Türkiye İsrail çatışmasından son anda dönüldü!

Türkiye İsrail çatışmasızlık mekanizması, 18 Ağustos’ta Suriye’de yaşanan Abu al-Duhur saldırısının ardından yeniden gündeme geldi. ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, İsrail savaş uçaklarının Türkiye sınırına doğru hareket ettiği sırada Ankara’nın saldırıdan önceden haberdar olmadığını söyledi. Barrack’a göre yanlış bir değerlendirme, iki ülkenin askerî unsurlarını doğrudan karşı karşıya getirebilecek kadar ciddi bir risk yarattı.

İsrail, Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre uzaklıktaki Abu al-Duhur askerî hava üssünü vurdu. Suriye devlet medyası pist ve depo alanlarına sekiz hava saldırısı düzenlendiğini bildirdi. Ankara saldırıyı kınarken Barrack, Türkiye’nin kuzeye yönelen İsrail uçaklarını kendi güvenliği açısından tehdit olarak değerlendirebileceğini anlattı. Tarafların o aşamada karşılıklı askerî hamleye yönelmemesi daha büyük bir çatışmayı önledi.

Washington şimdi var olan temas düzenini güçlendirmek istiyor. Planın yalnız Türkiye ile İsrail arasında bir telefon hattından ibaret olması beklenmiyor. Barrack’ın anlattığı modelde Suriye de iletişim zincirine dahil edilecek; operasyonlar sırasında hızlı bilgi paylaşımı sağlanacak ve sahadaki hareketlerin yanlış yorumlanması önlenmeye çalışılacak. Mekanizmanın nerede çalışacağı ve askerî temsilcilerin doğrudan mı, ABD üzerinden mi temas kuracağı açıklanmadı.

İsrail tarafı Abu al-Duhur saldırısının gerekçesini Türk birliklerinin bu üsse konuşlanabileceği yönündeki kaygıyla ilişkilendirdi. Associated Press’in aktardığı İsrail açıklamasında, olası Türk konuşlanmasının engellenmesinin hedeflendiği belirtildi. Türkiye ise o aşamada üsse asker gönderip göndermeyeceğine dair ayrı bir duyuru yapmadı. Ankara’nın resmî çizgisi Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğünün korunması yönünde kaldı.

Türkiye ile İsrail arasında Suriye sahasında daha önce de istenmeyen olayları önlemek için temas kanalı oluşturulmuştu. Yeni çalışma, önceki hattın tek başına yeterli görülmediğini ortaya koyuyor. ABD, Suriye’yi de kapsayan daha düzenli bir iletişim mimarisi kurarak uçuşlar, askerî hareketlilik ve olası operasyonlar hakkında tarafların birbirini daha hızlı bilgilendirmesini hedefliyor. Bu girişim diplomatik normalleşme anlaşması değil. Türkiye ile İsrail’in Suriye’nin geleceği, İsrail’in askerî operasyonları ve Ankara’nın Şam yönetimiyle güvenlik ilişkisi konusunda ciddi görüş ayrılıkları sürüyor. Yeni hattın temel amacı siyasi sorunları çözmekten çok, aynı hava sahası ve çevresinde faaliyet gösteren güçlerin yanlış hesaplama nedeniyle çatışmaya girmesini engellemek. Abu al-Duhur olayı da bu ihtiyacın ne kadar somut hale geldiğini gösteren son örnek oldu.

Barrack’ın açıklamasındaki en somut risk, ön bildirim eksikliğiydi. Ankara’nın İsrail uçaklarının rotasını kendi güvenliğine yönelik yaklaşan bir hareket olarak okuması halinde Türk hava unsurlarının devreye girmesi ihtimali doğabilirdi. ABD’nin kurmaya çalıştığı yeni düzen tam da bu tür dakikalar içinde büyüyebilecek yanlış okumaları azaltmayı hedefliyor. Hangi operasyonların önceden bildirileceği ise henüz kamuoyuna açıklanmadı.