5 AB ülkesinin Ruanda planında eski İngiliz göçmen tesisleri gündemde

Beş Avrupa ülkesinin Ruanda geri gönderme merkezi kurma görüşmelerinde ülkenin konumu güçlenirken, İngiltere’nin geçmişte hazırlattığı tesisler de müzakere seçenekleri arasına girdi. Financial Times’ın 28 Ekim 2026 tarihli araştırmasına göre Almanya, Avusturya, Yunanistan, Hollanda ve Danimarka, iltica başvurusu reddedilmiş kişilerin yerleştirilebileceği ortak bir düzenleme üzerinde Ruanda ile temaslarını sürdürüyor. Görüşmelerin yeni ayrıntısı, eski İngiliz projesinin altyapısından yararlanılabilmesi.

İlk uygulamanın yüzlerce kişiyle sınırlı olabileceği ve en erken 2027’de başlayabileceği seçenekleri görüşülüyor. Financial Times, kasımda anlaşma duyurusu ihtimalini de aktardı. Ruanda geri gönderme merkezi için düşünülen tesislerin seçimi, kişilerin hukuki statüsü ve işletme koşulları üzerinde nihai anlaşmaya varıldığına ilişkin bir ortak hükümet duyurusu henüz yayımlanmadı.

Ruanda geri gönderme merkezi için hangi tesisler masada?

Tesis arayışında Financial Times’ın görüştüğü kaynakların sözünü ettiği seçeneklerden biri, İngiltere’nin iptal ettiği Ruanda göç programı sırasında hazırlanan binaların kullanılması. İngiltere’nin önceki girişimi, ülkeye ulaşan bazı kişilerin sığınma dosyalarının Ruanda’da ele alınmasını hedefliyordu. Beş ülkenin görüştüğü model, AB ülkelerinde geri gönderme kararı almış kişilerin Ruanda’ya taşınmasını ve sonraki adımların orada kararlaştırılmasını içeriyor.

Haberde aktarılan taslak seçeneklerden birinde aynı anda yaklaşık 100 kişinin tesislerde bulunması düşünülüyor. Başlangıç grubunun birkaç yüz kişiden oluşabileceği, ilk nakillerde Yunanistan’daki dosyaların ağırlık kazanabileceği aktarılıyor. Bunlar görüşmelerde ele alınan ölçek tahminleri; ülke başına kota, kabul şartları ve başlama takvimi tarafların imzalayacağı metne bağlı.

Müzakerelerde Financial Times’ın aktardığı seçenekler arasında merkezlerin açık yerleşim modeliyle işletilmesi, nakledilecek kişilere çalışma izni verilmesi ve Uluslararası Göç Örgütünün (IOM) yerel uyum ya da menşe ülkeye dönüş için yardım sunması bulunuyor. Bu başlıkların uygulama kararı haline gelip gelmediği resmî anlaşmada netleşecek.

Beş ülke Ruanda ile ne zamandan beri görüşüyor?

Beş ülkenin ortak çalışması Mart 2026’da Hollanda tarafından da duyurulmuştu. Ruanda geri gönderme merkezi görüşmelerinin öncesinde hükümetler, AB dışındaki ülkelerle ortak temas takvimi üzerinde çalıştı. Danimarka Göç ve Entegrasyon Bakanlığının 4 Eylül açıklamasına göre Danimarka, Almanya, Hollanda, Avusturya ve Yunanistan, Kopenhag toplantısında AB dışındaki geri gönderme merkezleri için ortak ilkeleri ve partner ülkelerle temas takvimini ele aldı. Bakanlık, beş ülkenin ulusal hukuk süreçlerini de ortak zaman çerçevesinde ilerletmeyi kararlaştırdığını bildirdi.

Hollanda hükümetinin 26 Mart tarihli resmî açıklamasında da aynı beş ülkenin bir öncü grup oluşturduğu ve olası ev sahibi devletlere ortak diplomatik ziyaretlerin planlandığı kayıtlı. Reuters’ın 4 Eylül haberinde ortak girişimin hedefi doğrulanırken ev sahibi ülkenin adı o tarihte açıklanmamıştı.

AFP’nin 20 Ekim’de yayımladığı araştırmada ise Ruanda’nın önde gelen aday haline geldiği, beş ülkeden temsilcilerin Kigali’de temaslar yürüttüğü bildirildi. Financial Times’ın 28 Ekim tarihli araştırması, önceki İngiliz yatırımlarının değerlendirilmesi ve olası merkez düzeninin yeni ayrıntılarını aktardı.

AB’nin geri gönderme merkezleri düzenlemesi hangi koşulları belirliyor?

AB Konseyinin 1 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre yeni ortak geri gönderme düzenlemesi Konseyin nihai onayını aldı. Kurallar, üye devletlerin AB dışında geri gönderme merkezi kurmasını üçüncü ülkeyle anlaşma veya düzenleme yapılması koşuluna bağlıyor. Ev sahibi devletin uluslararası insan hakları standartlarına uyması ve kişilerin zulüm veya ciddi zarar riski bulunan yerlere gönderilmesini önleyen geri göndermeme ilkesine saygı göstermesi gerekiyor.

AB hukukunda Ruanda geri gönderme merkezi görüşmelerinin temelini oluşturan düzenleme, geri gönderme kararı verilmiş ve AB’de kalma hakkı bulunmayan üçüncü ülke vatandaşlarını kapsıyor. Refakatsiz çocuklar bu tür merkezlere ilişkin anlaşmaların dışında tutuluyor.

Üye devletler kişilere yönelik kararlarını ve geri gönderme usullerini AB hukukuna uygun yürütmekle yükümlü. Ekimde kabul edilen genel hukuki çerçeve, her ülkenin Ruanda ile ayrıca kuracağı düzenlemenin uygulama şartlarını da belirlemesini gerektiriyor.

AB Temel Haklar Ajansı (FRA), değerlendirmesinde her kişi için hukuken uygulanabilir kararın alınması, ev sahibi ülkeyle bağlayıcı düzenleme yapılması, kırılgan kişilerin korunması ve bağımsız insan hakları denetimi kurulması gerektiğini kaydediyor. Ajans, merkezlerin AB sınırları dışında bulunmasının ilgili devletlerin hak ihlallerinden doğan sorumluluğunu kaldırmadığını belirtiyor.

Beş ülkenin planı İngiltere’ninkinden hangi yönleriyle ayrılıyor?

İngiltere’nin daha önceki planı, ülkede sığınma talebinde bulunan belirli kişilerin başvurularının Ruanda’ya taşınarak değerlendirilmesine dayanıyordu. Beş Avrupa ülkesinin görüştüğü model, sığınma incelemesi tamamlanmış ve hakkında geri gönderme kararı verilmiş kişilerin transferine dayanıyor. Financial Times’ın aktardığı olası açık merkez ve çalışma izni unsurları da önceki İngiliz girişiminden farklı bir işletme modeli olarak müzakerelerde tartışılıyor.

Başka ev sahibi ülke seçenekleri de masadaydı. Ruanda geri gönderme merkezi görüşmelerinin yanı sıra Financial Times, Kenya, Uganda ve Özbekistan temaslarından da söz ediyor. Bu üç ülkedeki girişimlerde ilerlemenin sınırlı kaldığı bildirildi. Ruanda’nın seçilmesi halinde anlaşmanın finansmanı, denetim mekanizması, kişilerin ne kadar kalabileceği ve menşe ülkeye dönüş işlemlerinin hangi makam tarafından yürütüleceği ayrı düzenleme başlıkları olacak.

Almanya ve Hollanda’daki Türk vatandaşları için hangi kurallar geçerli?

AB dışındaki geri gönderme merkezlerine sevk edilebilecek kişi grubu, ilgili üye devletin hukukuna göre AB’de kalma hakkı bulunmadığı tespit edilen ve hakkında uygulanabilir geri gönderme kararı bulunan üçüncü ülke vatandaşlarından oluşuyor. Türk vatandaşlarının da hukuki durumları, yaşadıkları AB ülkesindeki oturum veya uluslararası koruma dosyası ile bireysel karar üzerinden değerlendirilecek. Ruanda ile müzakerelerde herhangi bir vatandaşlık listesi veya ülkelere göre kişi kotası kamuoyuna açıklanmış değil.

AB’nin geri gönderme koordinasyonunda ajansın rolünü genişletmeyi öngören Frontex reformu teklifi 27 Ekim’de açıklandı. Hollanda’daki sınır dışı mevzuatına ilişkin Senato kararı ve AB Göç ve İltica Paktı’nın yürürlükteki usulleri geri gönderme sürecinin farklı hukuki aşamalarını düzenliyor. Üçüncü ülkede kurulacak bir merkez için fiilî transferler, bireysel kararların denetlenmesi ve ev sahibi ülkeyle yapılacak düzenlemelerin uygulanmasına bağlı olacak.

Kasım görüşmelerinde hangi adımlar bekleniyor?

28 Ekim tarihli Financial Times araştırmasında anlaşma için kasım ayı, ilk transferler için 2027 olasılığı anlatılıyor. Ülke hükümetlerinin ev sahibi tesisleri, olası başvuru ve itiraz usullerini ve kişilerin merkezlerdeki hukuki statüsünü birlikte açıklaması bekleniyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Tayland 10 binden fazla yabancı için ülke çapında vize denetimi başlattı

İngiltere’de iltica dosyalarında yapay zekâ mercek altında: Hatalı özetler tartışılıyor

AB, Frontex’e yeni sınır dışı yetkisi önerdi: 30 bin personel hedefi

Kanada, Haiti ve Sudanlılar için çalışma izni uzatmasını 2027’ye taşıdı