Tartışmalı bölgedeki Çin askeri gemilerinin sayısı 100’ü geçti

Batı Filipin Denizi’nde Filipinler ordusunun izlediği Çin gemileri, ağustosta 56 iken eylülde 101 olarak kayda geçti. 6 Ekim’de açıklanan sayım, Çin donanması ile sahil güvenliğine ait gemilerin dört tartışmalı deniz bölgesindeki bir aylık hareketlerini kapsıyor. Manila, 8 Ekim’de bir askerin tıbbi tahliyesinin engellendiğini, Kota Adası yakınında ise Çin deniz milisleriyle bağlantılı teknelerin görüldüğünü bildirdi. Filipin hükümetine bağlı Philippine News Agency’nin 9 Ekim haberinde askerî sözcünün sayılara ilişkin açıklaması bulunuyor.

Avustralya merkezli Lowy Institute’ün 14 Ekim tarihli analizini yazan Charmaine Misalucha-Willoughby, Filipinler’in Çin’in denizdeki faaliyetlerini kamuoyuna görüntülerle duyurma yöntemini ele aldı. Manila’nın bu yöntemle iç ve dış kamuoyundan destek sağladığını, fakat denizdeki baskıyı azaltmak için savunma planlamasıyla diplomatik koordinasyonun da güçlendirilmesi gerektiğini savundu. Son gemi sayımı ve ekim ayındaki olaylar, analizde birbirini tamamlayan iki veri grubu olarak kullanılıyor.

Çin gemileri eylülde hangi dört bölgede sayıldı?

Ordu sözcüsü Tuğamiral Roy Vincent Trinidad’ın BusinessMirror tarafından aktarılan 6 Ekim açıklamasına göre eylülde en yüksek sayı Scarborough Sığlığı’nda görüldü. Filipinler’in Bajo de Masinloc dediği bu bölgede 25 Çin Sahil Güvenliği gemisi ile 14 donanma gemisi kaydedildi. Ayungin Sığlığı’ndaki dağılım 14 sahil güvenlik ve dokuz donanma gemisiydi. Bu iki bölge toplam sayının 62’sini oluşturuyor.

Eylül sayımında Escoda Sığlığı çevresinde yedi sahil güvenlik gemisi ve dört savaş gemisi; Filipinler’in kontrolündeki Pag-asa Adası yakınında ise 23 sahil güvenlik gemisi ile beş savaş gemisi yer aldı. Dört bölgenin toplamı 101 Çin gemisi olarak kayda geçti.

Kayıtlar 1–30 Eylül 2026 döneminde gözlemlenen gemileri kapsıyor; Filipinler ordusu sayımı her ay benzer bölgeleri izleyerek hazırlıyor. Böylece ağustos ve eylül için karşılaştırılabilir bir aylık tablo ortaya çıkıyor.

Çin gemileri ağustosta Philippine Daily Inquirer’ın aktardığı kayda göre Scarborough’da 23, Ayungin’de 18, Escoda’da dokuz ve Pag-asa’da altı Çin gemisi raporlandı. Eylül sayımındaki en büyük farklılık Pag-asa çevresinde görüldü: sayı altıdan 28’e yükseldi. Scarborough’da ise 23 olan sayı 39 oldu. Bu iki bölgedeki artış, aylık toplamın 45 gemi yükselmesinin önemli bölümünü kaydediyor.

8 Ekim’de asker tahliyesini ne geciktirdi?

8 Ekim’de Filipinler Sahil Güvenliği, Ayungin Sığlığı’nda karaya oturtulmuş BRP Sierra Madre gemisinde görev yapan hasta bir donanma personelini tahliye etti. GMA News’in sahil güvenlik sözcüsü Jay Tarriela’ya dayandırdığı 9 Ekim haberine göre BRP Cabra adlı Filipinler gemisi görev sırasında Çin Sahil Güvenliği unsurları tarafından engellendi. Çin gemilerinden birinin tazyikli su kullandığı ve tahliyenin yaklaşık 10 saat sürdüğü bildirildi.

Sahil güvenliğin açıklamasında, tazyikli suyun BRP Cabra’ya doğrudan isabet etmediği, mürettebatın güvenli mesafeye çekildiği ve hastanın daha sonra başka bir sahil güvenlik teknesine aktarılmasıyla tahliyenin tamamlandığı anlatılıyor. Çin Sahil Güvenliği’nin manevraları ve rota üzerindeki engellemeler nedeniyle sağlık görevinin süresi uzadı. Olay, 1999’dan beri Filipinler’in Ayungin’de ileri karakol olarak kullandığı BRP Sierra Madre çevresinde gerçekleşti.

Pekin’in açıklaması farklı bir anlatım sunuyor. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning’in 9 Ekim basın toplantısındaki görüşlerini aktaran China News Service haberinde, Çin tarafının Filipinler gemisinin izinsiz olarak sulara girdiğini savunduğu ve tahliyeye insani gerekçeyle izin verildiğini söylediği bulunuyor. Çin, bu bölgede kendi egemenlik iddiasına dayanıyor; Filipinler ise bölgeyi münhasır ekonomik bölgesiyle bağlantılı görüyor.

Kota Adası yakınında kaç tekne görüldü?

Kota Adası çevresinde yaşanan ayrı olayda, sahil güvenlik 9 Ekim’de Çin deniz milislerine bağlı olduğu belirtilen 9622 numaralı teknenin ve ona eşlik eden 22 küçük balıkçı teknesinin bulunduğunu duyurdu. GMA News’in 9 Ekim tarihli saha haberine göre küçük teknelerden bazıları adaya yaklaşık 250 metre kadar yaklaştı. Filipinler, teknelerin izinsiz avlandığını bildirerek bölgeden uzaklaştırıldıklarını açıkladı.

Aynı ana tekne 28 Eylül’de de Kota Adası yakınında görülmüştü. GMA News’in 7 Ekim’de Pag-asa çevresindeki başka bir gözleme ilişkin haberinde ise Çin sahil güvenliği ve deniz milisleriyle bağlantılı 20’den fazla geminin adanın yakınında bulunduğu belirtildi. Kota yakınındaki küçük tekneler, Çin gemileri için açıklanan donanma ve sahil güvenlik gemilerinden oluşan aylık askerî sayımla küçük balıkçı teknelerinin ayrı kategorilerde tutulmasını gerektiriyor.

Filipinler neden gemi görüntülerini yayımlıyor?

Manila yönetimi, tartışmalı sulara ilişkin görüntüleri ve telsiz görüşmelerini yayımlayarak Çin’in manevralarını belgelemeyi amaçlıyor. Lowy Institute analizi, bu yöntemin daha önce ağırlık verilen sessiz diplomasiye kıyasla olayları kamuoyunun denetimine açtığını ele alıyor. Aynı süreçte Filipinler, 2016 tarihli uluslararası tahkim kararına destek toplamak için ortaklarıyla diplomatik girişimler yürütüyor. Misalucha-Willoughby, yalnız görüntü yayımlamaya dayanan yaklaşımın uzun vadeli caydırıcılık üretme kapasitesini sınırlı buluyor. Analist, Filipinler’in takımadalar için geliştirdiği savunma yaklaşımında askerî üslerin dağılımını, ortak ülkelerle erişim düzenlemelerini ve deniz alanındaki takip kabiliyetini birlikte ele almasını öneriyor. Buna ek olarak dijital platformlarda bilgi manipülasyonuna karşı kurumlar arası eşgüdüm ve ASEAN’ın 2026 dönem başkanlığının kullanılması gerektiğini değerlendiriyor.

Bu değerlendirmeler Filipinler’deki askerî sayımdan farklı bir nitelik taşıyor: 101 ve 56 rakamları ordu tarafından açıklanan kayıtlar; müttefiklerle daha ileri askerî eşgüdüm kurulması ise Lowy Institute yazarının politika önerisi. Manila’nın eylül sayımını duyuran Trinidad da gemi sayısındaki değişimin nedenini değerlendirmek için daha uzun bir dönemin verilerini incelemek istediğini söyledi.

Çin’in deniz faaliyetleri bölgedeki başka dosyalarla nasıl bağlantılı?

Güney Çin Denizi’ndeki Çin gemileri, kıyı devletlerinin birbiriyle örtüşen deniz yetki alanı iddiaları nedeniyle yoğun biçimde izleniyor. Çin geniş alanlar üzerinde hak iddia ederken Filipinler, Vietnam, Malezya ve Brunei de deniz yetki alanları konusunda farklı haklara dayanıyor. Bu rekabet aynı zamanda dünyanın yoğun kullanılan uluslararası deniz ticaret hatlarından birinde seyir ve tedarik güvenliğini ilgilendiriyor.

Transit Haber’in Çin araştırma gemileri ve denizaltı kablolarına ilişkin CSIS incelemesi deniz tabanındaki faaliyetlere, Lowy Institute’ün Tayvan karantinası değerlendirmesi ise ayrı bir bölgedeki sahil güvenlik ve gümrük senaryosuna odaklanıyor. Filipinler’e ilişkin son veriler, dört Güney Çin Denizi noktasındaki gerçek aylık gemi gözlemlerini ortaya koyuyor. Bu kapsam farkı, Çin’in farklı deniz alanlarında kullandığı araçları karşılaştırmak için somut bir ölçü sağlıyor.

Bilgi alanındaki rekabet de Manila’nın izlediği konulardan biri. Transit Haber’de yayımlanan Güneydoğu Asya’da Çin medyası araştırması, Filipinler’de 2000’den bu yana Çin devlet medyasıyla bağlantılı 12 içerik paylaşımı ortaklığının kaydedildiğini ele alıyor. Lowy Institute’ün yeni analizinde söz edilen dezenformasyonla mücadele önerisi, bu farklı araştırmanın belgelediği medya bağlantılarından ayrı olarak, Manila’nın denizdeki olayların kamuoyuna nasıl aktarılacağına ilişkin tercihlerine odaklanıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Çin medyasının Güneydoğu Asya’da 11 ülkede yayılımı incelendi

Denizaltı internet kabloları artık gemilerin hareketini de algılayabiliyor

12 yıldır açılamayan Çin–Kuzey Kore köprüsünün yanında 100 kamyon bekliyor

Rusya ambargoyu böyle aşıyor