Batı Şeria’yı bekleyen büyük tehlike: İki İsrail bankası şimdilik süreyi uzattı

Kritik muhabir bankacılık hattında son dakika değişikliği geldi: Filistin bankaları ile İsrail finans sistemi arasındaki bağlantı kesilmedi. Reuters’ın 1 Eylül gecesi aktardığına göre Israel Discount Bank ile Bank Hapoalim, Filistinli bankalara verdikleri hizmetleri sonlandırma planlarını 2026’nın sonuna kadar erteledi. Discount’ın bağlantıyı 1 Eylül’de, Hapoalim’in ise 1 Ekim’de kesmesi bekleniyordu.

Karar, Batı Şeria’daki ticaret ve ödeme sistemi açısından doğrudan kriz riskini birkaç ay öteledi. The Times of Israel, iki bankanın İsrail ile Filistin bankaları arasındaki temel muhabir bankacılık kanalını sağladığını ve bu hattın ithalat, ihracat, maaş ödemeleri ve şekel cinsinden işlemler için kritik olduğunu bildirdi. İsrail Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Andrew Abir ise kalıcı çözümün 2027’den önce belirlenmesi gerektiğini söyledi.

İki İsrail bankası neyi erteledi?

Israel Discount Bank ve Bank Hapoalim, Filistinli bankaların İsrail bankacılık sistemi üzerinden şekel transferi yapabilmesini sağlayan muhabir bankacılık hizmetini yürütüyor. Reuters’ın temmuz ayındaki haberinde Discount’ın 1 Eylül, Hapoalim’in 1 Ekim için çıkış takvimi verdiği aktarılmıştı. Bankalar, terör finansmanı ve kara para aklama bağlantılı hukuki risklerin kendi üzerlerinde kalmasını istemediklerini, geçici devlet güvencelerinin kalıcı çözüm olmadığını savunuyordu.

Son anlaşmayla iki banka da yıl sonuna kadar hizmet vermeyi sürdürecek. Bu, Filistin bankalarının İsrail bankaları üzerinden şekel takası, ticari ödeme ve kamu ödemelerini gerçekleştirmeye devam edebilmesi anlamına geliyor. Karar kalıcı bir sistem kurmuyor; yalnız mevcut hattın birkaç ay daha işlemesini sağlıyor.

51 milyar şekellik hat neden bu kadar önemli?

Filistin resmi haber ajansı WAFA’nın Filistin Para Otoritesi Başkanı Yahya Şunnar’ın 1 Eylül açıklamasından aktardığı veriye göre İsrailli muhabir bankalar 2025 boyunca yaklaşık 51 milyar şekellik işlem gerçekleştirdi. Reuters bu hacmi yaklaşık 17 milyar dolar olarak veriyor. Batı Şeria’daki ticaretin çok büyük bölümü İsrail finans sistemiyle bağlantılı olduğu için kanalın kesilmesi yalnız bankalar arasında teknik bir sorun yaratmayacaktı.

Filistin Para Otoritesinin 1 Eylül tarihli açıklamasında muhabir bankacılık hattının daralmasının ithalat ve ihracat ödemelerini, gıda, ilaç, yakıt ve enerji tedarikini ve kamu hizmetlerinin finansmanını etkileyebileceği uyarısı yer aldı. Hattın açık kalması, Batı Şeria’daki günlük ekonomik faaliyetin kesintiye uğrama riskini şimdilik azalttı.

İsrail bankaları neden bu ilişkiden çıkmak istiyordu?

Reuters’a göre Discount ve Hapoalim, Filistinli bankalarla yürütülen işlemler nedeniyle terör finansmanı veya kara para aklama iddialarıyla karşılaşmaları halinde doğabilecek hukuki sorumluluk konusunda koruma istiyor. İsrail maliye bakanları yıllardır bankalara belirli dönemler için hukuki sorumluluk koruması sağlayan geçici indemnity düzenlemeleri imzalıyor. Bankalar ise bu modelin sürekli uzatılan geçici bir çözüm olmasına itiraz ediyor.

Financial Times’ın ağustos ayında aktardığı değerlendirmede Filistin tarafı, uluslararası kara para aklama ve terör finansmanıyla mücadele standartlarında son yıllarda düzenlemeleri güçlendirdiğini duyurmuştu. Buna rağmen iki İsrail bankasının çıkış takvimi, sistemin ne kadar dar bir kanal üzerinden çalıştığını yeniden ortaya koydu.

2027’de ne olacak?

Bank of Israel Başkan Yardımcısı Andrew Abir’in Reuters’a yaptığı açıklamaya göre 2026 sonrasındaki yükün kim tarafından taşınacağına İsrail’in bir sonraki hükümeti karar verecek. Seçenekler arasında kalıcı bir kamu kuruluşunun veya özel bir aracının muhabir bankacılık hizmetini üstlenmesi bulunuyor. İsrail’de genel seçimin 27 Ekim’de yapılması planlanıyor.

Son erteleme nihai çözüm değil. Yıl sonuna kadar yeni bir yapı kurulmazsa aynı sorun 2027 başında yeniden gündeme gelebilir. Bankaların hukuki sorumluluk endişesi, Filistin tarafının ekonomik bağımlılığı ve İsrail hükümetinin siyasi kararları aynı dosyada birleşiyor.

Filistin ekonomisi için kriz tamamen bitti mi?

Hayır. Muhabir bankacılık hattının açık kalması en acil kesinti riskini ortadan kaldırdı ancak Filistin ekonomisinin diğer sorunlarını çözmedi. Vergi gelirlerinin aktarımı, nakit şekel birikimi, ticaret kısıtlamaları ve savaşın bölgesel etkileri devam ediyor. Bu yüzden 2026 sonuna kadar verilen süre daha çok geçici bir güvenlik tamponu olarak görülüyor.

Bölgede ekonomik ve diplomatik gerilim başka dosyalarda da sürüyor. Transit Haber, İsrail’in Gazze yol haritasına karşı Türkiye dahil sekiz ülkenin ortak tepkisini, İsrail–Hollanda geriliminde Gazze koordinasyon merkezindeki son kararı ve İsrail’den uzun dönemli göçün hızlandığını gösteren verileri ayrı dosyalarda izliyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İsrail’i eleştirdikleri için vizelerini iptal ettiler, mahkeme “Anayasaya aykırı” dedi

Bak şu işe… Netanyahu 52’de kaldı: Arap partilerinin 13 sandalyesi olmadan hükümet kuramıyor

Golan çıkışı başına iş açtı: Barrack’ın Washington’a çağrıldığı öne sürüldü

İmzaları attılar: Yunanistan’ın yeni hava savunmasını İsrail kuracak