Türkiye, İber-Amerika Konferansı’na ortak gözlemci olarak kabul edildi

Türkiye, İber-Amerika Konferansı’nda ortak gözlemci olmak için yaptığı başvurunun 24 Eylül 2026’da kabul edilmesiyle Madrid’deki kasım zirvesinin yeni gözlemcileri arasına girdi. Türkiye Dışişleri Bakanlığının 28 Eylül tarihli açıklamasına göre karar, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası sırasında toplanan İber-Amerika dışişleri bakanlarınca alındı. İspanya’nın ev sahipliğinde 4–5 Kasım’da yapılacak 30. zirvede Türkiye ortak gözlemci statüsüyle yer alacak. İber-Amerika Genel Sekreterliği de Türkiye’nin yanı sıra Hindistan ile Angola’nın kabul edildiğini duyurdu.

Karar, İber-Amerika Konferansı’nın 22 üye ülkesinin dışişleri bakanlarının 24 Eylül’de New York’ta düzenlediği çalışma toplantısında alındı. Bakanların aynı toplantıda onayladığı diğer başvurular Hindistan ve Angola’ya aitti. Karayip Devletleri Birliği (AEC) ise uluslararası kuruluşlar için kullanılan istişari gözlemci kategorisine kabul edildi. İspanya Dışişleri Bakanlığının toplantı açıklaması katılımların kasım ayında Madrid’deki zirvede karşılanacağını bildirdi.

Türkiye, İber-Amerika Konferansı’na ne zaman başvurdu?

Demirören Haber Ajansının 28 Eylül’de diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberine göre Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ortak gözlemci başvurusunu Genel Sekreter Andrés Allamand’a hitaben yazdığı mektupla 3 Temmuz 2026’da iletti. Türkiye’nin İber-Amerika Konferansı başvurusu, 24 Eylül’deki dışişleri bakanları toplantısında kabul edildi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı 28 Eylül duyurusunda karara katkıları nedeniyle dönem başkanı İspanya’ya, diğer üye ülkelere ve İber-Amerika Genel Sekreterliğine teşekkür etti. Gözlemci kabulünün kurumsal zemini, Genel Sekreterliğin yayımladığı ortak ve istişari gözlemci usullerinde tanımlanıyor. İber-Amerika topluluğuna dışarıdan katılmak isteyen devletler için ortak gözlemci, hükümetlerarası kuruluşlar için istişari gözlemci kategorisi bulunuyor. Genel Sekreterliğin yayımladığı usulde kabul kararı, bütün üye devletlerin oybirliğine bağlı. 24 Eylül’deki kabul kararı ve 4–5 Kasım’daki zirve takvimi, Türkiye’nin başvuru dosyasının iki ayrı aşamasını oluşturuyor.

Madrid’deki zirvede hangi konular görüşülecek?

Kasım ayındaki zirvenin ev sahibi İspanya, 28 Eylül’de ortak gözlemci ülkelerin büyükelçilerini kabul etti. İspanya Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre Bakan José Manuel Albares, mevcut 12 ortak gözlemci ülkenin ve üç yeni katılımcının büyükelçileriyle görüştü. Toplantıda zirvenin programı aktarıldı; gözlemcilerin bakanlar düzeyindeki katılımına ve Konferans çalışmalarına nasıl dahil olacaklarına ilişkin öneriler ele alındı. Türkiye’nin yanı sıra Angola ile Hindistan’ın Madrid zirvesinde yeni ortak gözlemciler olarak yer alacağı aynı açıklamada doğrulandı.

İspanya’nın New York toplantısına ilişkin duyurusunda, Madrid zirvesinin gündeminde İber-Amerika iş birliği stratejisinin yenilenmesiyle bakım ve destek hizmetlerine ilişkin ortak belge hazırlanıyor. Afet riskinin azaltılması ve sivil koruma ağı, yapay zekâ alanındaki bölgesel ittifak ve üniversiteler arasında akademik hareketliliği geliştirmeyi hedefleyen taslak da gündemde. Bu belgeler, üye ülkelerin Madrid zirvesinde ele alacağı çalışma başlıkları olarak açıklandı.

Ortak gözlemci statüsü hangi toplantılara katılım sağlıyor?

DHA’nın aktardığı kurumsal çerçeveye göre ortak gözlemci devletler, devlet ve hükümet başkanları zirvelerinin yanı sıra sektörel bakanlar toplantılarına, dışişleri bakanları buluşmalarına ve ulusal koordinatörler ile iş birliği görevlilerinin toplantılarına katılabiliyor. İber-Amerika Genel Sekreterliğinin usul sayfası ortak gözlemcilerin bölgeyle kültürel veya dilsel yakınlığı bulunan ya da bölgeye somut katkı sunabilecek devletlerden seçildiğini belirtiyor. Türkiye için ilk ilan edilen büyük toplantı 4–5 Kasım Madrid zirvesi.

Konferansın mevcut ortak gözlemcileri arasında Almanya, Belçika, Fransa, Hollanda, İtalya, Japonya, Güney Kore ve Fas da bulunuyor. İspanya Dışişleri Bakanlığının 28 Eylül duyurusunda, toplantı öncesinde 12 ortak gözlemci devlet ile 20 istişari gözlemci kuruluşun bulunduğu kaydedildi.

Türkiye’nin Latin Amerika ve Karayipler bölgesindeki mevcut çalışmaları

Türkiye, Latin Amerika ve Karayipler Eylem Planı’nı 1998’de başlattı ve bölgedeki diplomatik temsilini sonraki yıllarda genişletti. Dışişleri Bakanlığının Latin Amerika ve Karayipler politikası sayfası, Osmanlı dönemindeki göçlerle başlayan temasları ve Cumhuriyet döneminde açılan temsilcilikleri tarihsel çerçevede ele alıyor. Bakanlığın 2025 yılı faaliyet raporunda, Nikaragua Büyükelçiliğinin faaliyete geçmesiyle Latin Amerika ve Karayipler’deki Türk dış temsilciliklerinin sayısının 20’ye yükseldiği bildiriliyor.

Aynı 2025 yılı resmî faaliyet raporuna göre Türkiye ile bölge ülkeleri arasındaki ticaret hacmi 2025’te 13 milyar dolara yaklaştı. Türkiye ile Latin Amerika ve Karayip Devletleri Topluluğu (CELAC) Dörtlüsü de 25 Eylül 2025’te New York’ta altıncı bakan yardımcıları toplantısını gerçekleştirdi. Bu toplantıya Türkiye adına Levent Gümrükçü, dönemin CELAC başkanı Kolombiya adına ise Mauricio Jaramillo Jassir eşbaşkanlık etti.

Kolombiya, Türk kurumlarının Güney Amerika’daki faaliyetlerinin bulunduğu ülkelerden biri. Dışişleri Bakanlığının Kolombiya siyasi ilişkiler sayfasında Bogotá’daki TİKA Proje Koordinasyon Ofisinin Güney Amerika’dan sorumlu olduğu, Türk Hava Yollarının bölge genel müdürlüğü ile ticaret müşavirliğinin de kentte görev yaptığı kaydediliyor. Bakanlık, iki ülke arasındaki 2024 yılı ticaret hacmini 1,28 milyar dolar olarak veriyor. İber-Amerika Konferansı’nın 22 üyesi arasında Kolombiya ile birlikte Brezilya, Arjantin, Meksika ve Şili de bulunuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Mekke Anlaşması için üç ülkenin komutanları Riyad’da buluştu