İsrailli Arap yazar Wattad: Diplomatik olarak çatışsalar da Türkiye ile İsrail’in hala ortak çıkarları var

Ynet’te 11 Eylül 2026’da yayımlanan Mohammed Wattad imzalı analiz, Türkiye ve İsrail’in sert diplomatik açıklamalarına rağmen bazı güvenlik ve ticaret çıkarlarının kesiştiğini savunuyor. Hukuk profesörü Wattad, iki ülkenin deniz ulaşımı, açık deniz enerji altyapısı ve bölgesel güvenlik konusunda ortak kaygıları bulunduğunu yazıyor. Aynı yazıda İsrail’in Türkiye’nin bölgesel etkisini sınırlamak amacıyla Yunanistan, Kıbrıs Rum Kesimi, ABD ve Suudi Arabistan’la daha yakın koordinasyon kurmasını da öneriyor.

Suriye ve Lübnan’da İran destekli unsurların veya silahlı grupların doldurabileceği bir güvenlik boşluğunun hem Türkiye hem de İsrail’in çıkarlarını etkileyebileceğini belirten Wattad, bu ülkelerdeki gelişmeleri iki tarafın ortak güvenlik gündemine örnek veriyor. İki ülkenin Azerbaycan’la ilişkilerini ise ortak çıkarların kesiştiği bir başka alan olarak değerlendiriyor. Bakü ile sürdürülen enerji ve güvenlik temaslarının, Ankara ile İsrail arasındaki siyasi gerilimden ayrı bir bölgesel gündem oluşturduğunu belirtiyor.

Deniz ticareti ve enerji altyapısındaki ortak çıkarlar

Ynet’teki değerlendirmede Doğu Akdeniz’de seyrüsefer serbestisi, ticaret güzergâhları ve açık denizdeki enerji altyapısının korunması iki ülke açısından ortak çıkar alanları arasında sayılıyor. Wattad, Türkiye’nin uluslararası yargı mercilerindeki girişimlerini ve boykot açıklamalarını diplomatik baskı aracı olarak nitelendiriyor. Buna karşılık deniz taşımacılığını düzenleyen uluslararası hukuk kurallarının ve ticari bağlantıların Ankara ile İsrail arasındaki ilişkilerde işlevini sürdürdüğünü savunuyor.

İsrail’le güvenlik ilişkileri ve Türkiye’nin NATO üyeliği, yazara göre Washington’ın iki ülkeyle ayrı kanallardan temas kurmasını sağlıyor. Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki ilişkilere de değinerek ABD yönetiminin Türkiye’nin bölgesel rolünü İran’a karşı denge unsurlarından biri olarak gördüğü görüşünü dile getiriyor. Washington’ın Ankara ve İsrail’le sürdürdüğü ilişkileri, iki ülke arasındaki doğrudan çatışma riskini azaltan etkenler arasında sayıyor.

Mekke Anlaşması’nı nasıl değerlendiriyor?

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki Mekke Savunma Anlaşması’nı Wattad, Türkiye’nin savunma sanayisi ihracatını artırmasına ve Suudi sermayesiyle bağlarını geliştirmesine olanak sağlayabilecek bir düzenleme olarak yorumluyor. Suudi Arabistan’ın bölgesel güvenlik önceliklerinin Türkiye açısından dengeleyici olabileceğini ileri sürüyor. Anlaşmanın İsrail’e karşı oluşturulmuş bir askerî cephe olarak değerlendirilmesine katılmıyor.

İsrail’de adı açıklanmayan üst düzey bir yetkili ise anlaşmanın İsrail’i hedef aldığını savunmuştu. Transit Haber’in aktardığı açıklamada yetkili, üçlü paktın esas hedefinin İran olduğu değerlendirmesine de itiraz etmişti.

Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi’yle deniz güvenliği önerisi

Wattad’ın ilk önerisi, İsrail’in Türkiye’nin Mavi Vatan yaklaşımına karşı Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi’yle işbirliğini güçlendirmesi. Great Sea Interconnector gibi altyapı projelerini bu yaklaşımın bir parçası olarak ele alıyor. ABD’nin de katılımıyla resmî bir deniz güvenliği mekanizması oluşturulmasını istiyor.

Yunanistan Başbakanlığının 24 Eylül tarihli açıklaması, Miçotakis ile Netanyahu’nun ikili savunma işbirliği ve bağlantı konularını görüştüğünü doğruluyor. Türkiye’nin Ege’ye ilişkin resmî yaklaşımı ise deniz yetki alanlarının anlaşmayla sınırlandırılması ve iki kıyı devletinin meşru çıkarlarının korunması üzerinde duruyor.

Türkiye Dışişleri Bakanlığının Ege sorunlarına ilişkin bilgi notuna göre iki ülkenin Ege’deki karasuları hâlen altışar deniz mili genişliğinde. Bitişik ve karşılıklı kıyılar arasındaki deniz sınırları ise karşılıklı anlaşmayla henüz belirlenmedi. Bakanlık, Yunanistan’ın karasularını 12 deniz miline çıkarmasının Ege’deki hak ve menfaat dengesini Türkiye aleyhine değiştireceği görüşünde. Kıta sahanlığının sınırlandırılması da iki ülke arasında çözüme kavuşturulmamış konular arasında bulunuyor. Ankara, deniz yetki alanlarının uluslararası hukuk çerçevesinde anlaşmayla sınırlandırılmasını savunuyor.

Doğu Kudüs ve Türk kurumlarına ilişkin talepler

Yazarın ikinci önerisi Doğu Kudüs’teki Türk kurumlarının faaliyetlerine yönelik. Wattad, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı ile ilişkili kuruluşlar üzerinden bölgeye aktarıldığını iddia ettiği finansmanın İsrail tarafından sınırlandırılmasını istiyor.

Doğu Kudüs konusunda İsrail’in Ürdün’le işbirliğini artırmasını da savunuyor. Suudi Arabistan’la sivil yatırımlar ve istihbarat paylaşımı üzerinden daha yakın ilişki kurulmasını öneriyor.

ABD ile istihbarat diyaloğu ve Suudi Arabistan başlığı

Üçüncü önerisi, İsrail yönetiminin ABD ile Türkiye’nin bölgesel faaliyetlerine odaklanan özel bir istihbarat diyaloğu başlatması. Önerdiği diyalogda finansman ağlarının incelenmesine ve İran kaynaklı tehditler hakkında bilgi paylaşılmasına yer veriyor. İsrail’in mevcut diplomatik temaslarından ayrı bir mekanizma kurulmasını talep ediyor. ABD’yle ilişkiler hakkındaki değerlendirmesinde Türkiye’nin NATO üyeliğini, Ankara’nın Washington’la temaslarını sürdürmesini sağlayan etkenlerden biri olarak ele alıyor.

Dördüncü önerisinde Suudi Arabistan’la Doğu Kudüs ve deniz güvenliği alanlarında işbirliği kurulmasını istiyor. Wattad, Riyad’ın Müslüman Kardeşler hakkındaki çekincelerine atıfta bulunarak İsrail’in Suudi yönetimiyle daha yakın temas kurmasını savunuyor. Doğu Kudüs’te Ürdün’le birlikte yürütülecek sivil yatırımları, Kızıldeniz ve Akdeniz’de istihbarat paylaşımını ve Hindistan–Orta Doğu–Avrupa Ekonomik Koridoru’na ilişkin ulaşım bağlantılarını bu önerinin parçaları olarak sıralıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Yunan basınından ABD’ye Türkiye’ye karşı askerî işbirliği çağrısı

İsrail’de yayımlanan yazıda Yunan donanmasına Türkiye’ye karşı görev önerisi

Netanyahu, Miçotakis’e Yunanistan’dan çok memnun olduğunu söyledi

Husiler Türkiye ve Pakistan’ı Yemen’e müdahaleye karşı uyardı