Aliyev’in partisinden AK Parti’ye tepki: Başörtüsü ve İsrail açıklaması

Azerbaycan’daki başörtüsü tartışması, 13 Ekim 2026’da iktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi’nin (YAP) Türkiye’deki AK Parti temsilcilerine doğrudan yanıt vermesiyle iki ülkenin siyasi gündemine taşındı. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in başkanlığını yürüttüğü YAP’ın açıklaması, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral ile bazı AK Parti milletvekillerinin okul kıyafeti kurallarına yönelik eleştirilerini hedef aldı. Partinin itirazı iki konudaydı. Türkiye’den gelen sözleri içişlerine müdahale olarak nitelendirdi ve Azerbaycan’ın İsrail’le ilişkilerini savundu. 15 Ekim’de AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, ülkelerin birbirinin egemenliğine saygı duyması gerektiğini söyledi. Aynı gün Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Bakü’de Aliyev tarafından kabul edildi. Azerbaycan Cumhurbaşkanlığının görüşme açıklaması, iki ülke ilişkilerinde son dönemde gözlenen gelişmeler hakkında görüş alışverişi yapıldığını aktardı. Başörtüsü tartışmasının yaşandığı hafta Hakan Fidan, CICA zirvesi için Bakü’deydi.

Azerbaycan’daki başörtüsü tartışması hangi kıyafet kararlarıyla başladı?

Kamu okullarında öğrenci ve öğretmen kıyafetlerine ilişkin yeni hükümlerin hukuki çerçevesi, 7 Temmuz tarihli kanun değişikliğiyle oluşturuldu. Cumhurbaşkanlığının yayımladığı Genel Eğitim Kanunu değişikliğinde millilik ve laiklik ilkesi genel eğitimin esasları arasına eklendi. Düzenleme, devlet okullarında öğrenci ve öğretmenlerin kıyafet koşullarına uymalarını öngörürken velilere de öğrencilerin üniforma kurallarını yerine getirmesini sağlama sorumluluğu verdi. Öğretmen kıyafetlerinin ayrıntılarını belirleme yetkisi ilgili kamu kurumuna bırakıldı.

Bakanlar Kurulunun 21 Eylül 2026 tarihli 309 sayılı kararı, 2022’den beri uygulanan okul üniforması düzenlemesine iki yeni madde ekledi. Bunlardan biri, belirlenen üniformanın bütünlüğünü bozan veya genel eğitimin laiklik ilkesiyle uyuşmayan ilave kıyafet unsurlarının kullanımını yasaklıyor. Diğer madde, okulun pedagojik kurulunun kararıyla tarihî ve kültürel değerlerle ilgili etkinliklerde geleneksel kıyafetlere imkân tanıyor. Kurala uyumla ilgili uyuşmazlıklar da okulun pedagojik kuruluna bırakılıyor. Öğretmenler için 6 Ekim tarihli 325 sayılı ayrı karar kabul edildi. Öğretmenler, okulda görev yaparken belirlenen kıyafet koşullarına uymak zorunda. Aynı kurallar okulu temsil ettikleri resmî etkinliklerde de uygulanıyor. Kıyafetlerin laik genel eğitim ilkesiyle uyumu, öğretmenlerin görev yaptığı okul yönetiminin denetimine bağlandı. Karar, özel statülü bazı devlet eğitim kurumlarının öğretmenlerini kapsam dışında tutuyor ve ulusal-kültürel etkinlikler için pedagojik kurul kararıyla istisna öngörüyor.

Bakü Şehir Eğitim İdaresi, 9 Ekim tarihli duyurusunda okullarda öğrenci üniformaları ile öğretmen kıyafetlerinin uygulanmasına yönelik izleme çalışmaları başlatılacağını bildirdi. Açıklamada kontrolün okul yönetimlerince yapılacağı, tartışmalı kıyafet konularının pedagojik kurullarda görüşüleceği belirtildi. Eurasianet’in 15 Ekim haberine göre bazı okullarda başörtülü kız öğrencilerin derslere kabul edilmemesi üzerine öğrenciler ve veliler protestolara katıldı. Başörtüsü tartışması sırasında öğrencilerle velilerin eğitim kurumları önündeki tepkileri bağımsız yayınların haberlerine konu oldu.

Oktay Saral ve AK Parti milletvekillerinin tepkisi

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral, 12 Ekim’de başörtülü öğrencilerin okula alınmasına yönelik sınırlamaları eleştirdi. Medyascope’un Saral’ın paylaşımına yer verdiği 15 Ekim tarihli haberinde başdanışmanın eğitim hakkını vurguladığı ve Azerbaycan makamlarına karardan dönme çağrısı yaptığı aktarılıyor. Saral, başörtüsünü inanç gereği takan öğrencilerin okula erişiminin engellenmesini kabul edilemez buldu. Saral, açıklamasında öğrencilerin okula erişiminin korunması gerektiğini de savundu.

AK Parti’den bazı milletvekilleri de öğrencilerin okula girişinde yaşandığı bildirilen durumlar hakkında paylaşımlar yaptı. Al-Monitor’un Amberin Zaman imzalı 13 Ekim haberinde Saral’ın açıklaması, Azerbaycan’da öğrenci ve öğretmen kıyafetlerine yönelik değişikliklerle birlikte ele alındı. Haberde, öğrencilerle ailelerin sosyal medyaya yansıyan itirazlarının Türkiye’deki siyasetçiler ve sivil toplum çevreleri tarafından da tartışıldığı belirtildi. Başörtüsü tartışması hakkındaki paylaşımlarda öğrencilerin okul kapılarında yaşadığı bildirilen olaylar ve eğitim hakkı görüşleri yer aldı.

Yeni Azerbaycan Partisi AK Parti’ye ne söyledi?

YAP, başörtüsü tartışması hakkında 13 Ekim’de yayımladığı yazılı açıklamada Saral ile bazı AK Parti milletvekillerinin Azerbaycan hakkındaki sözlerini “popülist” ve “sorumsuz” olarak niteledi. Açıklamada Türkiye’deki kimi yayınlara karşı uzun süredir itirazları bulunduğu da ifade edildi. YAP, iki ülke arasındaki parti iş birliğini anımsattı. Türkiye’deki eleştirilerin sona ermesini isteyen parti, Azerbaycan’ın egemenliğini ve bağımsızlığını açıklamasının gerekçeleri arasında gösterdi.

Açıklamanın eğitimle ilgili bölümünde YAP, okul kurallarını laiklik ve vatandaşların eşit eğitim hakkı üzerinden savundu. Partinin metninde laik devlet yapısı ile din ve vicdan özgürlüğüne ilişkin anayasal hükümlere de atıf yapıldı. Başörtüsü tartışması üzerinden Azerbaycan’a siyasi baskı uygulandığı görüşünü ileri süren YAP, AK Parti temsilcilerinden Azerbaycan’ın anayasal düzenine ve eğitim politikasına saygı göstermelerini talep etti.

Millî Meclisin Türkiye ile parlamentolar arası ilişkiler çalışma grubu da 13 Ekim’de ayrı bir açıklama yayımladı. Metinde, Türkiye’deki bazı medya yayınları, Saral ve AK Parti milletvekillerinin eleştirileri nedeniyle kaygı duyulduğu ifade edildi. Çalışma grubu, iki ülkenin stratejik müttefikliğine ve birbirlerinin içişlerine müdahale etmeme ilkesine yer vererek siyasetçilerin açıklamalarında karşılıklı saygı göstermesini istedi. Grup, kamuoyuna yansıyan bu tür siyasi açıklamaların iki ülkenin ilişkilerine zarar verebileceği uyarısında bulundu.

YAP açıklamasında İsrail neden yer aldı?

YAP açıklaması, Azerbaycan–İsrail ilişkileriyle ilgili ayrı bir bölüme de yer verdi. Parti, Türkiye’deki bazı çevrelerin bu diplomatik ilişkilere yönelik eleştirilerine karşılık Bakü ile Tel Aviv arasında uluslararası hukuk ve karşılıklı çıkara dayalı devletler arası ilişkiler bulunduğunu savundu. Aynı açıklamada Azerbaycan’ın iki devletli çözümü desteklediği, Doğu Kudüs’ün Filistin devletinin başkenti olması gerektiği ve Filistinlilere yardım yapıldığı yönündeki resmî tutum tekrarlandı. YAP ayrıca Filistin Yönetimi ile resmî temaslarına ve Bakü’deki Filistin Büyükelçiliğinin faaliyetlerine değindi.

Cumhurbaşkanlığının 14 Ekim tarihli resmî kaydına göre İlham Aliyev, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile Bakü’de görüştü. Görüşmede iki ülkenin ilişkileri ile bölgesel ve uluslararası konular konuşuldu. Toplantı, Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CICA) zirvesi çerçevesinde gerçekleşti. Zirvede İsrail ve Türkiye temsilcilerinin yer aldığı oturuma ilişkin gelişmeler Transit Haber’in ayrı CICA haberinde aktarılmıştı.

Al-Monitor yazarı Amberin Zaman, 14 Ekim tarihli analizinde Azerbaycan’ın İsrail’le ilişkilerini ve Ermenistan’ı da konu alan bölgesel değerlendirmelere yer verdi. Azerbaycan–Türkiye tartışması sürerken iki ülkenin bölgesel temasları devam etti. Türkiye–İsrail ilişkileri üzerine İsrailli bir yazarın değerlendirmesi Transit Haber’in önceki haberinde, Türkiye–Ermenistan sınırının açılmasına yönelik temasların durumu ise başka bir haberinde ele alınmıştı.

Ankara’dan 15 Ekim’de nasıl bir açıklama geldi?

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, Anadolu Ajansının 15 Ekim’de aktardığı konuşmasında Türkiye ile Azerbaycan’ın uygulamalarında farklılıklar olabileceğini söyledi. İki devletin birbirinin egemenlik hakkına saygı göstereceğini belirten Zorlu, sorunların iki ülkenin kendi görüşme mekanizmaları içinde ele alınabileceğini ifade etti. Kamuoyunun Türkiye’nin yaklaşımı için Cumhurbaşkanı, Dışişleri Bakanı ve partinin yetkili organlarının açıklamalarını takip etmesini istedi.

15 Ekim’de Bakü’deki CICA toplantısına katılan Hakan Fidan’ın programında Aliyev ile görüşme ve Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov’la temas da yer aldı. Azerbaycan Cumhurbaşkanlığının duyurusunda iki ülke ilişkilerinde son dönemdeki gelişmelerden söz edildi. Türkiye Dışişleri Bakanlığının ziyaret programında Fidan’ın Rusya, Çin ve Sri Lanka dışişleri bakanlarıyla görüşmeleri de yer aldı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Herzog konuşmaya başlayınca Fidan ve 10’dan fazla ülkenin temsilcisi salonu terk etti

Kırgızistan 6 ülkeye ortak turist vizesi önerdi: Türkiye listede yok

Türkiye, Azerbaycan ve Özbekistan 3.500’den fazla askerle aynı tatbikatta: 9 ülke izledi

Azerbaycan’da 15 günü aşan yabancılara ücretsiz adres kaydı şartı