İngiltere savunma ihalelerinde yeni şart: Yabancı tedarikçiden sözleşme kadar katkı

Yeni offset politikası, İngiltere savunma ihaleleri için yabancı tedarikçilere ekonomik katkı sağlama yükümlülüğü getiriyor. Savunma Bakanlığının 30 Ekim 2026’da açıkladığı UK Offset Policy belgesine göre 50 milyon sterlin ve üzerindeki seçili sözleşmelerde, tedarikçilerden sözleşme bedeline ulaşabilen tutarda İngiltere ekonomisine katkı sağlamaları istenebilecek. Politika Nisan 2027’den itibaren seçilecek alımlarda uygulanacak.

Londra yönetimi, yurt dışından alınan savunma sistemleri karşılığında ülkede kalıcı sanayi kapasitesi oluşmasını hedefliyor. Savunma Bakanlığı, ekonomik katkının yeni tesisler, çalışanların eğitimi, teknoloji aktarımı veya İngiliz tedarikçilerle sözleşmeler yoluyla sağlanabileceğini açıkladı. Ayrıntılı politikada yatırımın kabul edilmesi, değerinin hesaplanması ve uygulamanın takibi için ayrı bir sözleşme mekanizması tanımlanıyor.

İngiltere savunma ihaleleri için 50 milyon sterlin eşiği nasıl işleyecek?

30 Ekim tarihli belgede, offset yükümlülüğünün değerlendirilmesinde varsayılan eşik 50 milyon sterlin olarak belirlendi. Savunma Bakanlığı, ilgili alımın stratejik niteliğini, yabancı kaynak oranını ve İngiliz sanayisine katkı sağlayabilecek faaliyetleri inceleyecek. Piyasa koşulları veya alımın özellikleri gerekçelendirilirse daha düşük ya da yüksek bir eşik kullanılabilecek. Politika savunma malzemelerinin yanında güvenlik sistemleri, bakım hizmetleri ve modernizasyon alımlarına da uygulanabilecek.

Yeni politika, İngiltere savunma ihaleleri kapsamında seçilen her sözleşmede yükümlülüğün büyüklüğü ayrıca belirlenecek. Standart oran, uygun alım sözleşmesinin bedelinin yüzde 100’ü. Savunma Bakanlığı, alımın koşullarını ve ekonomik getiriyi değerlendirerek daha düşük bir oran kabul edebilecek. Örneğin 100 milyon sterlinlik bir alımda standart taahhüt 100 milyon sterlinlik ekonomik faydaya ulaşabiliyor. Kesin oran ve kabul edilen projeler, ilgili ihalenin Offset Agreement sözleşmesinde yazılacak. İhale kararının alınmasında fiyat ve askerî kabiliyet gibi satın alma ölçütleri de korunacak.

Belge, Birleşik Krallık’ta kayıtlı şirketlerin üretim yerleri de değerlendirmeye girecek. Bir firmanın sözleşmesindeki üretim veya katma değerin önemli bölümü başka ülkeden sağlanıyorsa ilgili alımın offset değerlendirmesine girmesi mümkün. Böylece değerlendirmede yalnız şirketin hukuki merkezine değil, tedarikin hangi ülkede üretildiğine ve ekonomik değerin nerede oluştuğuna bakılacak. Bakanlık, İngiliz şirketi tanımına ilişkin ek uygulama rehberinin daha sonra yayımlanacağını da duyurdu.

Sözleşme değeri kadar katkı nasıl hesaplanacak?

Bakanlığın resmî duyurusu, yeni istihdam ile İngiliz şirketleriyle yapılan tedarik sözleşmelerini uygun faaliyet örnekleri arasında sayıyor. Politika, araştırma-geliştirme projelerini ve uzmanlık aktarımını da kabul edilebilecek katkılar arasında sayıyor. Yerli bakım kabiliyeti oluşturmaya yönelik projeler de değerlendirilebilecek. Ekonomik katkı, onaylanan projelere verilen offset kredileri üzerinden hesaplanacak. Offset Authority tarafından onaylanan projeler için elde edilen fayda değerlendirilecek ve offset kredisi kaydedilecek. Öncelikli teknolojilere veya yerel tedarik zincirlerine yönelik projelerde farklı değerleme katsayıları kullanılabilecek. Her faaliyet için kanıt sunulması ve kurumun kabulü gerekiyor; şirketler katkının yerine getirilmesinden sorumlu olmaya devam edecek.

Standart uygulama süresi on yıl. Politika, taahhüt edilen katkının üçüncü yılın sonunda yüzde 30’unun, beşinci yılın sonunda yüzde 50’sinin ve onuncu yılda tamamının gerçekleştirilmesini esas alıyor. Yetkili kurum, gerekçesini kayda geçirerek proje takvimini değiştirebilecek. Onaylanan anlaşmalarda ilerleme raporları ve yükümlülük yerine getirilmezse uygulanabilecek yaptırımlar da tanımlanıyor.

Nisan 2027’de hangi alımlar kapsamda olacak?

Hükümet, İngiltere savunma ihaleleri için yeni politikanın Nisan 2027’den başlayarak seçili sayıda savunma alımında kullanılacağını duyurdu. Yükleniciler, offset gerekip gerekmediği konusunda ihale aşamasında bilgilendirilecek. Bakanlık sözleşmelerin stratejik değeriyle beklenen sanayi faydasını birlikte dikkate alacak. Hukuken bağlayıcı uluslararası anlaşmalar, önceden belirlenmiş iş paylaşımına sahip çok uluslu programlar ve acil operasyonel ihtiyaçlar için farklı değerlendirme veya istisna düzenleri bulunuyor. İhaleye katılan şirketler, tedarikçilerin hangi alımlarda offset şartı uygulanacağını ihale sürecinin erken aşamalarında öğrenecek. Anlaşma imzalandığında yüklenici, o tarihte geçerli politika çerçevesindeki yükümlülüklere tabi olacak. İmzalanmış offset sözleşmesindeki koşulların sonradan değiştirilmesi tarafların yeniden anlaşmasını gerektiriyor.

Reuters’ın 30 Ekim tarihli haberine göre Birleşik Krallık, bu düzenlemeyi yabancı savunma yüklenicilerinin İngiliz ekonomisinde iş, yatırım ve uzmanlık oluşturması amacıyla getiriyor. Haber, yeni merkezi Offset Authority’nin sözleşmeleri izleyeceğini ve uygulamanın ihale bazında belirleneceğini aktarıyor. ITV News ve Breaking Defense aynı gün, düzenlemenin seçili büyük alımlarda uygulanacağını aktardı.

İngiltere savunma sanayisini neden bu yöntemle destekliyor?

Bakanlığın İngiltere savunma ihaleleri için açıkladığı verilere göre 2016/17 ile 2025/26 mali yılları arasında yurt dışı sanayi kuruluşlarından 35,2 milyar sterlinin üzerinde savunma sözleşmesi ve hizmet alındı. Bu tutar aynı dönemde Bakanlığın sanayi ve ticaret kuruluşlarıyla doğrudan harcamalarının yüzde 11’ini oluşturdu. Yeni politika, uluslararası tedarikteki bu harcamalardan ülke içinde uzun vadeli ekonomik faaliyet elde edilmesi amacıyla hazırlandı. 2025 tarihli İngiliz Savunma Sanayii Stratejisi, savunma alımlarında yerel tedarikçileri güçlendirmeyi ve teknoloji kapasitesini artırmayı öncelikli hedef olarak belirlemişti. Ekim 2026’daki offset düzenlemesi bu stratejinin satın alma sözleşmelerine eklenen uygulama araçlarından biri. Bakanlık, sözleşmenin askerî kabiliyeti karşılama, maliyet ve hukuki uygunluk koşullarının ayrıca geçerli olacağını da belirtiyor.

Birleşik Krallık’ın askerî hazırlık gündemi, İngiliz ordusunun Rusya’ya ilişkin hazırlık çağrısını ele aldığımız haberde aktarılmıştı. Savunmaya ayrılan bütçelerin satın alma yöntemiyle ilişkisi ise Avrupa’daki ortak tedarik oranlarını inceleyen haberimizde verilerle ele alınıyor. Londra’nın yeni şartı, İngiliz Savunma Bakanlığının yabancı üreticilerden yapacağı belirli alımlara yönelik.

Türk savunma şirketleri için hangi ihale bilgileri önemli?

Türkiye merkezli şirketler, İngiltere savunma ihaleleri yoluyla savunma ekipmanı veya güvenlik hizmeti satmak istediklerinde belirleyici bilgi, katılacakları ihalenin offset kapsamında ilan edilip edilmediği olacak. İhale belgelerinde sözleşme eşiğiyle birlikte beklenen sanayi katkısı, değerleme usulü ve tedarikçinin üstleneceği sorumluluklar yer alabilecek. İngiltere’de ortak üretim veya teknoloji projesi geliştiren işletmeler, başvurdukları ihale için geçerli sözleşme koşullarını incelemek durumunda. Türkiye’nin Avrupa ülkeleriyle savunma sanayisi ortaklığındaki başka bir tartışma, SAFE programına ilişkin Brüksel açıklamalarında yer almıştı. Yeni İngiliz politikası ise kendi savunma alımlarındaki yabancı tedarikçiye verilen offset yükümlülüğüne odaklanıyor. İlgili alımlarda uygulanacak somut şartları İngiltere Savunma Bakanlığı ve yeni Offset Authority belirleyecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Andorra’nın AB anlaşması konut ve göç tartışmasını büyüttü: Referandum yapılacak

Financial Times ve Reuters Türkiye’deki fon krizini yazdı: 18 milyar dolar

Hakan Fidan’dan Brüksel’de SAFE eleştirisi: Türkiye’ye yeterince danışılmadı

Suudi Arabistan’ın füze tesisinde genişleme: Uydu görüntüleri ortaya çıkardı