D tipi vize 90/180 hesabı ayrı, Schengen vizesi hesabı ayrı

D tipi ulusal vize veya bir Schengen ülkesinden alınan oturum izni, kısa süreli C tipi vize hesabından çok farklı. Oturum ülkesindeki uzun kalış ayrı, diğer Schengen ziyaretleri ayrı değerlendirilir. Yani diğer bir deyişle, D tipi vize 90/180 hesabı, başka Schengen vizesi hesabı başka.

Yazan: Mehmet Sercan Tezcanoğlu

Yayın tarihi: 3 Temmuz 2026 17:53

Güncelleme tarihi: 3 Temmuz 2026 18:07

Oturum hakkı veren D tipi ulusal vize veya Schengen ülkesinden alınmış oturum izni, kısa süreli C tipi Schengen vizesiyle aynı sepete konulamaz. Avrupa Komisyonu, AB oturum izni veya uzun süreli vize sahiplerinin kısa kalış hesaplayıcısındaki 90/180 hesabına tabi olmadığını; çünkü bu belgelerin 90 günden uzun kalış hakkı verdiğini açıklar. Komisyon kılavuzu da oturum izni veya D tipi uzun kalış vizesiyle yetkilendirilen sürelerin kısa kalış hesabına yazılmaması gerektiğini belirtir.

Bu ayrım pratikte çok karışıyor. İspanya, Almanya, Fransa veya İtalya’dan ulusal D tipi vize ya da oturum kartı alan bir Türk vatandaşı, izin aldığı ülkedeki yasal kalışını C tipi Schengen günlerinden düşmez. Örneğin İspanya’da oturum izniyle yaşayan bir kişi, Madrid’de geçirdiği günleri 90/180 hesabına yazmaz. Çünkü bu günler kısa ziyaret değil, İspanya’nın verdiği ulusal oturum hakkına dayanır.

Oturum izni diğer Schengen ülkelerinde sınırsız kalış vermez

İkinci kural burada devreye girer: oturum izni düzenlendiği ülkede uzun kalış sağlar, diğer Schengen ülkelerinde sınırsız yaşama veya çalışma hakkı vermez. Hollanda Göç ve Vatandaşlık Dairesi, geçerli bir Hollanda oturum izni veya başka bir Schengen ülkesinden alınmış geçerli oturum izni olan AB dışı kişilerin diğer Schengen ülkelerinde 180 gün içinde 90 güne kadar bulunabileceğini yazar. Almanya Dışişleri de Schengen vizesi, üye devlet oturum izni veya ulusal D vizesi sahiplerinin tüm Schengen alanında 180 gün içinde 90 güne kadar kalabileceğini açıklar. Hesap bu iki alana ayrılmalı. İlk alan, oturum hakkının bulunduğu ülke: İspanya Oturum kartınız varsa İspanya’daki kalışınız ulusal izne dayanır. İkinci alan, diğer Schengen ülkeleri: Fransa, Hollanda, Almanya, İtalya veya Avusturya’ya yaptığınız kısa ziyaretler 90/180 mantığıyla sınırlı olabilir. Uzaktan çalışan, öğrenci, aile birleşimi sahibi veya dijital göçebe izni alan kişilerde karışıklık genellikle bu ikinci alanda çıkar.

D tipi vize 90/180 gün hesabı nasıl yapılıyor

D tipi vize genellikle belirli bir Schengen ülkesinde uzun kalışa geçiş belgesidir. Almanya ulusal vizesiyle Almanya’ya yerleşen kişi için Almanya’daki günler kısa kalış hesabına eklenmez. Fakat aynı kişi daha sonra Hollanda veya Fransa’ya kısa gezi yaparsa, bu geziler diğer Schengen ülkeleri için 90/180 sınırına tâbi olabilir. Oturum kartı geldikten sonra da mantık değişmez: kartın verdiği uzun kalış hakkı kartı düzenleyen ülkeye bağlıdır.

D tipi vize veya oturum izni olan yolcular, seyahat planını “ben Schengen’deyim, her yerde sınırsız kalırım” diye kurmamalı. Çalışma, eğitim, aile birleşimi veya dijital göçebe izni hangi ülkeden alındıysa, ana hak o ülkededir. Diğer Schengen ülkelerine yapılan kısa seyahatler için 90/180 sınırı, pasaport kontrolünde veya ülke içi denetimde sorulabilecek belgelerle birlikte düşünülmeli.

Örnek üzerinden düşünmek ayrımı kolaylaştırır. İspanya oturum kartı olan bir kişi Madrid’de aylarca kalabilir; bu kalış İspanya’nın verdiği oturum hakkına dayanır. Aynı kişi Almanya’ya 20 gün, Hollanda’ya 15 gün ve Fransa’ya 10 gün giderse, bu kısa ziyaretleri diğer Schengen ülkeleri bakımından ayrıca takip etmelidir. Oturum ülkesiyle diğer Schengen ülkeleri aynı torbaya konulduğunda yanlış sonuç çıkar.

Sözü edilen vize sahipleri için bir başka hassas nokta çalışma hakkıdır. Bir ülkenin verdiği çalışma, eğitim veya aile birleşimi izni, başka bir Schengen ülkesinde otomatik çalışma hakkı vermez. Kısa ziyaret sırasında toplantıya katılmak, turistik gezi yapmak veya aile ziyareti mümkün olabilir; fakat yerleşme ve çalışma hakkı için gidilen ülkenin ulusal kuralları ayrıca değerlendirilir. Yenileme dönemleri de ayrıca düşünülmeli. Oturum kartının süresi bitmek üzereyse veya yenileme başvurusu yapılmışsa, seyahat hakkı ülkeden ülkeye farklı belgelerle ispatlanabilir. Eski kart, yenileme başvuru belgesi, olumlu karar veya dönüş izni gibi belgelerin doğruluğundan seyahat öncesi emin olunmalı. Yalnızca “oturumum var” demek, sınır veya havayolu kontrolünde her zaman yeterli olmayabilir.

Ayrıca oturum kartıyla seyahat ederken pasaportun da geçerli olması gerekir. Kart tek başına pasaport yerine geçmez. Havayolu kontuarında, sınır kontrolünde veya otel kaydında hem pasaport hem de oturum belgesi istenebilir; belgelerin isim ve geçerlilik tarihleri gözden geçirilmeli.

Kısa kontrol listesi

• Oturum kartının veya D tipi vizenin hangi ülke tarafından verildiğini kontrol edin.
• O ülkedeki yasal kalışı kısa kalış hesabına eklemeyin.
• Diğer Schengen ülkelerindeki gezileri ayrı listeleyin.
• Çalışma veya eğitim hakkının tüm Schengen’e otomatik yayıldığını varsaymayın.
• Seyahat ederken pasaport, oturum kartı ve izin belgesini birlikte taşıyın.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Schengen A, C, D vize tipleri: Hangi vize ne işe yarar B Tipi vize neden kaldırıldı

Almanya vizesi reddedilirse ne yapılır En az 5 bin avro!

Yeni Cebelitarık vizesi geliyor: Schengen üyesi değil ama öyle gibi!

Almanya aile birleşimi vizesi: İkincil koruma dosyaları 2027’ye kadar askıda