Çin Büyükelçisi “kolayca kazanabiliriz” dedi, Filipinler bakanlığa çağırdı

Çin Büyükelçisi Jing Quan, Filipinler ile askerî çatışma halinde ülkesinin kolayca kazanabileceğini söylemesinin ardından 19 Ekim 2026’da Manila’da Dışişleri Bakanlığına çağrıldı. Filipinler hükûmetinin resmî haber ajansı Philippine News Agency, Dışişleri Bakanı Ma. Theresa Lazaro’nun büyükelçiye açıklamaya ilişkin ciddi kaygı ve itirazlarını ilettiğini bildirdi. Jing’in 15 Ekim’de gazetecilere söylediği sözler, Filipinler yönetimince güç kullanma tehdidi olarak değerlendirildi.

Pekin’in tepkisi aynı gün geldi. Çin Dışişleri Bakanlığının 19 Ekim açıklamasında sözcü Mao Ning, bazı Filipinli siyasetçileri ilişkileri zedeleyen sözlerinden dolayı eleştirdi.

Çin Büyükelçisi 15 Ekim’de ne söyledi?

15 Ekim Perşembe günü Quezon City’de düzenlenen ikinci Diliman Dialogues toplantısının konuşmacılarından biri Jing Quan’dı. Çin’in Manila Büyükelçiliğinin yayımladığı uzun konuşma ekonomik ilişkilere odaklanıyordu. Jing, deniz anlaşmazlıklarının ticaretle birlikte eğitim ve turizmin tamamını belirlememesi gerektiğini savundu. Büyükelçi, iki ülke arasında siyasal görüşmelerin yeniden başladığını, beş tur görüşme yapıldığını belirterek denizde tarafların güvenli mesafe bırakmasını ve kaza riskini azaltmasını istedi. Filipinler’in Çin’le ticaretinin sürmesini, karşılıklı seyahatlerin artmasını hedef olarak anlattı.

Askerî güç tartışmasını başlatan ifadeler, bu forumun ardından büyükelçinin gazetecilerin sorularını yanıtlarken söylediği sözlerdi. Savunma Bakanı Gilberto Teodoro, Çin’i bölgede sorun çıkaran ülke olarak nitelemişti. Jing bu değerlendirmeye karşı çıktı ve Filipinler’in Çin gibi bir komşusu olduğu için kendisini şanslı sayması gerektiğini öne sürdü. Reuters’ın 19 Ekim haberine göre Çin’in güç kullanmak istemesi halinde Filipinler’e karşı kolayca kazanabileceğini söyledi. Ardından ülkesinin güç kullanmayı seçmediğini ve barışı sevdiğini ekledi. Filipinli yetkililerin itirazı özellikle bu askerî üstünlük anlatımı üzerine yoğunlaştı.

Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. da 16 Ekim’de Sahil Güvenlik teşkilatının kuruluş yıl dönümünde büyükelçinin sözlerinin tehdit gibi duyulduğunu söyleyerek konunun doğrudan görüşülmesini istedi.

Manila büyükelçiyi neden bakanlığa çağırdı?

Dışişleri Bakanlığının ilk uyarısı 16 Ekim’de yayımlandı. Açıklamada Çin Büyükelçisi Jing Quan’ın ifadeleri bir güç kullanma tehdidi olarak değerlendirildi. 19 Ekim’de bakanlığa çağrılan Jing ile görüşen Dışişleri Bakanı Ma. Theresa Lazaro, Filipinler hükûmetinin haber ajansı üzerinden duyurulan resmî mesajında sözleri kışkırtıcı ve kabul edilemez diye niteledi. Lazaro, açıklamaların ülkeler arasında karşılıklı anlayışı geliştirme çabasını zedelediğini söyledi. Dışişleri yetkilileri, iki ülkenin ihtilaflı deniz alanlarına ilişkin görüş ayrılıklarını var olan diplomatik mekanizmalarda ele almasını istiyor.

Lazaro ayrıca, yabancı diplomatik temsilciliklerin Filipinli bakanları ve milletvekillerini kamuoyu önünde hedef almaması gerektiğini belirtti. Bakanlık ileride başka diplomatik önlemler de alabileceğini kayda geçirdi.

Büyükelçinin istenmeyen kişi ilan edilmesini talep eden bazı Filipinli siyasetçiler de tartışmaya katıldı. GMA News’in 19 Ekim haberinde Çin Büyükelçiliğinin bu çağrıları sosyal medyada eleştirdiği anlatılıyor. Elçilik, milletvekillerinin diplomata yönelik açıklamalarını tehdit olarak niteleyerek karşılık verdi.

Pekin’in 19 Ekim yanıtında hangi ifadeler vardı?

Çin Büyükelçisi Jing Quan’ın sözleri sorulduğunda sözcü Mao Ning, 16 Ekim’deki basın toplantısında Çin’in Filipinler ile ilişkilerini geliştirme tutumunun açık olduğunu söyledi ve Manila’dan bu yaklaşımı doğru okumasını istedi.

19 Ekim’de Çin Büyükelçisi Jing Quan’ın bakanlığa çağrılması Pekin’deki basın toplantısında da soruldu. Çin Dışişleri Bakanlığının aynı gün yayımladığı tutanağa göre Mao Ning, Çin-Filipinler ilişkilerinin gelişmesinin her iki tarafın çıkarına olduğunu savundu. Sözcü daha sonra bazı Filipinli siyasetçilerin Çin’i kötü niyetle hedef aldığını iddia etti. Filipinler makamlarına ise bu siyasetçilerin davranışlarını dizginleme çağrısı yaptı.

Büyükelçiliğin yayımladığı resmî konuşmada Jing, Çin’in Filipinler’in en büyük ticaret ortağı olduğunu ve 2026’nın ilk yarısında ikili ticaretin 44,52 milyar dolara ulaştığını söyledi. Bu sayısal bilgi büyükelçinin verdiği istatistik. Ekonomik ilişkilerin geliştirilmesini ve iki ülke vatandaşlarının karşılıklı ziyaretlerini destekledi.

Lowy Institute yazarı diplomatik söylemi nasıl değerlendirdi?

20 Ekim’de Lowy Institute’ün The Interpreter yayınında çıkan yazının yazarı Frances Mangosing, Manila’da dış politika ve ulusal güvenlik konularını izleyen bağımsız gazeteci. Mangosing’e göre Çin Büyükelçisi Jing Quan’ın ülkesine ilişkin daha olumlu haberler yapılması çağrısı askerî üstünlük açıklamasıyla çelişiyordu. Gazeteci, deniz güvenliği personelinin ve balıkçıların karşılaştığı olaylar sürerken iki ülke ilişkilerinin yalnız ekonomik temaslar üzerinden anlatılmasının Filipin toplumundaki kaygıları gidermeyeceği görüşünü savundu. Mangosing, büyükelçinin konuşmasıyla basına verdiği yanıtı karşılaştırarak bu değerlendirmeyi yaptı.

Bölgedeki medya ilişkilerinin farklı bir boyutunu Transit Haber’in 10 Ekim tarihli CSIS araştırması ele alıyor: Raporda Filipinler’de 2000’den beri Çin devlet medyasına bağlı 12 içerik paylaşımı ortaklığı kayda geçiriliyor.

Güney Çin Denizi anlaşmazlığının hukuki ve askerî arka planı

Güney Çin Denizi’ndeki uyuşmazlık, Manila’nın münhasır ekonomik bölge ve Çin’in geniş deniz yetki alanı iddiaları etrafında sürüyor. 12 Temmuz 2016’da verilen tahkim kararında hakem heyeti, Çin’in dokuz çizgili hat çerçevesindeki tarihsel hak iddialarının Deniz Hukuku Sözleşmesi bakımından hukuki dayanağını reddetti. Çin Dışişleri Bakanlığının 2016 tarihli yanıtı kararı kabul etmediğini bildiriyor. Filipinler ise deniz yetki alanlarını savunurken karara dayanıyor.

Denizdeki faaliyetlerin yakın tarihli sayımı da Manila’nın gündemindeydi. Filipinler ordusunun Transit Haber’de 15 Ekim’de yayımlanan verilerine göre izlenen dört tartışmalı bölgede ağustosta 56, eylülde 101 Çin donanması ve sahil güvenlik gemisi kaydedildi. Eylül sayımında Scarborough Sığlığı çevresinde 39, Pag-asa Adası çevresinde 28 gemi bulundu. Ayrıca 8 Ekim’de BRP Sierra Madre’deki hasta deniz personelinin tahliyesi sırasında Çin Sahil Güvenliği ile Filipinler gemileri arasında anlaşmazlık yaşandı. Bunlar Filipinli askerî yetkililerin ekim ayında açıkladığı deniz olayları ve önceki aya ait kayıtlar.

Deniz güvenliğiyle ilgili başka bir araştırma, Çin araştırma gemilerinin haberleşme altyapısı yakınındaki faaliyetlerini inceliyor. Transit Haber’in aktardığı 8 Ekim tarihli CSIS çalışmasında 223 araştırma gemisinin konum kayıtları değerlendirildi; Çin gemilerinin denizaltı kabloları çevresinde kaldığı süreler karşılaştırıldı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Tartışmalı bölgedeki Çin askeri gemilerinin sayısı 100’ü geçti

Denizaltı internet kabloları artık gemilerin hareketini de algılayabiliyor

Malezya’daki nadir toprak tesisi üç kattan fazla büyütülecek, Çin bunu beğenmeyecek!

ABD, Suudi Arabistan’daki bazı diplomatlarına ayrılma emri verdi