İstanbul boğazından geçen Rus gemileri aynı anda 2 yerde görünüyor

AIS kayıtları, İstanbul Boğazı’ndan geçen bazı Rusya bağlantılı tankerlerin aynı zaman aralığında iki ayrı yerde görünmesine yol açan sıra dışı bir örüntüyü ortaya koydu. Financial Times’ın 18 Ekim 2026’da yayımladığı araştırmaya göre yaptırım altındaki en az 12 tanker yanıltıcı konum verileri yayımladı. University College London’da gemi takip verileri üzerinde çalışan Ollie Ballinger’ın incelemesinde altı gemi eşzamanlı olarak iki farklı noktada göründü.

AIS, gemilerin kimlik, konum, hız ve rota bilgilerini diğer gemilere ve kıyı istasyonlarına ileten Otomatik Tanımlama Sistemi. Financial Times’ın aktardığı örneklerde tanker hareket etmeye devam ederken daha önce bulunduğu bir noktayı gösteren sabit kayıt ekranda kalabiliyor. Böylece gerçek seyir verisi ile uzaktaki yanıltıcı kayıt aynı zaman diliminde birlikte görülebiliyor.

İstanbul Boğazı bu farkın tespit edilmesinde önemli bir yer tuttu. FT’ye göre bazı tankerler Boğaz’a yaklaşırken gerçek AIS konumunu yeniden yayımladı; buna rağmen Karadeniz’deki eski ya da yanıltıcı konum kaydı sistemlerde görünmeye devam etti. Dar geçitteki seyir bilgileri, geminin fiziksel konumuyla uzaktaki ikinci sinyal arasındaki uyuşmazlığı ortaya çıkardı.

Araştırmada verilen örneklerden biri Rusya bayraklı Pirop tankeri. 27 Ağustos kayıtlarında gemi İstanbul Boğazı yakınında izlenirken eşzamanlı başka bir AIS sinyali onu Türkiye kıyılarından yaklaşık 800 kilometre uzakta kaydediyordu. FT, denizcilik veritabanı Equasis’te işletmeci olarak listelenen She Ray Ships şirketinden konuyla ilgili yanıt alamadığını bildirdi.

Financial Times’ın görüştüğü deniz güvenliği uzmanları, AIS konum yanıltmasının Karadeniz’deki insansız hava ve deniz aracı saldırılarından kaçınma amacıyla kullanılabileceğini değerlendiriyor. Yaptırım takibini zorlaştırma ihtimali de araştırmada ele alındı. Gemilerin hangi gerekçeyle bu yöntemi kullandığına ilişkin kesin bir açıklama yayımlanmadı. Olası amaçlar uzman değerlendirmesi düzeyinde kalıyor.

Avrupa Deniz Emniyeti Ajansının 2026 tarihli SafeSeaNet kılavuzu, olağandışı sabit koordinatları, aynı gemi kimliğiyle yinelenen yayınları ve kıyı istasyonlarının erişim alanıyla uyuşmayan konumları AIS yanıltması göstergeleri arasında sayıyor. Radar verisiyle AIS koordinatının karşılaştırılması da kullanılan denetim yöntemlerinden biri.

FT’ye göre araştırmaya konu 12 tankerden 11’i son bir yıl içinde Rusya bayrağına geçti. Gölge filo olarak anılan bu gemiler, Rus petrolünün taşınması ve Batılı ülkelerin gemi bazlı yaptırımları nedeniyle uzun süredir izleniyor. İstanbul Boğazı’ndaki çift konum kayıtları, bu filonun takibinde sinyal kesintilerine ek olarak eşzamanlı çelişkili konum verilerinin de incelendiğini ortaya koydu. Deniz trafiği izleme kurumları tek bir koordinat yerine zaman içindeki rota tutarlılığına ve farklı sensörlerden gelen verilere birlikte bakıyor.