Kamboçya’da dolandırıcılık merkezinden kurtuldu, havaalanında 4 bin dolar istediler

Kamboçya vize süresi aşımı bu kez, çevrim içi dolandırıcılık merkezlerinden kurtarılan insanların ülkelerine dönememesine yol açan ikinci bir kriz olarak gündemde. The Guardian’ın 20 Ağustos 2026 tarihli saha dosyasında Liberia vatandaşı 27 yaşındaki Emmanuel, meşru bir grafik tasarım işi vaadiyle Kamboçya’ya geldiğini, pasaportu ile telefonuna el konulduğunu ve bir dolandırıcılık merkezinde çevrim içi yatırım dolandırıcılığı yapmaya zorlandığını anlattı. Yaklaşık bir yıl sonra düzenlenen operasyonların ardından merkezden çıktığını söyleyen Emmanuel, ailesinin dönüş bileti için para toplamasına rağmen havaalanında ülkeyi terk edemediğini belirtti.

Kamboçya vize süresi aşımı nasıl 4 bin dolara çıktı?

Emmanuel’in Guardian’a verdiği bilgiye göre görevliler, vizesinin zorla tutulduğu dönemde sona ermiş olması nedeniyle kendisinden yaklaşık 4.000 dolar fazla kalış cezası ödemesini istedi. Parayı ödeyemediği için uçağa binemediğini söyledi. Bu tutar Guardian’ın görüştüğü mağdurun kendi dosyasına ilişkin anlatımı; Kamboçya’daki bütün mağdurlar için tek ve sabit bir ceza tarifesi olarak okunmamalı.

Guardian’ın dosyası, Emmanuel’den istendiği anlatılan yaklaşık 4.000 dolarlık bedelin bütün mağdurlara uygulanan sabit bir tarife olduğunu söylemiyor; rakam bu kişinin kendi dosyasına ait.

Guardian, Kamboçya’da Afrika, Latin Amerika ve Asya’dan gelen çok sayıda kişinin pasaport, para ve geçerli vize olmadan Phnom Penh’e ulaştığını; bazı kişilerin sokakta kaldığını, bazı kişilerin ise göçmenlik merkezlerinde tutulduğunu aktarıyor. Haberde, zorla çalıştırıldıkları sırada işlemeye başlayan fazla kalış cezalarının binlerce dolara ulaşabildiği ve çıkış parasını bulamayan kişilerin yeniden dolandırıcılık merkezlerine dönme riskiyle karşı karşıya kaldığını yazıyor.

Amnesty 73 mağdur için ne buldu?

Amnesty International’ın 9 Haziran 2026’da yayımladığı araştırma, 16 ülkeden 73 kişinin anlatımını inceledi. Kuruluş, görüştüğü 73 kişinin hiçbirinin Kamboçya makamlarınca insan ticareti mağduru olarak tanınmadığını, kendi değerlendirmesine göre ise tamamının uluslararası tanımdaki göstergeleri taşıdığını bildirdi. Raporda merkezlerden çıkan kişilerin bir bölümünün sokakta kaldığı, bir bölümünün aşırı kalabalık göçmenlik merkezlerinde tutulduğu ve koruma hizmetlerine erişemediği kaydedildi.

Amnesty’nin araştırması, 86 dolandırıcılık merkezinden 24’ünde devlet müdahalesine ilişkin kanıt buldu. Kuruluşa göre operasyonlar binlerce kişinin serbest kalmasını sağladı ancak mağdur tespiti ve sonrasındaki destek aynı hızda ilerlemedi. Bu sonuç, Kamboçya vize süresi aşımı tartışmasının sadece göç kuralına indirgenemeyeceğini; kişinin vizesinin hangi koşullarda sona erdiğinin de incelenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Kamboçya hükümeti suçlamalara ne diyor?

Kamboçya yönetimi Amnesty’nin genel değerlendirmesini kabul etmiyor. Reuters’ın 8 Haziran tarihli haberine göre çevrim içi dolandırıcılıkla mücadeleden sorumlu üst düzey yetkili Chhay Sinarith, raporu seçici ve tek taraflı olarak niteledi. Hükümet, ülke çapındaki operasyonlarda kumarhane ruhsatlarının iptal edildiğini, şüpheliler hakkında dava açıldığını ve çok sayıda yabancının sınır dışı edildiğini veya gönüllü ayrıldığını savunuyor.

Reuters, Amnesty’nin bütün iddialarını ve hükümetin bütün rakamlarını bağımsız olarak doğrulamadı. Buna karşılık haber ajansının Kamboçya’da boşaltılmış veya ele geçirilmiş merkezlerde yaptığı gözlemler ve görüştüğü kişiler, ağır kötü muamele ile endüstriyel ölçekte dolandırıcılığa ilişkin kanıtlar bulunduğunu aktarıyor.

İnsan ticareti mağduru vize ihlali nedeniyle cezalandırılabilir mi?

Birleşmiş Milletler insan hakları sistemi, zorla suç işletilen kişilerin yaptıkları eylem veya düzensiz göç statüsü üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini savunuyor. OHCHR’nin 20 Şubat 2026 tarihli raporu, Güneydoğu Asya’daki çevrim içi dolandırıcılık merkezlerinde insan ticareti, kölelik ve zorla suç işletme vakalarının sürdüğünü; serbest bırakılan kişilerin de yeni hak ihlalleri yaşayabildiğini kaydediyor. BM yaklaşımı, mağdurların sömürü sonucu işlemek zorunda kaldıkları suçlar nedeniyle cezalandırılmaması ilkesini temel koruma ölçütlerinden biri olarak ele alıyor.

Bu ilke her fazla kalış cezasını kendiliğinden ortadan kaldıran tek tip bir göç kuralı değil. Mağdurun gerçekten insan ticareti kapsamında tanınması, nasıl ülkeye girdiği, pasaportuna el konulup konulmadığı ve vize süresini kendi iradesi dışında aşıp aşmadığı dosya bazında ele alınıyor. Kamboçya’daki mevcut tartışmanın merkezinde de bu mağdur tespitinin yeterince yapılmadığı iddiası bulunuyor.

Sahte iş teklifleri neden aynı noktaya çıkıyor?

Scam merkezlerine götürülen kişilerin önemli bölümü yolculuğa suç işlemek amacıyla başlamıyor. Guardian’daki Emmanuel örneğinde teklif grafik tasarım işi olarak sunuldu. Transit Haber’in Rusya’ya sahte iş vaadiyle götürülen Perulular dosyasında da iş tanımı ile varıştan sonraki gerçek faaliyet arasında büyük fark bulundu. Ukrayna’ya yüksek maaş vaadiyle giden Arjantinli örneğinde pasaportun başlangıçta çalışanın elinde olmaması ve geri dönüş güçlüğü gündeme gelmişti.

Benzer bir başka dosyada, Güney Kore E-8 vizesi adı kullanılarak 222 kişiden para toplanmıştı. Kamboçya’daki merkezler daha ağır bir aşamayı ortaya koyuyor: sahte iş ilanı para almakla sınırlı kalmayıp kişiyi başka ülkeye taşıyıp pasaportuna el koymak ve zorla suç işletmek için de kullanılabiliyor. İşverenin gerçek tüzel kişiliği, çalışma izni türü, işyeri adresi ve sözleşmenin hangi resmî kanal üzerinden yürüdüğü yolculuktan önce ayrı ayrı doğrulanmalı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İş var diye Kuveyt’e gitti, 18 gün kilitli odada tutuldu

İş vereceğiz diye Rusya’ya götürdüler: 114 kişi ortadan kayboldu

Size de uyarı mektubu her an gelebilir, cezası 2 yıldan başlıyor

Yüksek maaşlı iş diye götürüp pasaportlarına el koyuyorlar