Kanada ile AB yeni ittifakı görüşecek: Vizesiz çalışma seçeneği masada

Ottawa ile Brüksel arasındaki ilişkiler, klasik ticaret anlaşmasının ötesine geçebilecek yeni bir modele doğru ilerliyor. Kanada Başbakanı Mark Carney, ülkesinin Avrupa Birliği’ne üye olmak istemediğini açıkça söyledi; buna karşılık Ottawa ile Brüksel arasında “benzersiz bir ittifak” için görüşmelerin başlayacağını duyurdu. Aynı dönemde Avrupa basınına yansıyan bilgilerde, stratejik sektörlerde çalışanların daha serbest hareketi ile Kanadalıların Avrupa Birliği ülkelerinde vizesiz yaşama ve çalışma ihtimali de seçenekler arasında sayıldı. Ancak şu anda yürürlüğe girmiş bir serbest dolaşım hakkı, yeni vize rejimi veya “associate member” statüsü bulunmuyor.

Reuters’ın 13 Eylül tarihli güncel haberine göre Carney, Kanada’nın AB üyeliği peşinde olmadığını özellikle vurguladı ve hedefi yeni bir ittifak olarak tanımladı. Reuters, Wall Street Journal’ın AB ile Kanada arasında henüz yaratılmamış bir “associate member” statüsünün değerlendirildiğini yazdığını da aktardı. Carney’nin sözü sınırı da çizdi: tam üyelik istenmiyor; buna karşılık mal, hizmet ve belirli çalışan gruplarının dolaşımını kolaylaştırabilecek daha derin bir ilişki aranıyor.

“Associate member” statüsü gerçekten var mı?

Hayır. Avrupa Birliği mevzuatında Kanada için bugün başvurulabilecek hazır bir “associate member” kategorisi yok. Wall Street Journal’ın dosyasında bu ifade, AB ile Kanada arasında oluşturulabilecek yeni ve özel bir ortaklık modeli için kullanılıyor. Habere göre taraflar enerji, yapay zekâ, savunma ve kritik mineraller gibi stratejik alanlarda mal, hizmet ve çalışan hareketini daha akıcı hale getirecek seçenekleri konuşuyor. “Kanada AB’ye ortak üye oluyor” demek bugünkü aşamada doğru değil. Tartışılan seçenek, mevcut üyelik yapısının dışında yeni bir ilişki modeli.

Vizesiz yaşama ve çalışma hakkı kesinleşti mi?

Hayır. Kanadalıların Avrupa Birliği’nde vizesiz yaşaması ve çalışması bugün için alınmış bir karar değil. Reuters’ın aktardığı WSJ bilgisine göre Carney, özellikle Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron dahil bazı Avrupalı liderlerle bu ihtimali görüştü. Ancak Avrupa Komisyonu bu başlıkta kamuya açık bir anlaşma, mevzuat teklifi veya uygulama takvimi yayımlamış değil. Dolayısıyla mevcut Schengen kısa süreli seyahat kurallarıyla gelecekte ortaya çıkabilecek uzun süreli ikamet ve çalışma hakkını birbirine karıştırmamak gerekiyor. Turist olarak vizesiz giriş ile başka bir ülkede çalışma ve oturma hakkı aynı hukuki statü değil.

Bu tartışma sıfırdan başlamıyor. AB ile Kanada’nın 2025 stratejik ortaklık belgesi, yüksek nitelikli çalışanların hareketliliğini kolaylaştırma ve göç ortaklıkları hakkında bilgi alışverişini geliştirme hedefini zaten içeriyordu. Yeni görüşmeleri farklı kılan nokta, hareketlilik konusunun daha geniş ekonomik ve stratejik entegrasyonla birlikte ele alınması. Eğer taraflar çalışma ve ikamet konusunda yeni bir sistem kurarsa bunun ayrı bir hukuki metin, kapsam, sektör listesi ve uygulama koşulları gerektirmesi beklenir.

Carney Avrupa’ya ne zaman gidiyor?

Kanada Başbakanlık Ofisinin 12 Eylül tarihli resmî programına göre Carney 15–17 Eylül arasında Strasbourg ve Liverpool’u ziyaret edecek. Strasbourg’da Avrupa Parlamentosuna hitap edecek, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Birliğin Durumu konuşmasını izleyecek ve parlamenterlerle ticaret, yatırım ve güvenlik başlıklarında görüşecek. Bu ziyaret, “benzersiz ittifak” sözünün hemen ardından yapılacağı için Kanada–AB ilişkisinin hangi başlıklarda somutlaşacağının ilk işaretlerinden biri olabilir.

Kanada ile AB zaten hangi alanlarda birlikte çalışıyor?

Taraflar arasında sıfırdan kurulacak bir ilişki yok. Avrupa Konseyinin 2025 Kanada–AB zirvesi kayıtlarına göre iki taraf CETA ticaret anlaşmasının yanında güvenlik ve savunma ortaklığı da kurdu. İşbirliği savunma sanayisi, ekonomik güvenlik, dijital alan, enerji, kritik altyapı ve askerî hareketlilik gibi başlıklara kadar genişledi. Dolayısıyla yeni model, mevcut anlaşmaları ortadan kaldırmaktan çok bunların üzerine daha sıkı bir katman eklemeyi hedefliyor. Carney hükümetinin ABD ile yaşadığı ticaret gerilimi de Avrupa’yla çeşitlenme arayışını hızlandırıyor.

Avrupa tarafında da temkinli bir yaklaşım var. Financial Times’ın 14 Eylül tarihli haberine göre Brüksel, Kanada’yla ilişkileri derinleştirmeye açık olsa da Norveç veya İsviçre benzeri bir konumun kolayca verilmesi konusunda ihtiyatlı. Aynı haberde, tarafların dijital ticaret, yapay zekâ ve güvenlik alanlarını genişletmeye çalıştığı; buna karşılık mevcut CETA anlaşmasının bile bazı AB ülkelerinde hâlâ tam onay sürecini tamamlamadığı hatırlatılıyor. Serbest dolaşıma yaklaşan bir düzenleme içinse ayrıca siyasi uzlaşma ve hukuki metin gerekecek.

Bir sonraki somut eşik ne?

Kanada–AB ilişkilerinde bir sonraki büyük kurumsal tarih ekim sonunda gelecek. Avrupa Konseyinin resmî takvimine göre AB–Kanada zirvesi 29–30 Ekim 2026’da Montreal’de yapılacak. Zirvenin ayrıntılı gündemi henüz açıklanmış değil, ancak Carney’nin eylül ortasındaki Strasbourg temasları ile ekim sonundaki liderler zirvesi arasında yeni ittifak modelinin çerçevesinin netleşmesi beklenebilir. Vizesiz yaşama ve çalışma ihtimalinin gerçekten kurumsal müzakereye dönüşüp dönüşmediği de ancak resmî metinlerde görülürse kesinleşecek.

Türkiye’den başvuranlar için bugün ne değişiyor?

Türkiye’den başvuru yapanlar için bugün değişen bir vize, Schengen veya çalışma izni kuralı yok. Bu tartışma Kanada vatandaşlarına yönelik olası yeni haklarla ilgili. Yine de AB’nin üçüncü bir ülkeyle çalışan hareketliliği, stratejik sektörler ve uzun süreli ikamet alanında yeni bir model kurması, gelecekte başka ortaklıklar için emsal tartışması yaratabilir. Transit Haber’in Avrupa Birliği dosyası üçüncü ülke vatandaşlarını etkileyen vize ve çalışma düzenlemelerini, Kanada merkezi ise çalışma ve göç politikalarındaki değişiklikleri bir arada topluyor. Kanada üzerinden seyahat eden Türkler için mevcut giriş kuralları da değişmedi; Kanada transit vizesi rehberindeki mevcut kurallar aynen geçerli.

Şu aşamada en net tablo şu: Kanada AB üyeliği istemiyor, iki taraf daha derin bir ittifak modelini konuşmaya hazırlanıyor ve vizesiz yaşama-çalışma seçeneği bu tartışmanın olası parçalarından biri olarak haber kaynaklarına yansımış durumda. Hakların kimleri kapsayacağı, bütün Kanada vatandaşlarına mı yoksa yalnız stratejik sektör çalışanlarına mı uygulanacağı, hangi AB ülkelerinde geçerli olacağı ve karşılıklılık koşullarının bulunup bulunmayacağı henüz açıklanmadı. Bu başlıkların herhangi biri resmî anlaşmaya dönüşmeden mevcut vize ve çalışma kurallarının değiştiği varsayılmamalı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Transit vizeyle birbirinden karmaşık 4 senaryo ve çözümü

Kanada vizesinde biyometri için başka ülkeye gitmeyecekler

40 sahte vize düzenledi: İki yıl sosyal medyada müşteri aradı