bir destek açıklaması geldi.

Yemen savaşı: Mısır'ın Suudi Arabistan'a askerî desteği hangi aşamada?

Sisi, 17 Ekim’de Mısır Askerî Akademisindeki mezuniyet töreninde, Suudi Arabistan’ın güvenliğinin ve istikrarının zarar görmesine izin vermeyeceklerini söyledi. Reuters’ın aktardığı konuşmada Cumhurbaşkanı, Mısır’ın savunma amacıyla harekete geçmeye hazır olduğunu, böyle bir görev için de milletvekillerinin izninin gerektiğini belirtti. Parlamentodan istediği yetki, Riyad’ın ileride yapabileceği bir savunma yardım talebine hazırlık niteliği taşıyor.

18 Ekim Pazar günü Sisi’nin başkanlığında toplanan Mısır Ulusal Savunma Konseyi, Cumhurbaşkanlığının yayımladığı resmî açıklamada Suudi Arabistan’ın güvenliğini, toprak bütünlüğünü ve kutsal mekânlarını korumaya yönelik gerekli ve mümkün desteğin sağlanacağını duyurdu. Konsey aynı açıklamada gerilimi düşürmek için siyasî ve diplomatik girişimlerin yoğunlaştırılmasını da kararlaştırdı.

Bu iki adım farklı yetkileri ilgilendiriyor: Ulusal Savunma Konseyinin ilan ettiği dayanışma ve destek siyasî kararı, Sisi’nin istediği parlamento yetkisi ise muhtemel askerî görevin iç hukuk aşaması. Reuters'ın 18 Ekim güncellemesine göre milletvekillerinin pazar günü yapılması beklenen oylamaya ilişkin görüşmelerinin pazartesi devam etmesi öngörülüyor. Kahire’nin 17 ve 18 Ekim açıklamaları, Suudi Arabistan’ın savunulmasına ve bunun için gerekli yetkinin alınmasına odaklanıyor.

BAE ile Suudi Arabistan arasında hangi Yemen anlaşması konuşuluyor?

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) tarafındaki gelişme, doğrudan resmî açıklamadan değil, The Guardian'ın 17 Ekim tarihli haberinden geliyor. Gazetenin Yemen’deki kaynaklarına dayandırdığı bilgiye göre BAE, ülkenin güneyindeki Husi karşıtı bazı hükümet yanlısı güçlere yaptığı ödemeleri yeniden başlatmayı; Suudi Arabistan da bu güçlere hava koruması sağlamayı kabul etti.

Haberde özellikle Dev Tugayları olarak bilinen güneyli birliklerin geçmişte BAE’den eğitim ve finansman aldığı aktarılıyor. BAE, ocak ayında Yemen içindeki operasyonlardan çekildiğini açıklamış ve bu birliklere verdiği mali desteği kesmişti. Guardian’ın bildirdiği yeni finansman-hava desteği düzenlemesi, iki Körfez ülkesi arasında Yemen’in geleceği konusunda yaşanan ayrılığın ardından geliyor. BAE’nin adı geçen güçlere yeniden ödeme yapmasıyla Suudi Arabistan’ın sağlayacağı hava desteği aynı haberin iki unsuru. Anlaşmanın kapsamına ilişkin ayrıntılar gazetenin yerel kaynak aktarımına dayanıyor.

Suriye'ye asker gönderme önerisi neden tartışılıyor?

Şam’ın Yemen savaşı ile bağlantısı, Suudi Arabistan’ın Husi güçlerine karşı askerî yardım arayışına dayanıyor. Riyad’ın Şam’dan asker istediği iddiası Reuters ve Axios'ın 7 Ekim haberleriyle duyurulmuştu. Bu görüşmelere dair ilk dosyada Ahmed Şara’nın 6 Ekim’deki Riyad ziyareti, askerî yardım seçenekleri ve kaynakların aktardığı olası birlik konuşlandırması anlatılmıştı.

16 Ekim’de Foreign Policy'de yayımlanan analizinde Ahmad Sharawi, Şam’ın Yemen savaşına asker göndermesinin askerî fayda ve güvenlik maliyetlerini değerlendirdi. Sharawi’ye göre Suriye’de Esad yönetimine karşı savaşmış birliklerin Yemen’in dağlık alanlarında, uzun yıllardır kendi topraklarında çatışan Husilere karşı aynı üstünlüğü sağlaması güç olabilir. Yazar, Suriye yönetiminin iç savaştan çıkış ve yeniden yapılanma döneminde İran bağlantılı gruplarla yeni bir çatışma cephesi açmak zorunda kalabileceğini savunuyor. Olası müdahalenin risklerine ilişkin bu değerlendirme Sharawi’ye ait. Suriye başlığı 7 Ekim’deki asker seçeneği haberinden bu yana gündemde ve 16 Ekim yazısı tartışmaya risk analizi ekliyor.

Türkiye ve Mekke Savunma İttifakı bu tabloda nerede?

Türkiye’nin Yemen savaşı çevresindeki gelişmelerle doğrudan diplomatik bağlantısı, Suudi Arabistan ve Pakistan’la imzaladığı Mekke Savunma Anlaşması. Üç ülkenin ittifakın kurumsal yapısına ilişkin İstanbul kararları kapsamında ortak komite toplanmış, 31 Ağustos tarihli resmî ortak açıklamayla Suudi Arabistan’da sekretarya kurulması üzerinde anlaşılmıştı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, yapının NATO yükümlülüklerinin yerini almayacağını da açıklamıştı.

Bu işbirliği, Suudi Arabistan’ın savunma kapasitesini ve bölgedeki güvenlik koordinasyonunu ilgilendiriyor. Kahire’de gündeme gelen parlamento yetkisi, The Guardian’ın haberleştirdiği BAE finansmanı ve Şam’da değerlendirilen birlik gönderme seçeneği ise farklı ülkelerin kendi karar süreçlerine ait. Türkiye’nin ittifak kapsamındaki teknik savunma ve güvenlik işbirliğinin ayrıntıları da daha önce ayrı haberlerde kamuya yansıdı.

Husi saldırıları ve Riyad'ın destek arayışı

Ekim ayında Husilerin Suudi Arabistan’da Riyad Uluslararası Havalimanı ve Aramco altyapısını hedef alması, Mısır’ın açıklamalarının doğrudan güvenlik bağlamını oluşturuyor.

Reuters’a göre Mısır ve Suudi Arabistan liderleri 15 Eylül’deki görüşmelerinde Kızıldeniz’de seyrüsefer ve bölgesel güvenlik konularını da ele aldı. Kahire geçmişte, 2015’te Yemen’deki uluslararası alanda tanınan hükümeti desteklemek için kurulan Suudi öncülüğündeki koalisyona katılmıştı; Reuters bu dönemdeki Mısır muharebe rolünü sınırlı olarak nitelendiriyor.

Yemen’de hükümetin bulunduğu Aden de son günlerde füze saldırıları yaşadı. 15 Ekim'de Aden'deki hükümet sarayına düzenlenen saldırıda beş kişinin öldüğü, 16 kişinin yaralandığı açıklandı. The Guardian’ın haberine göre 16 Ekim’de de Aden Havalimanı’na, bir yolcu uçağı kalkışa hazırlanırken iki füze düştü; olayda can kaybı bildirilmedi.

18 Ekim itibarıyla Yemen savaşı çevresinde somutlaşan Mısır adımı, resmî savunma desteği kararı ve parlamento yetkisi talebi. BAE-Suudi düzenlemesinin içeriği Guardian’ın Yemenli kaynaklarına, Suriye’nin müdahalesine ilişkin maliyet hesabı ise Foreign Policy’deki analize dayanıyor. Bu üç gelişmenin uluslararası hukuk, askerî komuta ve saha uygulaması bakımından sonuçları her ülkenin kendi süreçleri içinde şekillenecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Husiler Yemen hükümetinin sarayını vurdu: 5 ölü, 16 yaralı

Trump Türkiye’yi Husilerle savaştırmak mı istiyor? Açıklamaları olay yarattı

Mekke Anlaşması Suudi Arabistan’ın kara gücü açığını kapatabilir mi?

Suudi diplomat İran’ı Husi saldırılarını teşvik etmekle suçladı