Çin yuan yükselirken bankaların döviz karşılığını yüzde 6’ya çıkarıyor

Döviz zorunlu karşılık oranı Çin’de 15 Kasım 2026’dan itibaren yüzde 4’ten yüzde 6’ya yükseltilecek. Çin Merkez Bankası (PBOC), 3 Kasım’da yaptığı duyuruda finans kuruluşlarının yabancı para mevduatları için tutmak zorunda olduğu karşılık payını iki puan artırdığını açıkladı.

Değişikliğin gerekçesi, merkez bankasının ifadesiyle finansal kuruluşların döviz likiditesi yönetimini güçlendirmek. Düzenleme 15 Kasım’dan itibaren uygulanacak; o tarihe kadar oran yüzde 4 olarak kalacak.

Çin Merkez Bankasının 3 Kasım tarihli açıklamasında yeni oran, başlangıç tarihi ve değişikliğin kapsamı açıkça belirtildi. Bankaların yabancı para mevduatlarına uygulanan bu karşılık, müşterilerin hesaplarındaki dolarları veya diğer para birimlerini doğrudan dönüştüren bir işlem değil. Bankalar topladıkları dövizin daha büyük bölümünü merkez bankasında karşılık olarak tutacak; kullandırılabilir döviz kaynakları aynı mevduat büyüklüğünde azalacak.

Döviz zorunlu karşılık oranı yüzde 6 olunca ne değişecek?

Döviz zorunlu karşılık oranı, bankaların topladıkları yabancı para mevduatları karşılığında merkez bankasında ayırdıkları fonun payını ifade ediyor.

Örneğin aynı yükümlülüğe tabi 100 dolarlık bir mevduat için yüzde 4 oranında dört dolar, yüzde 6 oranında altı dolar karşılık ayrılması gerekiyor. Böylece aynı mevduat tutarı üzerinden iki dolar daha merkez bankasında tutulacak. Yeni yükümlülük, düzenlemenin kapsamına giren yabancı para mevduatları üzerinden hesaplanacak.

Reuters, açıklanan oran değişikliğini resmî döviz mevduatı verileriyle birlikte hesaplayarak finansal sistemden yaklaşık 24 milyar dolarlık döviz likiditesinin çekilebileceğini aktardı. Reuters’ın 3 Kasım değerlendirmesindeki hesap, yabancı para mevduatlarının tutarı üzerinden iki puanlık ilave karşılık payının hesaplanmasına dayanıyor. Gerçek karşılık yükümlülüğü, uygulama tarihindeki mevduat tabanına ve bankaların ilgili hesaplarına bağlı olacak.

Finans kuruluşları, döviz mevduatlarını uluslararası ödemeler ve yabancı para cinsinden kredi işlemleri için de kullanıyor. Karşılık payının yükseltilmesi, bu dövizlerin bankacılık sisteminde serbestçe kullanılabilen kısmını azaltıyor. Yeni döviz zorunlu karşılık oranı yabancı para mevduatlarına uygulanacak. Yuan mevduatlarına yönelik genel karşılık oranı ise farklı bir düzenleme kapsamında belirleniyor.

Yuan kararın ardından dolar karşısında geriledi

PBOC kararını, yuanın 2026 başından beri dolar karşısında değer kazandığı bir dönemde açıkladı. Reuters’a göre Çin para birimi yılbaşından 3 Kasım’a kadar yüzde 5’ten fazla güçlendi. Güçlü ihracat, yüksek ticaret fazlası ve şirketlerin elde ettikleri dövizleri yuana çevirmesi bu hareketin önemli unsurları arasında gösterildi.

Piyasa tepkisi aynı gün kur ekranlarına da yansıdı. Reuters’ın aktardığına göre Çin ana karasındaki işlemlerde yuan dolar karşısında yüzde 0,37’ye varan değer kaybı yaşadı; dolar 6,6728 yuana kadar yükseldi.

Bu seviye, ajansın ölçümünde 23 Ekim’den bu yana görülen en zayıf yuan değeriydi. Kur hareketi, merkez bankasının bankacılık sistemindeki döviz arzını değiştirecek kararının duyurulmasının ardından kaydedildi.

South China Morning Post’un 3 Kasım haberinde de bankaların ayıracağı yabancı para karşılığının artmasının, yurt içindeki döviz likiditesini sıkılaştırabileceği belirtildi. Gazete, yuanın kısa süre önce dolar karşısında 6,65 eşiğini geçtiğini ve Haziran 2022’den beri en güçlü seviyelerine ulaştığını bildirdi.

2023’te karşılık oranı yüzde 6’dan yüzde 4’e indirilmişti

Eylül 2023’te merkez bankası aynı aracı ters yönde kullanmıştı. Banka, 1 Eylül 2023’te aldığı kararla döviz zorunlu karşılık oranı için iki puanlık indirim ilan etmiş ve oranı 15 Eylül’den itibaren yüzde 6’dan yüzde 4’e çekmişti. O dönem kurum, kararın finansal kuruluşların döviz fonlarını kullanma kapasitesini artırmayı amaçladığını açıklamıştı. 2026’daki artışla karşılık yükümlülüğü üç yıl önceki yüzde 6 düzeyine dönecek.

2023’te dolar karşısında zayıflayan yuanın seyrini izleyen kurumlar, aynı yılki düşüşü farklı döviz piyasası koşullarında değerlendirdi. Uluslararası Para Fonu’nun 2024 tarihli Çin ülke raporu da Eylül 2023’te karşılık oranının yüzde 6’dan yüzde 4’e indirilmesini, değer kaybı baskısına karşı kullanılan araçlar arasında sıraladı.

Çin dış ticaretinde hangi kalemler izleniyor?

Reuters, yuanın güçlenmesinde Çin’in ihracat gelirleriyle şirketlerin yabancı para satışlarının rolünü de aktardı. Yuanın dolar karşısındaki seyri, dolar üzerinden fiyatlandırılan ürünlerin ve ihracat gelirlerinin yerel para karşılığını etkileyebiliyor. Bankaların kullanabileceği yabancı para miktarındaki değişim ise uluslararası ödeme ve döviz finansmanı koşulları açısından izleniyor. Bu iki etki farklı kanallardan ilerlediği için ithalat sözleşmelerinde ödeme tarihi, fatura para birimi ve kurun gerçekleştiği gün önemini koruyor.

Panama bayraklı gemilerin Çin limanlarındaki denetimlerin kapsamı, 2026’daki diğer dış ticaret gelişmeleri arasında yer aldı. Çin–Kuzey Kore sınırındaki yeni Yalu Köprüsü de kara taşımacılığının kullanılmaya başlanmasıyla gündeme gelmişti.

Türkiye açısından Çin ile yapılan ithalat sözleşmelerinde dolar ve yuan üzerinden belirlenen fiyatların karşılığı, işlemde kullanılan para birimine göre farklılaşıyor.

Türkiye’nin ihracat pazarlarındaki rekabeti ise başka ölçütlerden de etkileniyor. Türkiye’nin otomotiv ihracatının yüzde 73,7’si AB ülkelerine yapılıyor; Avrupa’daki üretim ve tedarik koşulları bu ticaretin ayrı bir boyutunu oluşturuyor. 15 Kasım’dan itibaren bankaların döviz karşılık yükümlülüğü yeni orana göre hesaplanacak. Döviz piyasası işlem verileri de kararın uygulandığı döneme ilişkin güncel göstergeleri sunacak.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Financial Times ve Reuters Türkiye’deki fon krizini yazdı: 18 milyar dolar

Erdoğan Sinop için Güney Kore’yi işaret etti: KEPCO ile görüşmeler sürüyor

Lowy: Rusya’nın gaz ortaklığı Endonezya’yı Çin’e karşı korumuyor

İngiltere savunma ihalelerinde yeni şart: Yabancı tedarikçiden sözleşme kadar katkı