Güney Afrika’da yabancı işçi denetimi: 114 işyerinden yalnızca 3’ü uyumlu

Güney Afrika’nın dokuz eyaletinde aynı gün yürütülen çalışma ve göç denetimlerinin bilançosu açıklandı. Ülke genelinde 114 işyeri kontrol edildi; üç işyeri incelenen bütün alanlarda uyumlu bulundu. Operasyonlarda 137 yabancı gözaltına alındı. Güney Afrika Çalışma ve İstihdam Bakanlığı’nın 25 Temmuz tarihli bilançosu, işlemlerin 24 Temmuz’da eş zamanlı yapıldığını ve yeni denetimlerin süreceğini kaydetti.

Açıklanan 137 sayısı, bütün yabancı çalışanların gözaltına alındığı şeklinde okunmamalı. İşyerlerinde 4 bin 291 Güney Afrikalı ile 546 yabancı çalışan vardı. Her dosyanın kesin hukuki sonucu henüz paylaşılmadı.

İlk eş zamanlı denetim dokuz eyaleti kapsadı

Resmî programa göre Çalışma ve İstihdam Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Güney Afrika Polisi, belediye ekipleri ve Sınır Yönetimi Kurumu denetimlere katıldı. Yetkililer uygulamayı, dokuz eyalette aynı anda yürütülen ilk koordineli ve çok kurumlu çalışma-göç operasyonu olarak tanımladı.

Sahada 164 çalışma müfettişi, 47 göç memuru, 123 polis, 56 belediye veya kolluk görevlisi ve iki sınır yönetimi görevlisi çalıştı. Ekipler işyerlerinin istihdam kayıtlarını, çalışanların ülkedeki statüsünü, çalışma hakkını, ücretleri, mesai düzenini, iş güvenliğini ve sosyal koruma kayıtlarını birlikte inceledi.

Üç işyeri hangi ölçüte göre uyumlu bulundu

“114 işyerinden üçü uyumlu” verisi, diğer 111 işyerinin tamamında belgesiz yabancı çalıştırıldığı sonucunu vermiyor. Tam uyum değerlendirmesi; göç mevzuatıyla beraber iş sağlığı ve güvenliği, iş kazası tazminatı, işsizlik sigortası, temel çalışma koşulları, ulusal asgari ücret ve belediye kurallarını kapsıyor. Bir işyeri bu alanlardan birinde eksik bulunduğunda tam uyumlu gruba giremedi.

Bakanlık verilerini aktaran IOL haberine göre ekipler 119 bildirim, 10 işi durdurma bildirimi ve 29 aykırılık bildirimi düzenledi. İş sağlığı ve güvenliği uyumu yüzde 2,6; iş kazası ve meslek hastalığı tazminat sistemi uyumu yüzde 9; UIF uyumu yüzde 0,2 ölçüldü. Temel çalışma koşulları, asgari ücret ve sektörel hükümleri içeren alandaki oran yüzde 31’de kaldı. Bir işyerinde birden fazla mevzuat başlığının ihlal edilmiş olabilmesi, tam uyum sayısındaki düşüklüğün arka planını oluşturuyor. Rakamlar ulusal operasyonun toplu sonucu; her ildeki sektör, işyeri veya çalışan dağılımı aynı ayrıntıda yayımlanmadı.

İşveren de gözaltına alındı

Tshwane’deki Korteks Textiles denetimi, uygulamanın sırf yabancı çalışanlara yönelmediğini ortaya koydu. Müfettişler düşük ücret, karşılığı ödenmeyen uzun mesai, UIF ve tazminat fonuna kayıtsızlık, sözleşme eksikliği ve kişisel koruyucu donanım sağlanmaması iddialarını tutanağa geçirdi. Şirket yöneticisi belgesiz yabancı çalıştırdığı iddiasıyla, sekiz yabancı ise belgesiz statü şüphesiyle gözaltına alındı.

Hükümetin yaklaşımında talebi oluşturan işverene de işlem yapılması bulunuyor. Geçerli çalışma hakkı olmayan kişiyi işe alan şirket, göç mevzuatının yanında ücret, kayıt ve iş güvenliği hükümleri bakımından da soruşturmayla karşılaşabiliyor. Gözaltı, tek başına mahkûmiyet veya otomatik sınır dışı kararı sayılmıyor; kişinin statüsü ile işverenin sorumluluğu ayrı süreçlere tabi.

Yasal statüdeki yabancıların çalışma hakları sürüyor

Operasyon, yabancı çalışanlara yönelik genel bir çalışma yasağı getirmedi. Güney Afrika hükümetinin yabancı istihdamına ilişkin çerçevesi, ülkedeki çalışma standartları ve haklarının vatandaşlar ve yabancı çalışanlar için aynı biçimde uygulanmasını öngörüyor. İşveren, yabancı çalışan işe başlamadan önce ilgili ve geçerli çalışma vizesini görmeli; ücret, sözleşme ve sosyal koruma yükümlülüklerini de yerine getirmeli.

Meclise sunulan yabancı çalışan kotaları ve daha yüksek işveren cezaları ise ayrı bir tasarı dosyası. Employment Services Amendment Bill B16-2026 mayıs sonunda parlamentoya verildi, fakat 24 Temmuz denetiminin rakamları mevcut çalışma ve göç kurallarının uygulanmasından doğdu. Tasarıdaki hükümlerin yürürlükteki kural gibi sunulması doğru olmaz.

Türk çalışanlar ve işverenler neyi kontrol etmeli

Ülkede çalışan veya iş kuran Türk vatandaşları, vize belgesindeki faaliyet türü ile fiilen yapılan işin aynı olmasına bakmalı. Ziyaretçi ya da turistik statü, ücretli işe başlamak için çalışma izninin yerine geçmiyor. Bakanlığın haziran ayındaki önceki Tshwane denetiminde üç yabancı, ziyaretçi vizesiyle çalıştığı iddiasıyla işleme alındı.

• Pasaport, geçerli vize veya izin kararı ile çalışma hakkını kanıtlayan belgeyi erişilebilir tutun.
• İşveren adı, görev, işyeri ve faaliyet türünün izin şartlarıyla uyuştuğunu kontrol edin.
• İmzalı sözleşme, maaş bordroları ve ödeme kayıtlarının bir kopyasını saklayın.
• UIF, tazminat fonu ve iş sağlığı-güvenliği kayıtlarının işveren tarafından tamamlanıp tamamlanmadığını sorun.
• Turist veya ziyaretçi statüsüyle ücretli işe başlamayın; uygun çalışma iznini işe başlamadan önce tamamlayın.
• Statü hakkında işlem yapılırsa yerel göç ve çalışma hukuku desteği alın; gözaltıyı kesin sınır dışı kararı gibi kabul etmeyin.

Çalışma hakkı ile oturum belgesinin birlikte ele alındığı uygulamalar için Transit Haber’in İtalya Single Permit haberine bakabilirsiniz. İşveren kaydı ve izin süresinin dosyayı nasıl etkilediğini Polonya çalışma izni incelemesinde, iş arama izni ile işe başlama hakkı arasındaki farkı BAE iş arama vizesi rehberinde okuyabilirsiniz.

Yeni bilanço, 24 Temmuz’daki operasyonu sırf yabancı işçi gözaltıları üzerinden okumayı güçleştiriyor. Denetim tablosunun büyük kısmı işverenlerin ücret, sigorta, iş güvenliği ve kayıt yükümlülüklerine uzanıyor. Bakanlık benzer kontrollerin bütün eyaletlerde devam edeceğini duyurdu; sonraki aşamada gözaltına alınanların hukuki durumu ve işyerlerine kesilecek yaptırımlar izlenecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Macaristan misafir işçi oturum izni durduruldu

Flandre’de Belçika Single Permit başvurularına 180 euro yeni ücret

Slovakya çalışma ve oturum izni için 15 Temmuz reformu

Polonya oturum başvurusunda MOS portalı dönemi: Dosya artık portaldan hazırlanacak