Lowy Institute: Kongredeki Demokrat çoğunluk Trump’ın dış politikasını zorlayabilir

ABD dış politikası, Demokratların Kongrenin iki kanadında çoğunluğu kazandığı 3 Kasım 2026 ara seçimlerinin ardından yeni bir tartışmanın konusu oldu. Lowy Institute’un The Interpreter yayınında 5 Kasım’da yazan Cory Alpert, Demokratların bütçe ve soruşturma yetkileriyle Beyaz Saray üzerindeki baskıyı artırabileceğini savundu. Alpert’e göre Trump’ın diplomatik temas yürütme ve dış politika konusunda yürütmeye ait kararlar alma yetkileri başkanlık görevi boyunca devam edecek.

Cory Alpert’in Lowy Institute’ta yayımlanan analizinde ABD dış politikası üzerindeki Kongre etkisini Washington’daki yeni parti dengeleriyle birlikte ele alıyor. Yazar, 2024 seçimlerinden sonra Trump yönetimiyle doğrudan anlaşma yapmaya yönelen yabancı hükümetlerin, artık Kongrede farklı bir siyasi çoğunlukla karşı karşıya kalacağını belirtiyor. Alpert, başkanın elindeki diplomatik araçlarla Kongrenin harcama ve denetim yetkilerinin birbirinden farklı sonuçlar doğurabileceğini düşünüyor.

ABD dış politikası için Kongre neden önemli?

Demokratlar 3 Kasım seçimlerinde Senatoda en az yedi sandalye kazandı. Temsilciler Meclisinde de çoğunluğu elde etti. Associated Press ile Reuters’ın 4 Kasım haberleri, seçmenlerin yüksek yaşam maliyetleri ve İran savaşına ilişkin hoşnutsuzluğunu sonuçların arka planında aktardı. Sayım devam eden yarışlar bulunduğundan nihai sandalye dağılımı daha sonraki resmî sonuçlarla kesinleşecek. Transit Haber’in 4 Kasım seçim sonuçları haberi, eyaletlerdeki sandalye değişimlerini ve Trump’ın ilk tepkisini ele almıştı.

Senatonun resmî takvimine göre yeni Kongrenin olağan başlangıç günü 3 Ocak 2027. Seçilen üyelerin bütçe komisyonlarını ve soruşturma gündemini yönlendirmesi de yeni yasama döneminin başlamasıyla mümkün olacak. Mevcut Kongre, 2026 yılının kalan bölümünde kendi görevini sürdürüyor. Başkanın dış politika alanındaki yürütme işlemleri de aynı dönemde devam ediyor. ABD dış politikası için uluslararası ilişkilerin finansmanı için Kongrenin onayladığı bütçe ve harcama yasaları belirleyici. Beyaz Saray’ın yasama organının yetkilerine ilişkin resmî açıklaması, dış yardım ve kamu harcamalarında Kongrenin kaynak tahsisini, Senatonun da büyükelçi atamaları ile uluslararası anlaşmaların onayındaki rolünü özetliyor. Kongre ayrıca yürütmenin kurumlarından bilgi ve belge isteyebiliyor. Alpert, yeni çoğunluğun özellikle dış ilişkileri etkileyen harcama kalemlerinde yönetimle pazarlık gücü kazanacağını değerlendiriyor.

Bütçe görüşmelerinde Demokratların hangi araçları var?

Analizde Demokratların federal bütçe sürecini bir baskı aracına dönüştürebileceği öne sürülüyor. Federal kurumlara ayrılan ödenekler üzerinde anlaşmazlık çıkması, harcama yasalarının kabulünü geciktirebilir. Alpert, bu ihtimalin hükümetin faaliyetlerini kısmen durduracak bir bütçe krizine kadar uzanabileceğini yazdı. Başkanın dış yardım programlarında ya da diplomatik faaliyetlerde kullanmak istediği kaynaklar da ilgili ödeneklerin kapsamına bağlı.

Bütçe müzakerelerinde Temsilciler Meclisi ve Senatonun her ikisinin de rolü var.

Çoğunluğun değişmesi, harcama tekliflerinin komisyonlarda ele alınmasını ve oylama süreçlerini etkileyebilir. Bunun sınırı, her tasarının ayrı ayrı değerlendirilmesi ve başkanın yasaları veto edebilmesi. Beyaz Saray’ın yasama organı açıklamasına göre veto edilen bir yasayı yeniden kabul etmek için iki kanatta üçte iki çoğunluk gerekiyor. Siyasi denge üzerindeki etkiler, 2027’de ele alınacak somut tekliflerin içeriğine bağlı olacak.

Kongre soruşturmaları dış ilişkileri nasıl etkileyebilir?

Alpert, Demokratların yönetimle ilişkili şirketlerin yabancı hükümetlerle yaptığı anlaşmaları da mercek altına alabileceğini belirtiyor. Analizde OpenAI ve SpaceX, büyük ölçekli uluslararası ticari ilişkileri bulunan şirketlere örnek gösteriliyor. Yazar, Kongrenin yöneticileri ifade vermeye çağırabileceğini ve belgeleri inceleyebileceğini savunuyor.

Senatonun kurumsal tarih ve yetki açıklamasında, Kongre soruşturmalarının yasama görevinden kaynaklanan bir denetim yetkisi olduğu kaydediliyor. Komisyonlar kamu görevlilerini dinleyebiliyor, gerekli gördükleri belge ve kayıtları talep edebiliyor. Bu mekanizma, yabancı devletlerle ticari ilişki kuran şirketlerin faaliyetlerinin de Kongrenin gündemine taşınabilmesini sağlıyor. Alpert’in değerlendirmesi, Demokratların bu yetkiyi daha yoğun kullanma ihtimali üzerinde duruyor.

Yabancı hükümetler Washington’daki değişimi nasıl görüyor?

ABD dış politikası konusunda Alpert’in bir başka başlığı, diğer ülkelerin ABD yönetimiyle kurduğu temasların geleceği. Alpert, 2024 seçimleri sonrasında Trump’ın Washington’da güçlü bir siyasi desteğe sahip olduğu düşüncesinin, yabancı başkentlerin diplomasi ve ticaret tercihlerini etkilediğini yazdı.

Demokratların Kongre zaferinden sonra bazı hükümetlerin yeni yönetimle uzun vadeli anlaşmalar yaparken daha ihtiyatlı davranabileceği görüşünde. Trump’ın 2029 Ocak ayına kadar görevde kalacak olması da bu olası bekleme süresini uzatıyor.

Cumhuriyetçi Parti içindeki 2028 başkanlık yarışı, Alpert’in ABD dış politikası üzerine değerlendirdiği konular arasında. Trump’a yakın siyasetçilerin mevcut politikaları savunmayı sürdürebileceğini, başka isimlerinse ekonomik sorunlar ve İran savaşı nedeniyle farklı bir çizgi arayabileceğini düşünüyor. Alpert, parti içindeki tercihlerin gelecek yılların dış politika söylemine yansıyabileceğini düşünüyor.

İran savaşı ve Avrupa güvenliği değerlendirmede nerede duruyor?

Lowy yazısında İran savaşı ile Trump’ın gümrük tarifeleri, seçmenin hayat pahalılığı tepkisiyle ilişkilendiriliyor. AP’nin 5 Kasım haberinde de Trump’ın, savaşın ve yüksek benzin fiyatlarının Cumhuriyetçilerin seçim kayıplarında payı olduğunu kabul ettiği aktarılıyor. Alpert bu ekonomik tepkinin Cumhuriyetçi Partinin 2028’e giderken dış politika tercihlerini yeniden tartışmasına yol açabileceğini savunuyor.

Avrupa güvenliği konusunda seçim öncesi tartışma da sürüyordu. Transit Haber’in 2 Kasım tarihli ECFR değerlendirmesi, Kongrede olası çoğunluk değişiminin Avrupa ile güvenlik ilişkilerini nasıl etkileyebileceğini inceliyordu. Alpert’in yeni yazısı ise seçimin ardından Demokrat çoğunluğun kullanabileceği bütçe ve denetim araçlarına odaklanıyor.

Türkiye–ABD ilişkilerinde İran dosyası da aynı dönemde diplomatik görüşmelerin konusuydu. Le Monde’un Erdoğan–Trump temasları hakkındaki 2 Kasım haberini aktaran Transit Haber yayını, ekim sonundaki görüşmelerin resmî açıklamalarıyla hafta sonuna ilişkin gazete iddialarını bir araya getiriyor.

Seçim yenilgisi sonrasında Trump’ın vereceği tepki konusunda Alpert iki olasılığı tartışıyor: yönetimin tepki çeken dış politika adımlarını yumuşatması ya da aynı yaklaşımı sürdürmesi. Araştırmacı, 2028 seçimlerine hazırlanan Cumhuriyetçilerin bu tercihler karşısında nasıl konumlanacağının da belirleyici olacağını düşünüyor. Demokratların Kongreyi kontrol etmeye başlamasıyla başkanın yetkileri ve yasama organının denetim araçları arasındaki gerilimin daha görünür hale geleceğini öne sürüyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Trump seçim günü İsrail’e yardımı keseceğini açıkladı: İsrail karıştı, Netanyahu’ya sert tepki

ABD yönetimi yok ama Demokratlar 19 kişilik heyetle Türkiye’ye geliyor

ABD seçimlerinde Trump’a ağır yenilgi: Kongre’nin iki kanadı da Demokratlarda

JD Vance seçim yenilgisinin nedenlerini açıkladı: İran savaşı ve İsrail’le ilişkiler