Mahkeme seyahat yasağına dayanak olan hükmü iptal etti

Pakistan’da İslamabad Yüksek Mahkemesi, devlet kurumlarının tavsiyesi üzerine vatandaşların Passport Control List (PCL) listesine alınmasına izin veren düzenlemenin ilgili bölümünü hukuka aykırı buldu. Karar, geçerli pasaportu ve Suudi Arabistan vizesi bulunduğu halde Umre yolculuğunda havalimanında durdurulan bir kişinin açtığı davada verildi. The Express Tribune’ün aktardığı karara göre mahkeme, başvurucunun adının listeden çıkarılmasını ve bu kayda dayanılarak yurt dışı seyahatinin engellenmemesini istedi.

Karar, 2021 tarihli Pakistan Pasaport Kuralları’nın 22(2)(b) maddesinin devlet kurumlarının tavsiyesine dayanan bölümünü ilgilendiriyor. Pakistan Göç ve Pasaport Genel Müdürlüğünün yayımladığı düzenleme PCL listesinin oluşturulması ve pasaport işlemlerinde kullanılmasına ilişkin hükümleri içeriyor. Mahkemenin müdahalesi, bütün seyahat kısıtlamalarının veya mahkeme kararına dayanan yasakların otomatik kaldırıldığı şeklinde yorumlanmamalı.

Umre yolculuğunda havalimanından geri çevrildi

Express Urdu’nun 26 Eylül tarihli haberine göre davacı, Suudi Arabistan’a Umre için seyahat etmek üzere havalimanına gittiğinde uçağa alınmadı. Yerel basın davacının daha önce Suudi Arabistan’da tehlikeli araç kullanma nedeniyle üç yıl hapis cezası aldığını, cezasını tamamladıktan sonra Pakistan’a sınır dışı edildiğini aktarıyor. Bu geçmişe rağmen dosyada, seyahat tarihinde devam eden bir soruşturma veya arandığına ilişkin kayıt bulunmadığı bildirildi.

Davacının pasaportunun iptal edilmediği veya el konulmadığı, buna karşın PCL kaydı gerekçe gösterilerek uçuşunun engellendiği belirtildi. Mahkeme, başvurucunun listede tutulmasına ilişkin işlemin yasal dayanağını inceledi. The Express Tribune’e göre hâkimin, ilgili düzenlemenin idareye yeterli hukuki sınır olmaksızın seyahat hakkını kısıtlama yetkisi verdiği sonucuna vardığı aktarılıyor.

Mahkeme hangi hükmü geçersiz saydı?

Mahkeme, Pasaport Kuralları’nın 22(2)(b) maddesinde kurum veya daire tavsiyesiyle PCL kaydı yapılmasına imkân veren bölümü hukuka aykırı buldu. Pakistan’ın resmî Pasaport Kuralları metninde listeyi tutan kurumlar ile farklı kayıt gerekçeleri düzenleniyor. Yüksek Mahkemenin kararı bu metnin ilgili bölümüne yöneliyor. Kararın bütün pasaport rejimini kaldırdığına, başka listeleri kendiliğinden geçersiz kıldığına veya Pakistan dışındaki ülkelerde sonuç doğurduğuna ilişkin bir hüküm bildirilmedi.

Mahkeme, davacının listeden çıkarılması için yetkililere onaylı karar örneğinin alınmasından itibaren 15 gün süre verdi. Ayrıca tartışmalı PCL kaydı esas alınarak kişinin yasal yurt dışı seyahatinin engellenmemesini istedi. Kararın ilgili kurumlara gönderilmesi ve PCL listesinin kanunda öngörülen usule göre hazırlanması da yerel basında aktarılan kararın unsurları arasında bulunuyor. Sürenin hangi tarihte başlayacağı, kararın onaylı nüshasının idareye ulaşmasına bağlı.

Pakistan’da seyahat kısıtlamaları daha önce de mahkemeye taşındı

İslamabad Yüksek Mahkemesi, PCL kayıtlarıyla ilgili daha önce de çok sayıda başvuruyu inceledi. Dawn gazetesinin 8 Eylül tarihli haberinde mahkemenin, isimlerin listeden çıkarılmasına ilişkin kararların uygulanmaması nedeniyle pasaport idaresini mahkemeye itaatsizlik işlemleriyle uyardığı bildirildi. Avukatların duruşmada aktardığına göre bir mahkeme heyetinin önünde 16, mahkeme genelinde ise 100’ü aşkın benzer başvuru bulunuyordu.

Bu dosyalar aynı kişi veya aynı karar hakkında değil. Eylül ayındaki yeni karar, bir vatandaşın seyahatini engelleyen işlemle birlikte PCL’ye kayıt yapılmasına dayanak gösterilen belirli düzenleme hükmünü de ele alıyor. Daha önce verilen bazı kararlar ise listeden çıkarma emirlerinin yerine getirilmesi veya kişisel işlemlerin hukuki gerekçesiyle ilgiliydi. İdarenin farklı mahkeme dosyalarındaki yükümlülükleri, her dosyanın hüküm bölümüne göre belirleniyor.

Pasaport kontrol listesi nasıl işliyor?

Pakistan’ın PCL sistemi, yurt dışına çıkış ve pasaport işlemlerinde bazı vatandaşlara yönelik idarî kısıtlamaların kaydedilmesi için kullanılıyor. Göç ve Pasaport Genel Müdürlüğü pasaport başvurularında kimlik ve kayıt kontrolü yapıldığını, PCL ve kara liste işlemleri için ayrı iletişim kanalları bulunduğunu belirtiyor. PCL kaydı, seyahat belgesinin geçerli olmasıyla birlikte değerlendirilmesi gereken ayrı bir idarî kayıt oluşturabiliyor.

Geçerli pasaport ve varış ülkesi vizesi, kişinin her koşulda uçağa kabul edileceği anlamına gelmiyor. Havalimanında ayrıca çıkış kontrolleri ve varsa yürürlükteki mahkeme veya idare kararları incelenebiliyor. İslamabad Yüksek Mahkemesinin son kararında, devlet kurumu tavsiyesinin tek başına sınırsız bir seyahat yasağı gerekçesi olarak kullanılmasına ilişkin düzenleme geçersiz sayıldı. Bireysel dosyalardaki mevcut yasakların durumu ayrı ayrı doğrulanmalı.

Türkiye bağlantısı ve kararın kapsamı

Pakistan’dan Türkiye’ye çalışmak, okumak veya turistik amaçla gelmeyi planlayan Pakistan vatandaşları da çıkış kontrolü sırasında kendi ülkelerinin kurallarına tabi. Pakistan makamlarınca tutulan bir seyahat kısıtlama kaydı, kişinin Türkiye vizesi veya kabul belgesi olsa dahi Pakistan’dan ayrılmasını etkileyebiliyor. Pakistan’dan yola çıkacak yolcular açısından pasaport ve vizeye ek olarak varsa kişisel çıkış kısıtlamasının hukuki durumunun öğrenilmesi ayrı bir konu.

Mahkeme kararı Türk pasaportu sahiplerine uygulanan çıkış yasaklarını değiştirmiyor. Türkiye’deki yurt dışına çıkış kısıtlamaları kendi mevzuatına ve yetkili mahkeme kararlarına bağlı. Pakistan kararının Türkiye’ye seyahat edecek bir Pakistan vatandaşı üzerindeki etkisi ise o kişinin PCL kaydının hukuki gerekçesine, varsa başka bir çıkış yasağına ve kararın idarece uygulanmasına göre değerlendirilmeli.

İslamabad Yüksek Mahkemesinin kararı, 26 Eylül’de Urduca basında ve 27 Eylül’de İngilizce yerel basında yayımlandı. Davacının adının listeden çıkarılması için verilen 15 günlük süre, onaylı mahkeme kararının ilgili makama ulaşmasıyla başlayacak. Pakistan Pasaport Kuralları’nın 22(2)(b) maddesinin kurum tavsiyesine dayanan bölümüyle ilgili kararın idareye uygulanması bekleniyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Bakan denetim yaparken göçmenlik sistemi çöktü