AB, Frontex’e yeni sınır dışı yetkisi önerdi: 30 bin personel hedefi

Avrupa Komisyonu, 27 Ekim 2026’da Brüksel’de açıkladığı Frontex reformu ile Avrupa Birliği sınır ajansının personelini kademeli olarak 30 bine çıkarmayı ve geri gönderme operasyonlarındaki görevlerini genişletmeyi önerdi. Komisyonun Göç ve İçişleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan açıklamaya göre Frontex, belirli anlaşmalar yapıldıktan sonra bir AB dışı ülkeden başka bir AB dışı ülkeye geri gönderme işlemlerinin düzenlenmesine de yardımcı olabilecek. Komisyon, teklifleri Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyinin müzakeresine sundu.

Reuters’ın 27 Ekim’de aktardığı teklifte sınır görevlilerinin sayısının artırılması ve acil durumlarda hızla harekete geçecek bir birim kurulması yer alıyor. Komisyonun Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen ile İçişleri ve Göçten Sorumlu Komiser Magnus Brunner, değişiklikleri aynı gün düzenlenen basın toplantısında anlattı. Düzenleme, üye ülkelerin sınır yönetiminden sorumlu olduğu mevcut yapıda Frontex’e daha geniş koordinasyon ve operasyon desteği görevi verilmesini hedefliyor.

Frontex reformu 30 bin kişilik kadroyu nasıl oluşturacak?

Komisyonun planında 30 bin kişilik toplamın temel parçalarından biri, üye ülkelerin ihtiyaç halinde görevlendireceği 17 bin kişilik yeni Avrupa Sınır ve Geri Gönderme Rezervi. AB ülkelerince hâlihazırda görevlendirilen 7 bin personel bu plana dâhil ediliyor. Komisyon, Frontex’in kendi kadrosundaki görevlilerin sayısını da ikiye katlamayı öneriyor. Komisyon, personel artışının aşamalı biçimde gerçekleştirilmesini istiyor. Bu yapı, daimi görevlilerle ihtiyaç halinde sahaya gönderilecek ulusal personelin birlikte çalışması üzerine kuruluyor.

Frontex reformu ayrıca ajansın ekipman edinme biçiminde değişiklikler öneriyor. Ajansın sınır gözetiminde kullanılan araçları satın alması, kiralaması ve üye ülkelerle birlikte mülkiyet edinmesi mümkün olacak. Komisyon, dijital sistemler ile yapay zekâ destekli araçların ortak alımı için de Frontex’in merkezi satın alma birimi gibi çalışabilmesini istiyor. Böylece farklı ülkelerin aynı sınır operasyonunda kullandığı teknik donanımın tedarikine ajans daha doğrudan katılabilecek.

Frontex üçüncü ülkeler arasında hangi geri göndermelere katılabilecek?

Teklifin geri gönderme başlığında en kapsamlı değişiklik, Frontex’in AB üyesi olmayan bir ülkeden bir başka AB dışı ülkeye yönelik operasyonlara teknik ve operasyonel destek verebilmesi. Anadolu Ajansının Brüksel’den aktardığı açıklamaya göre Komiser Brunner, bu görevin ilgili üçüncü ülkeyle uluslararası anlaşma yapılması ve operasyonun AB çıkarlarıyla bağlantılı olması şartlarına bağlandığını bildirdi. Komisyon ayrıca uygulamanın temel haklara ve uluslararası standartlara uygun yürütülmesini düzenleme metninin koşulları arasında saydı.

Yeni görevin çerçevesi, Frontex’in üye ülkelerin talebi üzerine gerçekleştirdiği mevcut geri gönderme desteğinin ötesine uzanıyor. Teklif, ajansın ilgili üçüncü ülkeye personel, teknik uzmanlık ve lojistik planlama desteği vermesine izin veriyor. Euronews’in tekliften bir gün önce yayımladığı haber, AB yetkililerinin özellikle Kuzey Afrika’dan diğer menşe ülkelere yapılabilecek geri göndermelere ilişkin çalışmalarını aktarmıştı. Komisyonun 27 Ekim metni, ülke adı yerine üçüncü ülkelerle yapılacak anlaşmaları temel koşul olarak belirliyor.

Geri gönderme koordinasyon merkezi hangi işleri üstlenecek?

Frontex bünyesinde kurulması önerilen Geri Gönderme Koordinasyon Merkezi, ülkelerden gelen operasyonel bilgileri toplayıp inceleyecek. Merkez, geri gönderme planlarının hazırlanmasına ve aynı anda yürütülen işlemlerin koordine edilmesine destek verecek. Komisyonun çizdiği görev tanımında kişinin kimliğinin erkenden belirlenmesi, gönüllü dönüş danışmanlığı, fiilî geri gönderme ve dönüş sonrasındaki yeniden entegrasyon yardımları da yer alıyor. Frontex reformu, ajansı bu işlemleri üye devletler adına destekleyen ortak bir koordinasyon noktası olarak konumlandırıyor.

Geri gönderme, geri kabul ve yeniden entegrasyon dosyalarının dijital ortama taşınması da 27 Ekim’de sunulan ayrı bir düzenleme teklifinin konusu. Yeni dijital mimarinin Frontex’in üye ülkeler için geliştireceği ortak altyapıyla bağlantılı çalışması planlanıyor. Komisyon, veri paylaşımının kişisel verilerin korunmasına ve temel haklara ilişkin kurallara uygun olacağını belirtiyor. Bu teklif, Frontex’in personel ve yetki değişikliklerinden ayrı bir mevzuat dosyası olarak Parlamento ile Konseyin önüne gidiyor.

Kriz birimi ve çevrim içi izleme merkezine hangi yetkiler önerildi?

Krizlere müdahale için ayrıca Hızlı Tepki Gücü kurulması isteniyor. Komisyon, bir üye devletin sınırda acil durum yaşadığını bildirmesi üzerine Frontex İcra Direktörünün hızla görevlendirme kararı alabilmesini öneriyor. Üye ülkelerin önemli sınır olaylarını EUROSUR ağına 24 saat içinde bildirmesi de teklifin diğer unsurlarından. Komisyon, düzenlemeyi 2026’da Ceuta’da yaşanan sınır krizinden çıkarılan derslerle ilişkilendiriyor.

Yeni Çevrim İçi İzleme ve Müdahale Merkezinin görev alanı, herkesin erişimine açık sosyal medya paylaşımlarını sınır güvenliğiyle bağlantılı gelişmeler bakımından izlemeyi kapsıyor. Komisyon, sınır yönetimini etkileyen çevrim içi gelişmelerin erken saptanmasını ve sınır güvenliği riskleriyle bağlantılı yasa dışı içeriklere karşı işlemlere destek verilmesini önerdi. Frontex’in 2026 sınır geçişlerine ilişkin mevcut istatistikleri, ajansın sınır güzergâhlarındaki hareketliliği hangi alanlarda izlediğine dair veri sağlıyor.

Türk vatandaşlarının geri gönderme dosyalarında hangi kurallar geçerli?

AB ülkelerinde hakkında geri gönderme kararı bulunan Türk vatandaşları da üye devletlerin uyguladığı geri dönüş usullerinin kapsamına giriyor. AB Konseyinin 1 Ekim 2026’da kabul ettiğini duyurduğu geri gönderme düzenlemesi, kalma hakkı bulunmayan üçüncü ülke vatandaşlarına ilişkin ortak işlem kurallarını ve üye ülkelerin kararlarının tanınmasına dair hükümleri içeriyor. Kararın alınması, ilgili kişinin ülkeyi terk etme yükümlülüğü, güvenlik riski değerlendirmesi ve üçüncü ülkelerle yapılacak düzenlemeler mevzuatın ayrı başlıklarında ele alınıyor.

Konseyin 1 Ekim açıklamasında üçüncü ülkelerde kurulabilecek geri gönderme merkezleri için anlaşma veya düzenleme yapılması şartı bulunuyor. Anlaşma yapılacak ülkenin uluslararası insan hakları ilkelerine uyması ve kişiyi zulüm ya da ciddi zarar riski bulunan yere geri göndermeme ilkesine saygı göstermesi gerekiyor. Refakatsiz çocuklar bu merkezlere ilişkin anlaşmaların kapsamı dışında tutuluyor. Bu kurallar, geri gönderme kararı bulunan Türk vatandaşlarının da tabi olduğu üçüncü ülke uyruklulara ilişkin işlemlerde uygulanıyor.

AB-Türkiye göç modelinin Ceuta ve Fas sınırına uyarlanmasına ilişkin önceki tartışmalar üçüncü ülkelerle işbirliğinin farklı biçimlerini gündeme getirmişti. Frontex reformu ise AB sınır ajansına doğrudan bir üçüncü ülkeden başka bir üçüncü ülkeye geri gönderme operasyonu düzenleme desteği verilmesini öneriyor. AB Göç ve İltica Paktı hakkındaki mevcut rehberde üye ülkelerin ortak sığınma ve göç kurallarının uygulama çerçevesi yer alıyor. Komisyonun 27 Ekim’de sunduğu iki yeni teklifin müzakereleri Avrupa Parlamentosu ile Konseyde yürütülecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İspanya, Fas’a gönderdiği Yemenli için dönüş yolu açacağını açıkladı: Sınır kapısına gel, içeri alacağız

Ceuta’da 16 göçmen Fas’a gönderildi: İtiraz hakkı tartışması büyüdü

Kübalı göçmeni Meksika sınırına götürdüler: Adına atılan sahte imzaya itiraz etti, geri döndü

ABD’de 980 bin sınır dışı işlemi: Yüzde 20’sinde mahkûmiyet kaydı var