Fransa’nın Ankara notası Yunanistan’da tartışılıyor: İzin mi, bilgilendirme mi?
Doğu Akdeniz kablo krizi hakkında To Vima’ya konuşan Maria Gavouneli, kablo çalışmaları için Yunanistan’ın NAVTEX duyurusunu yeterli buldu. Petros Liakouras ise Türkiye’nin bu çalışmalarda gemilerden izin, onay veya bildirim talep edemeyeceğini savundu. Ankara, araştırmayı kendi kıta sahanlığında izne tabi deniz bilimsel faaliyet olarak nitelendiriyor.

To Vima’nın 16 Kasım 2026 tarihli haberine konuşan iki Yunan hukukçu, Abeille Marengo’nun deniz altı kablosuna hazırlık amacıyla yürüttüğü araştırmada Türkiye’den izin istenmesinin gerekli olmadığını savundu. Atina Üniversitesi profesörü Maria Gavouneli, Yunanistan’ın yayımladığı NAVTEX duyurusunu yeterli görüyor. Pire Üniversitesi profesörü Petros Liakouras ise kablo döşenmesine bağlı deniz tabanı incelemelerinin de denizlerin serbestliği kapsamında bulunduğunu ve Türkiye’nin gemilerden izin, onay veya bildirim talep etmeye yetkili olmadığını ileri sürüyor. Türkiye Dışişleri Bakanlığı aynı çalışmayı kıta sahanlığında deniz bilimsel araştırma olarak tanımlıyor.
İncelemenin çıkış noktası, Girit ile Kıbrıs Rum Kesimi arasında planlanan Great Sea Interconnector (GSI) elektrik bağlantısının güzergâh araştırmalarıydı. Yunanistan 6 Kasım’da seyir ikazı NAVTEX yayımladı; Fransa da geminin çalışmalarına ilişkin Ankara’ya diplomatik nota iletti. Türkiye aynı gün, çalışmanın kendi kıta sahanlığında izinsiz deniz bilimsel araştırma niteliğinde olduğunu açıkladı. To Vima’nın 16 Kasım incelemesi, bu farklı hukuki nitelendirmeleri yan yana aktarıyor.
Doğu Akdeniz kablo krizi: 79. madde hangi hakkı düzenliyor?
BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin 79. maddesi, devletlerin kıta sahanlığı üzerinde deniz altı kabloları ve boru hatları döşeyebilmesini düzenliyor. Maddenin birinci fıkrası bu hakkı tanıyor. İkinci fıkrada kıyı devletinin, kendi doğal kaynakları ve çevrenin korunmasıyla bağlantılı makul önlemleri saklı tutularak, kablo döşenmesini veya bakımını engelleyemeyeceği hükme bağlanıyor. Üçüncü fıkra boru hatlarının güzergâhına ilişkin kıyı devleti rızasını ayrıca ele alıyor; dördüncü fıkra kıyı devletinin kendi karasularına giren kablolar bakımından belirleyebileceği koşulları koruyor.
Atina Üniversitesi Hukuk Fakültesi uluslararası hukuk profesörü Maria Gavouneli, 79. maddede düzenlenen deniz altı kablosu döşeme hakkına ve münhasır ekonomik bölgedeki diğer devletlerin haklarına ilişkin 58. maddeye dayanıyor. To Vima’ya göre Gavouneli, bu hak kullanılırken Yunanistan’ın yayımladığı NAVTEX seyir duyurusunun yeterli olduğunu savundu. Bu görüşün dayanağı, deniz altı kablosu döşeme faaliyetinin kıta sahanlığında da tanınan bir kullanım hakkı olması.
Araştırma gemisinin faaliyeti neden 246. maddeyle ilişkilendiriliyor?
Sözleşmenin 246. maddesi, Doğu Akdeniz kablo krizi etrafında tartışılan ikinci hukuk hükmü. Kıyı devletinin münhasır ekonomik bölgesi ve kıta sahanlığındaki deniz bilimsel araştırmalar için rıza koşulunu düzenliyor.
Gavouneli, Türkiye’nin ise 246. maddeye başvurarak geminin faaliyetini farklı bir hukuk rejimi içinde değerlendirdiğini söyledi. 246. madde, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgede deniz bilimsel araştırmaları kıyı devletinin rızasına bağlayan hükümleri içeriyor. Gavouneli’nin değerlendirmesindeki ayrım, kablo döşeme çalışması için yapılan deniz tabanı incelemesinin 79. maddedeki kablo hakkı kapsamında mı, yoksa 246. maddedeki deniz bilimsel araştırma kapsamında mı ele alınacağına ilişkin. 87. madde ise deniz altı kablo döşemeyi açık deniz özgürlükleri arasında sayıyor.
Ankara, Fransız gemisinin çalışmasına hangi gerekçeyle itiraz etti?
Türkiye Dışişleri Bakanlığının Doğu Akdeniz kablo krizi hakkındaki 6 Kasım 2026 tarihli 214 sayılı açıklamasında, Fransız bayraklı geminin 18 Mart 2020’de Birleşmiş Milletlere bildirilen Türk kıta sahanlığı sınırları içinde izinsiz deniz bilimsel araştırma yürütmeyi planladığı ileri sürüldü. Açıklama, çalışmanın kablo döşemeye hazırlık niteliğinde olduğunu belirtti. Bakanlık, Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesimi tarafından yayımlanan NAVTEX duyurularının Türk makamlarınca karşı duyurularla iptal edildiğini bildirdi.
Millî Savunma Bakanlığı daha önce de Türkiye–Libya deniz yetki alanları mutabakatına ve BM’ye 2020’de bildirilen sınırlara atıf yapmıştı. Bakanlık, Türkiye’nin kıta sahanlığı olarak tanımladığı alanlardaki kablo veya boru döşeme faaliyetleriyle bilimsel araştırmaların önceden Türkiye ile koordine edilmesini istediğini açıklamıştı. Türkiye’nin resmî açıklamalarındaki coğrafi dayanak, bildirilen kıta sahanlığı sınırları ve bunlara ilişkin deniz yetki alanı görüşüdür.
Liakouras, Türkiye’nin izin talebine neden itiraz ediyor?
Pire Üniversitesi uluslararası hukuk profesörü Petros Liakouras, To Vima’ya yaptığı açıklamada kablo döşeme ve bu işe bağlı deniz tabanı araştırmalarının denizlerin serbest kullanımı kapsamında bulunduğunu savundu. Liakouras’a göre çalışmaların kıta sahanlığında yapılması bu hakkın niteliğini değiştirmiyor. Hukukçu, Türkiye’nin Yunanistan tarafından görevlendirilen araştırma gemilerinden izin, onay veya bildirim istemesini hukuken gerekli saymıyor; Ankara’nın böyle bir talebi değerlendirme yetkisi bulunduğu görüşünü reddediyor. Liakouras, Yunanistan’ın hukuki dayanağını denizlerin serbestliği ilkesine bağladı.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, 6 Kasım açıklamasında çalışmanın Türk kıta sahanlığındaki bölümünü izinsiz deniz bilimsel araştırma olarak nitelendirdi ve muvafakat sürecinin tamamlanmadığını bildirdi. To Vima’nın aktardığı Yunan diplomatik kaynakları ise Fransa’nın Ankara’ya gönderdiği notayı, Türkiye’den yetki veya izin isteme işlemi olarak değerlendirmiyor. Yunanistan, araştırma için yetkilendirme makamlarının Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesimi olduğunu savunuyor. Fransız notasının tam metni kamuoyuna açıklanmadı. Atina’daki muhalefet partileri hükümetten bu yazının içeriğine ilişkin açıklama istemişti.
Seyir duyuruları hakkındaki anlaşmazlık 11 Kasım’da Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi tarafından yayımlanan karşılıklı NAVTEX kayıtlarına yansımıştı. Türkiye’ye Fransa tarafından iletilen diplomatik bildirim daha önce Atina’da hükümet ile muhalefet arasında tartışılmıştı. 6 Kasım tarihli ilk GSI açıklamaları ise araştırma izinleri ve deniz yetki alanlarına ilişkin resmî tutumları ortaya koymuştu. Doğu Akdeniz kablo krizi için 16 Kasım’da yayımlanan To Vima incelemesinde Gavouneli ve Liakouras’ın görüşlerine yer verildi.
Kaynaklar
To Vima — Angelos Athanasopoulos, The Legal Battle Behind the Greece-Cyprus Power Cable, 16 Kasım 2026
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı — 214 sayılı açıklama, Fransız bayraklı geminin Doğu Akdeniz’deki faaliyeti, 6 Kasım 2026
Birleşmiş Milletler — Deniz Hukuku Sözleşmesi, 58, 79, 87 ve 246. maddeler
Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanlığı — Deniz yetki alanları, kablo ve araştırma faaliyetlerine ilişkin açıklama, 2026
To Vima — Athens Dismisses Turkish NAVTEX Regarding Research Vessel as Irrelevant, Kasım 2026
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.
Sıradaki haber
Kathimerini: Fransa-Türkiye temasları sürerken Yunan ordusuna hazırlık talimatıHaber otomatik yüklenemezse normal bağlantısından okuyabilirsiniz.
Haber yükleniyor…