Avrupa savunmaya 418 milyar avro harcadı: Ortak silah alımları yüzde 24’te kaldı

2025 yılında Avrupa savunma harcamaları 418 milyar avroya yükseldi. Avrupa Savunma Ajansının (EDA) 16 Temmuz 2026’da yayımladığı verilere göre bu tutar, 27 AB üyesinin 2024 savunma harcamalarından yüzde 20 daha yüksek. Ajans 2026 için 454 milyar avroluk harcama öngörüyor. Yeni bir Fransız araştırması ise bütçeler büyürken ülkelerin askerî alımlarında birlikte hareket etmesini zorlaştıran idari ve sanayi yapısını inceliyor.

Le Grand Continent’te 8 Ekim’de yayımlanan Thierry Chopin ve Samuel B. H. Faure imzalı çalışmada 2022’den bu yana Avrupa ülkelerinin askerî harcamalarında yüzde 45’i aşan artış kaydedildiği aktarılıyor. Araştırmacılar, silahlanma için siyasî düzeyde kararlaştırılan hedeflerin ülkelerin ayrı bütçe, ihale ve sanayi programlarına aktarılırken yavaşladığını savunuyor. Metnin ana inceleme konusu, savunma yatırımlarının hangi kurumsal düzen içinde ortak kapasiteye dönüştürüldüğü.

Avrupa savunma harcamaları 2025’te hangi seviyeye çıktı?

418 milyar avro. EDA’nın son derlemesinde 2025 toplamı bu tutara ulaşıyor ve AB gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 2,2’sine karşılık geliyor. Ajans, 27 üye ülkenin 23’ünün 2025’te savunmaya millî gelirinin en az yüzde 2’sini ayırdığını bildiriyor. 2026 için toplam harcamanın 454 milyar avroya, ekonomik büyüklüğe oranının yüzde 2,4’e ulaşması bekleniyor. Ajansın aktardığı rakamlar 2025 için 16 Temmuz’da yayımladığı gerçekleşmiş 2025 verileri ile 2026 projeksiyonlarını ayrı belirtiyor.

Ekipman tedarikine ayrılan tutar EDA verilerinde 2025 için 115 milyar avroya yükselirken ortak alımlar toplam ekipman harcamalarının yüzde 24’üne karşılık geldi. Aynı kurum, 2026’da savunma yatırımlarının toplam harcamalar içindeki payının yüzde 36 olacağını ve araştırma-geliştirme giderlerinin 17 milyar avrodan 20 milyar avroya çıkacağını öngörüyor. Böylece bütçe büyüklüğü, ekipman satın alımı ve birlikte yürütülen projelerin payı aynı tabloda farklı göstergeler olarak izlenebiliyor. Reuters’ın haberinde Naval Group için Almanya ve Birleşik Krallık merkezli rakipler de anılıyor. Şirketin Avrupa’daki siparişleri genişletme girişimi, Fransa dışına dönük satış stratejisinin parçası olarak aktarılıyor.

Ulusal savunma sanayisi politikaları ortak projeleri nasıl etkiliyor?

Chopin ve Faure, Avrupa savunma harcamaları artarken askerî tedarikin örgütlenmesini ülke temelli bütçe kararları, farklı kamu ihalesi işlemleri ve ulusal üreticilerin öncelikleri üzerinden aktarıyor. Makalede ülkelerin kendi sanayi şirketlerini desteklemeye yönelmesinin ortak programlarda ölçek büyütmeyi güçleştirdiği savunuluyor. Araştırmacılara göre Avrupa düzeyinde alınan siyasî kararların fiilen işlemesi, ulusal idarelerin bütçe takvimleri ve sözleşme uygulamalarıyla doğrudan bağlantılı. Fransa ve Almanya’nın yanı sıra diğer ülkelerin savunma şirketleri hem kendi hükümetlerinin ihtiyaçlarına hem de Avrupa’daki yeni siparişlere üretim yapıyor. Reuters’ın 8 Ekim tarihli Naval Group haberine göre Fransız savaş gemisi üreticisi şirket, Avrupa’da müşterilerini artırmak için üretim ve teslimat planlarını genişletiyor. Şirketin Fransa dışındaki Avrupa müşterileri, 4,7 milyar avroluk yıllık gelirinin yaklaşık yüzde 20–25’ini oluşturuyor.

Savunma alımlarında Avrupa dışındaki üreticilerin payı

Fransız incelemesinde özellikle ABD savunma üreticilerine yönelik satın alımların Avrupa sanayisinin gelişimini nasıl etkilediğini ele alıyor. Metinde NATO ile ABD arasında Temmuz 2025’te oluşturulan PURL düzeni, Ukrayna için Amerikan yapımı ekipmanın Avrupalı müttefikler tarafından finanse edilmesine örnek gösteriliyor. Finansmanın kaynağı, silahın üretildiği ülke ve malzemenin teslim edildiği ülke bu modelde ayrı başlıklar olarak açıklanıyor. Savunma ekipmanlarının satın alımından önceki karar süreçlerine, aynı ülke içinde farklı bakanlıkların ve satın alma kuruluşlarının nasıl katıldığı üzerinden de yaklaşıyorlar.

Silah alım süreçleriyle Avrupa savunma harcamaları birlikte değerlendirilirken Transit Haber’in daha önce aktardığı ABD’nin Ukrayna yardımlarının maliyetine ilişkin tartışma PURL alımlarını da içeriyordu. Araştırmacıların savunma sanayisinin Avrupa dışına bağımlılığına ilişkin değerlendirmesi, sözleşmelerin ülkeler arasındaki dağılımına odaklanıyor. EDA’nın yüzde 24 ortak tedarik göstergesi ise ekipman satın alımlarının birlikte yapılmasına ilişkin oran; üreticinin coğrafi konumunu ölçen ayrı bir oran değil.

2030 savunma hazırlığı hedefleri için hangi önlemler öneriliyor?

Chopin ve Faure, 2030 hazırlık hedeflerine ulaşmak için önce ulusal bütçe uygulamalarına odaklanıyor. Makalelerinde ortak fonların hükümetlerin yıllık planlarına bağlanmasını öneriyorlar. Araştırma, ülkeler arasında sürekli siyasî koordinasyon, idareler arası iş birliği ve daha fazla sınır ötesi sanayi projesi geliştirilmesini de tartışıyor. Metinde 2028–2034 dönemi çok yıllı AB bütçe görüşmeleri, bu önerilerin uygulanabileceği bir takvim olarak gösteriliyor. Bunlar Chopin ve Faure’un önerileri; mevcut AB mevzuatının doğrudan yürürlüğe koyduğu yeni kurallar olarak sunulmuyor.

Avrupa’daki silah fabrikalarına ilişkin Rusya açıklaması ekim başında bölgesel güvenlik gündeminde yer aldı. NATO Genel Sekreterinin eylül ayındaki açıklamalarında ise ittifak ülkelerinin savunma yatırımları ele alındı. Yeni Le Grand Continent çalışması, bu siyasal açıklamalardan ayrı olarak bütçe işlemleri, kamu yönetimi ve endüstri politikalarının ortak üretim üzerindeki etkisini inceliyor.

Ar-Ge kalemi bakımından Avrupa savunma harcamaları içinde Savunma Ajansı, araştırma ve geliştirme harcamalarının 2026’da 20 milyar avroya çıkacağını tahmin ediyor. Ajansın 2025 ekipman alım verileriyle Chopin ve Faure’un ulusal tedarik süreçlerine ilişkin değerlendirmeleri birlikte okunduğunda, hükümetlerin savunma bütçeleri kadar ihalelerin ve üretim programlarının düzeni de aynı ekonomik faaliyet alanının iki farklı yönünü oluşturuyor. Avrupa Birliğinin 2030 hazırlık çalışmalarına ilişkin sonraki kurumsal raporlar bu göstergeleri güncelleyecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Türk iş insanlarının vize sorunu Brüksel masasına gidiyor: Tarih 13 Ekim

Litvanya’da 137. madde için 106 oy: Amerikan üssü için yasal zemin hazırlanıyor

Foreign Policy: Rusya ucuz dronlarla Ukrayna hava savunmasını tüketmeye çalışıyor