İsrail Türkiye’yi uyardı, TSK Fırat’a köprü kurdu

Türk Silahlı Kuvvetleri ile Suriye ordusunun 30 Ağustos’ta Deyrizor’un Meyadin bölgesinde tamamladığı Fırat yüzer köprü, Türkiye-İsrail geriliminin yaşandığı Suriye sahasında yeni bir güvenlik tartışmasına girdi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu 19 Ağustos’ta Türkiye’nin Suriye’de güneye doğru askerî varlık kurmasına izin vermeyeceklerini söylemişti. Middle East Eye’ın 1 Eylül tarihli haberine göre Türk askerleri daha sonra Deyrizor’a giderek köprünün kurulumunda görev aldı; Türk zırhlıları geçişi kullandı ve sahada Türk dronları uçtu. Middle East Eye, İsrail’in bu faaliyete askerî karşılık vermediğini de bildirdi.

İsrail Türkiye’ye hangi uyarıyı yaptı?

İsrail’in uyarısı Deyrizor’daki köprüden yaklaşık on gün önce geldi. Reuters’ın 20 Ağustos tarihli haberine göre İsrail, Suriye’nin kuzeybatısındaki Ebu Zuhur askerî havaalanını vurduktan sonra Netanyahu Türkiye’nin askerî varlığının güneye doğru ilerlemesini tehdit olarak gördüklerini söyledi. İsrail tarafı, havaalanında Türk unsurlarının konuşlanacağı yönünde bilgi aldığını savundu. Ankara ve Şam ise Ebu Zuhur’da kalıcı Türk üssü kurulacağı iddiasını reddetti; Türk personelinin eğitim ve teknik işbirliği kapsamında sahayı ziyaret ettiğini açıkladı.

Netanyahu’nun açıklamasında kullanılan sınır, belirli bir il veya koordinattan çok Türkiye’nin askerî yerleşiminin güneye genişlemesine bağlandı. İsrail’in hava saldırısı da bu mesajın askerî araçlarla desteklenmesi olarak sunuldu. Kamuya açık İsrail açıklamalarında Deyrizor’daki geçici köprü projesinin adı verilmedi. Sivil ulaşım amacı taşıyan istihkâm faaliyetlerinin aynı kategoride değerlendirileceğine ilişkin ayrı bir açıklama da yapılmadı.

Türk askeri Deyrizor’da ne yaptı?

Köprünün varlığı ve iki ordunun ortak çalışması resmî kaynaklarla doğrulanmış durumda. Suriye’nin resmî haber ajansı SANA, yeni yüzer köprünün Meyadin’de Fırat’ın iki yakasını bağladığını ve Suriye ordusuyla Türk ordusunun işbirliğiyle tamamlandığını duyurdu. Suriye Savunma Bakanı Murhaf Ebu Kasra, geçişin Deyrizor’daki ulaşım yükünü azaltmak için kurulduğunu söyledi.

Anadolu Ajansı da Şam Büyükelçisi Nuh Yılmaz’ın açıklamasına dayanarak projenin 30 Ağustos’ta tamamlandığını bildirdi. Yılmaz bunun iki ordunun birlikte gerçekleştirdiği ikinci köprü projesi olduğunu söyledi. Yeni geçiş, sel nedeniyle kullanılamaz hale gelen önceki hattın yerine kuruldu. Arab News de köprünün tamamlandığını ve projenin iki ülkenin askerî birimleri tarafından yürütüldüğünü bağımsız olarak aktardı.

Middle East Eye sahadaki hangi ayrıntıları aktardı?

Middle East Eye’ın haberinde resmî duyurularda bulunmayan güvenlik ayrıntıları yer aldı. Gazetenin konuştuğu kaynaklara göre Türk askerleri köprünün kurulumu için Deyrizor’a geçti, Türk ve Suriye bayrakları sahaya dikildi, Türk zırhlı araçları geçişi test etti ve Türk dronları birliklerin üzerinde uçtu. SANA, Anadolu Ajansı ve Arab News bu ayrıntıları ayrı ayrı teyit etmedi. Türk askerleri, zırhlı araçlar ve dronlara ilişkin bölüm yalnız Middle East Eye’ın görüştüğü kaynaklara dayanıyor.

Aynı haberde İsrail’in Deyrizor’daki faaliyete askerî müdahalede bulunmadığı yazıldı. Açık kaynaklarda 3 Eylül itibarıyla İsrail ordusundan Meyadin’deki yüzer köprüye yönelik bir saldırı duyurusu bulunmuyor. İsrail makamlarının köprü projesi hakkında özel bir resmî değerlendirmesi de yayımlanmış değil. Mevcut açıklamalar, İsrail’in önceki uyarısını geri çektiğini veya Suriye politikasını değiştirdiğini söylemeye yetmiyor.

Deyrizor’daki faaliyet İsrail’in çizdiği sınırı geçti mi?

Netanyahu’nun 19 Ağustos’taki uyarısı kalıcı askerî yerleşim ve güneye doğru genişleme üzerinden kuruldu. Meyadin’deki çalışma ise Türkiye ve Suriye tarafından geçici ulaşım altyapısı ve ortak istihkâm faaliyeti olarak tanımlandı. Şu ana kadar köprü sahasında Türk hava savunma sistemi, kalıcı üs veya sürekli birlik konuşlandırıldığına ilişkin resmî bir açıklama yok. Deyrizor’daki köprü faaliyeti ile Ebu Zuhur çevresinde tartışılan olası Türk askerî konuşlanma aynı nitelikte değil.

Middle East Eye’ın aktardığı zırhlı araç ve dron ayrıntıları ise köprü çalışmasının yalnız sivil mühendislik personeliyle yürütülmediğini ortaya koyuyor. Türk Silahlı Kuvvetlerinin sahada fiziksel olarak bulunması, İsrail’in ‘güneye doğru Türk askerî varlığı’ söylemiyle coğrafi olarak kesişen yeni bir unsur oluşturdu. Buna karşılık İsrail’in kamuya açık uyarısında mühendislik birlikleri ile kalıcı üs veya hava savunma konuşlandırması arasında açık bir eşik tarif edilmedi.

Türkiye-İsrail geriliminde Suriye hattı nasıl ilerliyor?

Suriye sahası son haftalarda Ankara ile Tel Aviv arasındaki en doğrudan güvenlik başlıklarından biri haline geldi. Transit Haber’in Netanyahu’nun Türkiye açıklamalarını aktardığı haberde İsrail Başbakanı doğrudan çatışma aramadığını söylerken Suriye’deki askerî sınırlarını savunmuştu. Ankara ise İsrail’in Suriye’de başka ülkelerin hareket alanını tek taraflı belirleyemeyeceğini söylüyor.

Türkiye-Suriye ilişkilerinde askerî işbirliğinin yanında diplomatik ve hukuki temaslar da sürüyor. Türkiye kısa süre önce Suriye diplomatik pasaportlarına vize muafiyeti getirdi. ABD’nin Suriye’yi terörizme sponsor ülkeler listesinden çıkarması da Şam yönetiminin dış ilişkilerinde yeni bir alan açtı. Deyrizor’daki köprü, iki ordunun aynı sahada birlikte çalıştığı somut örneklerden biri. Proje artık Türkiye-İsrail güvenlik tartışmasının da parçası.

3 Eylül itibarıyla doğrulanmış tablo iki ayrı düzeyi içeriyor: Türkiye ve Suriye, Meyadin’deki yüzer köprünün ortak askerî mühendislik çalışması olduğunu resmen doğruluyor; Middle East Eye ise Türk askerlerinin, zırhlı araçların ve dronların sahadaki rolüne ilişkin ek bilgiler veriyor. İsrail’in daha önceki ‘güneye doğru askerî yerleşim’ uyarısı yürürlükteki söylem olarak duruyor, fakat Deyrizor köprüsüne karşı ayrı bir İsrail askerî eylemi veya resmî tepki açıklanmış değil.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Al-Monitor: İsrail’de iktidar değişirse Şam’la anlaşma ihtimali artabilir

Al-Monitor: Türk bağlantılı gemiler battı, Ankara neden Rusya’yı suçlamadı?

ABD ile gerilen Kanada, Türkiye’yle savunma mutabakatı imzaladı

Mekke İttifakı İran’la masaya oturuyor: Türkiye’den MİT Başkanı Kalın